“Hai vấn đề nổi cộm với thị trường gas hiện nay đó là giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng thường cao hơn giá doanh nghiệp công bố. Cùng đó là nhức nhối nạn sang chiết nạp lậu gas dễ dẫn đến chất lượng không đảm bảo, gây cháy nổ ”.
Ngày 11/12, các doanh nghiệp kinh doanh gas trong nước cùng lên tiếng.
Giá bán cao hơn quy định
Số liệu của Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết: Lượng gas tiêu thụ trên thị trường năm sau luôn cao hơn năm trước mức độ tăng bình quân tăng 10%.
Năm 2008 nhu cầu tiêu dùng ước khoảng 1 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, nguồn gas trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu tiêu dùng, số còn lại khoảng hơn 60% và chủ yếu được nhập khẩu theo hình thức ký hợp đồng hạn định từ 6 tháng đến 1 năm.
Cơ chế hình thành giá bán lẻ gas được các doanh nghiệp tính toán theo “công thức”: Mức giá của thị trường Trung Đông (Arab Saudi) công bố ngày cuối tháng liền kề, cộng với chi phí vận tải và bảo hiểm, thuế nhập khẩu, VAT, chi phí sản xuất của doanh nghiệp và chi phí hệ thống phân phối.
Trong đó, các “thành phần” như giá công bố, thuế nhập khẩu, VAT thường được cố định trong tháng; còn lại thường thay đổi theo hợp đồng thuê tàu hoặc tùy vào tình trạng vận hành của DN; khâu trung gian qua các đại lý và bán lẻ (chiếm từ 20-30 USD/MT).
“Điểm đáng nói là các doanh nghiệp chỉ công bố được giá xuất xưởng mà không quản lý được giá bán đến tay người tiêu dùng. Đã xuất hiện tình trạng khi có biến động về giá thì thị trường bị khống chế một cách tự do và hỗn loạn. Giá gas lên thì doanh nghiệp bị chính khách hàng đầu cơ để bán giá cao hơn”- Đại diện Cty liên doanh khí hóa lỏng Việt Nam khẳng định.
Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước Bộ Công Thương Võ Văn Quyền nhận xét: Giá mặt hàng này tính ổn định rất cao. Thường thì giá bán chỉ được các Cty điều chỉnh vào đầu tháng và giữ yên đến cuối tháng.
“Tuy nhiên, thời gian qua, một số cửa hàng đã không tuân thủ sự điều chỉnh này. Biểu hiện rõ nhất là giá bán tại cửa hàng luôn cao hơn giá quy định của Cty từ 5.000 – 10.000 đồng/bình” - Ông Quyền nói.
Giá gas đến tay người tiêu dùng hiện bị “đội” lên bao nhiêu? - Ông Nguyễn Đắc Sơn, Tổng Giám đốc Cty kinh doanh sản phẩm khí lý giải: “Thị trường gas hiện nay đang cạnh tranh rất quyết liệt, không phải là nơi các Cty có thể đặc quyền, đặc lợi. Lợi nhuận chính xác mà các doanh nghiệp đầu mối thu được hiện chỉ chiếm 1 - 2%.
Tuy nhiên, phải thừa nhận thị trường gas đang có quá nhiều khâu trung gian và bản thân các doanh nghiệp rất khó kiểm soát hết được, nhất là trong bối cảnh gas lậu chen chân trên thị trường”.
Cũng từ đây, cũng nhiều ý kiến cho rằng nên thành lập Hiệp hội kinh doanh gas để cân đối nguồn hàng, tránh khủng hoảng thừa, thiếu và xây dựng hệ thống đại lý quản lý được giá bán của đại lý và cửa hàng đến tay người tiêu dùng.
Sang chiết gas lậu: Hậu họa!
Thống kê sơ bộ cả nước có khoảng trên 70 doanh nghiệp lớn nhỏ thuộc các thành phần tham gia kinh doanh gas trên thị trường nội địa với hơn 5.000 đại lý kinh doanh gas; Hà Nội có khoảng 800 đại lý; TP Hồ Chí Minh khoảng 1.500 đại lý.
Trong số đó có 40 Cty đăng ký nhãn hiệu bình gas. Năm 2007, số liệu cơ quan điều tra cũng cho thấy có tới 30% số vỏ chai gas ra thị trường là giả nhãn hiệu, cùng đó các Cty kinh doanh gas cho hay dù rất cố gắng nhưng chỉ thu về được từ 60 - 70 số vỏ ga đến hạn kiểm định.
Đang xuất hiện nhiều biểu hiện cạnh tranh không lành mạnh. Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) dẫn chứng: Theo phản ánh của người tiêu dùng trong thời gian gần đây, một số Cty kinh doanh gas tư nhân đã cử nhân viên mặc đồ giả dạng nhân viên chính hãng gas, vào nhà dân để kiểm tra bộ van an toàn của bình gas, mặc dù bộ van còn tốt nhưng họ đưa ra những nhận xét không chính xác khiến các gia đình phải thay van hoặc dây với giá rất cao.
Báo cáo của các địa phương từ đầu năm 2008 đến nay cho thấy, trên địa bàn cả nước đã xảy ra 42 vụ cháy, nổ gas, làm chết 1 người, bị thương 5 người, thiệt hại về tài sản trên 2 tỷ đồng.
Theo ông Lê Văn Long, cố vấn Tổng giám đốc Cty Tân An Bình, việc chênh lệch giá cũng là điều đáng ngại, tuy nhiên, còn đáng ngại hơn, nhất là với những hàng gas sang chiết lậu, đó là cách thức “ăn bớt” trọng lượng thường được tính toán trên cơ sở tính toán tỷ lệ 2 chất chính là Butan và Prôtan. Mà chỉ cần có sự chênh lệch nhỏ giữa hai chất này là trọng lượng đã thay đổi, dẫn đến an toàn bình của gas có thể kém.
“Chính vì vậy, chúng tôi đã khuyến cáo các nhà đầu tư bất động sản nên tính đến phương án xây dựng hệ thống gas trung tâm”- Ông Long cho biết.
