Đức Khổng Tử có lần cùng các học trò đi du ngoạn, thấy có ông lão đánh lưới chim sẻ, nhưng chỉ toàn đánh được chim sẻ non, loại còn vàng mép...
Ngài bèn hỏi:
- Không đánh được sẻ già là cớ làm sao?
Ông lão đánh lưới nói:
- Sẻ già biết sợ nên khó đánh được; sẻ non tham ăn, cho nên dễ bắt. Nếu sẻ non mà theo sẻ già thì bắt sẻ non cũng khó; nhưng nếu sẻ già mà theo sẻ non thì bắt sẻ già cũng dễ thôi.
Đức Khổng Tử nghe vậy, quay lại bảo các học trò rằng:
- Biết sợ để tránh tai họa, tham ăn mà quên nguy vong, đó đều là tính tự nhiên vậy. Song, phúc hay họa lại do ở cái theo khôn hay theo dại. Các trò hãy nhớ lấy điều này để khi theo ai phải cẩn thận.Kẻ quân tử chỉ nên theo những người khôn ngoan, lão luyện, biết phòng xa thì mới toàn thân; nhược bằng theo kẻ nông nổi, hồ đồ thì có ngày bại hoại...
Học trò ai cũng gật gù, nhất mực ghi nhớ lời thầy dạy. Duy chỉ có một người mới nhập môn, láu táu hỏi:
- Thưa thầy, vậy tại sao nhiều quan chức chẳng biết phòng xa, không sợ phép nước, cứ làm càn, làm bậy mà vẫn có khối kẻ theo chúng nhưng có sao đâu?
Đức Khổng Tử nhìn cậu học trò, cau mày:
- Bọn bịp bợm thì nói làm gì! Chúng toàn giả bộ theo, chứ có thực lòng đâu; khi nào chủ mạt vận là chúng “cao chạy, xa bay” đi tìm chủ mới ngay rồi, thì còn chết làm sao được!
