Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động vào năm 2000 với việc vận hành sàn giao dịch chứng khoán đặt tại TP Hồ Chí Minh (2000) và Hà Nội (2005).
Với nguyên tắc công khai, minh bạch, thị trường chứng khoán là động lực để các doanh nghiệp niêm yết và công ty đại chúng thực hiện kiểm toán, công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế; góp phần cơ cấu lại hệ thống doanh nghiệp, đổi mới cơ chế quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc thúc đẩy tiến trình cổ phần hoá doanh nghiệp. Thế nhưng, để tham gia vào sân chơi này lại không hề dễ dàng, thực tế đã chứng minh, thị trường chứng khoán vẫn luôn một thử thách lớn với nhà đầu tư hiện nay.
Có thể nói, sau 10 năm đi vào hoạt động và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, vững chắc, là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền kinh tế. Riêng ở Quảng Ninh, khái niệm thị trường chứng khoán (TTCK) không còn xa lạ, nhưng sự tham gia vào TTCK của các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân có thể nói vẫn khá khiêm tốn.
Công ty CP Thiết bị điện - TKV đã thực hiện quản lý sổ cổ động, tư vấn đăng ký chứng khoán và quản trị doanh nghiệp - bước quan trọng đầu tiên chuẩn bị tham gia vào sàn giao dịch chứng khoán.
Sân chơi không dành cho tất cả
Mặc dù TTCK đã được hình thành và phát triển trong nước được 10 năm, song ban đầu, thị trường này gần như chỉ dành cho các “ông lớn”. Tức là các đối tượng tổ chức, cá nhân có tiềm lực tài chính mạnh và sớm có những dự đoán cho sự “bùng nổ” của thị trường chứng khoán trong tương lai gần. Chỉ cách đây hơn 3 năm, điểm chứng khoán đã có lúc chạm ngưỡng 1.000 điểm, đây là chỉ số trong mơ của bất cứ nhà đầu tư nào. Hàng loạt mã cổ phiếu luôn hiện diện sắc xanh trên sàn và thường trực tăng giá. Từ năm 2006, khi số lượng doanh nghiệp tham gia niêm yết trên các sàn giao dịch tăng nhanh, cùng với đó nhiều doanh nghiệp đã công bố thông tin sắp lên sàn chứng khoán thì TTCK thực sự trở thành tâm điểm của mọi nhà đầu tư. Không chỉ là những nhà đầu tư lớn, các nhà đầu tư nhỏ cũng tích cực tham gia. Thời điểm này được nhà đầu tư coi là thời kỳ hoàng kim của TTCK. Do số lượng nhà đầu tư ồ ạt tham gia, đã đẩy giá cổ phiếu lên đến mức khó tin. Có cổ phiếu, chỉ sau hai ngày đã tăng gấp 20 lần giá trị ban đầu. Như vậy, chỉ cần thông qua một cuộc “sang tay” cổ phiếu, trong thời gian ngắn nhà đầu tư đã cầm chắc lãi ròng. Tuy nhiên, thời kỳ này không tồn tại được bao lâu bởi cổ phiếu tăng chủ yếu do nhà đầu tư đẩy giá. Giai đoạn năm 2008-2009, khi TTCK đã đi vào giai đoạn bão hoà, rất nhiều mã cổ phiếu vốn luôn được xếp vào hàng “tốp trên” của thị trường đã hạ giá nhanh chóng. Ngay những cổ phiếu có tính thanh khoản cao ở các sàn, từng được nhiều người “săn đón” thì giá từ đầu năm đến tuần cuối năm đã có sự tuột dốc rõ rệt (mặc dù trong đó có không ít công ty trả cổ tức cuối năm đến gần 40%). Chỉ chưa đầy 1 năm, có mã cổ phiếu đã giảm đến trên 70% giá trị.
Bên cạnh sự bão hoà nhanh chóng do tâm lý đầu tư theo phong trào của nhà đầu tư, thực tế là TTCK luôn luôn bị ảnh hưởng bởi sự “lên, xuống” thất thường của nền kinh tế. Nếu không nắm bắt được xu hướng thị trường, nhà đầu tư khó lòng có lãi. Ngoài ra, việc đặt niềm tin vào những cổ phiếu chưa lên sàn (được coi là “1 ăn 10”) cũng được coi là có nguy cơ rủi ro cao nhất. Bởi một lẽ, rất nhiều các công ty niêm yết (hoặc chuẩn bị niêm yết) cổ phiếu trên sàn giao dịch chứng khoán đã tạm hoãn thời gian dự kiến lên sàn giao dịch. Chính vì vậy, việc “om” cổ phiếu chưa niêm yết trong thời gian dài khiến nhà đầu tư như “đứng ngồi trên đống lửa”. Chị N.T.H (TP Hạ Long), một nhà đầu tư đang giữ trong tay hơn 5.000 cổ phiếu chưa niêm yết các loại, trong đó có cổ phiếu của 2 công ty cổ phần trong tỉnh cho biết: Năm 2007, tôi có mua một số cổ phiếu chưa lên sàn của các công ty, chủ yếu là công ty nhiệt điện và thuỷ điện trong nước. Số cổ phiếu này chủ yếu là mua từ tay công nhân và do chuyển nhượng lại, giá đã đắt gấp đôi gấp 3 giá ban đầu. Nếu sang nhượng lại hoặc bán ngay trong năm đó, hoặc cùng lắm để đến đầu năm 2009, vẫn có lãi. Tuy nhiên, càng chờ đợi thì số cổ phiếu chưa niêm yết này lại càng giảm giá trị. Trong khi đó, công ty vẫn chưa niêm yết được cổ phiếu lên sàn. Bây giờ, mặc dù giá trị cổ phiếu bán đi có thể nói là lỗ nặng nhưng muốn tìm người mua lại cũng khó. Chị H cũng cho biết thêm, hầu hết những người đầu tư kinh doanh chứng khoán nhỏ mà chị biết đều lựa chọn hình thức đầu tư ngắn như chị chứ không có chiến lược đầu tư dài hơi, “nuôi” cổ phiếu do thiếu quá nhiều thông tin chi tiết về sự phát triển của công ty phát hành cổ phiếu. Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cho TTCK của tỉnh trong thời gian qua, dù có tăng mạnh về số lượng người tham gia vẫn rất bấp bênh, thiếu đi tính ổn định. Nhiều nhà đầu tư lựa chọn hình thức “bán tống bán tháo” hết số cổ phiếu mình có mong gỡ lại vốn.
Cần thêm nhiều thông tin hữu ích
TTCK đến thời điểm này được các chuyên gia thị trường đánh giá là đang tiến gần hơn tới một thị trường chuyên nghiệp với những nhà đầu tư chuyên nghiệp. Tức là, nguồn thông tin thị trường ngày một kiểm soát tốt hơn, nhà đầu tư cũng có sự đánh giá phân tích thị trường chứ không chỉ đầu tư theo phong trào như giai đoạn trước.
Hiện nay, nguồn thông tin TTCK khá mở, hầu hết các phương tiện thông tin đại chúng đều cập nhật thông tin về thị trường này hàng ngày, kèm theo đó là những phân tích, nhận định, đánh giá khá tích cực từ phía các chuyên gia. Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng có thể thuê một số đơn vị tư vấn chứng khoán làm nhiệm vụ theo dõi thông tin và giám sát cổ phiếu cho mình. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là những bước căn bản để gia nhập TTCK. Vì vậy, TTCK vẫn là thị trường được coi là dành cho nhà đầu tư vững vàng, “có tay nghề” và phải thật mạnh về nguồn đầu tư mới có thể theo đuổi. Muốn đi sâu vào sân chơi này cần rất nhiều yếu tố, tuy nhiên nhất thiết nhà đầu tư phải trang bị và cập nhật liên tục những thông tin mới nhất về thị trường, dự đoán chính xác xu hướng thị trường.
Trên thực tế, tiềm năng về đầu tư chứng khoán ở Quảng Ninh không thua kém địa phương nào trên cả nước. Tại các sàn giao dịch chứng khoán ở các ngân hàng, các công ty chứng khoán luôn thu hút sự quan tâm của khách hàng đến tham khảo và đặt lệnh giao dịch. Do đó, nếu nhà đầu tư có chiến lược cụ thể và độ am hiểu thị trường nhất định, TTCK thực sự đáng là nơi để nhà đầu tư thử sức và theo đuổi.
