Chỉ còn hơn 10 ngày nữa là đến Tết Trung thu - ngày mà rất nhiều thiếu nhi háo hức, ngóng đợi. Bên cạnh mâm ngũ quả, bánh trung thu, chắc chắn không thể thiếu những chiếc đèn lồng rực rỡ hay chiếc mặt nạ ngộ nghĩnh. Đáp ứng nhu cầu này, thị trường đồ chơi Trung thu năm nay đang bắt đầu sôi động với nhiều sản phẩm phong phú, hấp dẫn. Tuy nhiên, bên cạnh sự sôi động ấy, thị trường đồ chơi Trung thu năm nay cũng khiến cho các bậc cha mẹ, các nhà quản lý nhiều điều cần suy nghĩ.
Vắng bóng các sản phẩm truyền thống
So với mọi năm, thị trường đồ chơi Trung thu năm nay xuất hiện muộn hơn, lượng hàng hoá nhập về tại các cửa hàng cũng không nhiều như mọi năm. Ngoài lý do lượng hàng nhập về cầm chừng để thăm dò thị trường, còn do sự kiểm soát hàng hoá qua biên giới được các cơ quan quản lý tăng cường hơn nên hàng “trôi nổi” không tràn lan như mọi năm. Hầu hết các sản phẩm đồ chơi Trung thu hiện nay đều có xuất xứ từ nước ngoài, nhiều nhất vẫn là của Trung Quốc. Với thế mạnh về mẫu mã, bao bì bắt mắt và giá bán phải chăng (trung bình khoảng 20.000 đồng - 50.000 đồng/sản phẩm), các sản phẩm hàng hoá của Trung Quốc từ nhiều năm nay vẫn chiếm ưu thế trên thị trường. Hầu hết các cửa hàng kinh doanh đồ chơi trẻ em hiện nay đều bán các loại đồ chơi xuất xứ từ Trung Quốc, thậm chí có cửa hàng 100% là sản phẩm của Trung Quốc. Trái lại, sản phẩm hàng hoá sản xuất trong nước lại rất nghèo nàn. Lý giải tình trạng này, một tiểu thương ở chợ Hạ Long I cho biết: Đồ chơi của Trung Quốc vừa đẹp, giá cả phải chăng nên được phụ huynh và thiếu nhi lựa chọn rất nhiều. Các sản phẩm như vậy sản xuất trong nước bao giờ cũng phải nhập cao hơn nên tiêu thụ khó hơn. Một số sản phẩm thủ công như: đèn ông sao, đèn kéo quân, trống cơm thì phải gần sát ngày chúng tôi mới nhập vì có nhập sớm cũng không tiêu thụ được.
Các loại đồ chơi trẻ em có xuất xứ từ Trung Quốc được bày bán tràn lan trên các quầy hàng tại chợ Hạ Long I.
Có lẽ vì sự lý giải rất “hợp lý” này mà đồ chơi truyền thống hiện nay ngày một “vắng bóng”. Những chiếc đèn ông sao, từ lâu đã là biểu tượng không thể thiếu trong ngày Rằm Tháng Tám đối với thiếu nhi, thế nhưng đến bây giờ, dường như những hình ảnh ấy đang ngày một ít đi và thay vào đó là các sản phẩm đồ chơi chạy pin tiện dụng và bắt mắt. Đèn ông sao có khi lại được ví với “con nhà nghèo” vì giá rẻ (khoảng 5.000 đồng - 10.000 đồng/ chiếc). Các sản phẩm truyền thống khác như: Trống cơm, chú tễu, đèn kéo quân cũng đang rơi vào tình trạng “đìu hiu” tương tự. Nhiều phụ huynh cũng không muốn cho con em mình chơi đồ chơi truyền thống này vì sợ... bẩn và gây hoả hoạn, hơn nữa, các sản phẩm này lại không bền. Vô tình, với sự suy tính của người lớn, trẻ em hôm nay càng xa rời với đồ chơi truyền thống. Và, trong nhịp sống đô thị, những giá trị truyền thống, dù vô tình hay hữu ý, đôi khi đã bị lãng quên.
Chất lượng đồ chơi trẻ em bao giờ mới được đảm bảo?
Các vấn đề liên quan đến chất lượng đồ chơi cho trẻ em không phải bây giờ mới được dư luận quan tâm nhưng cho đến nay, vẫn chưa có một cách giải quyết thoả đáng. Người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm bây giờ chủ yếu là do giá và cảm nhận sản phẩm chứ ít khi có các thông tin về sản phẩm mình mua như: xuất xứ, thành phần cấu tạo, dùng cho lứa tuổi nào... Trong khi đó, chính những thông tin này mới quyết định được giá trị sản phẩm cũng như để người tiêu dùng lựa chọn nên mua hay không, bởi không phải sản phẩm nào cũng an toàn cho trẻ em. Đặc biệt, đối với trẻ dưới 3 tuổi, đồ chơi cho các em đôi khi là “con dao hai lưỡi” rất nguy hiểm. Bức xúc nhất vẫn là đồ chơi trẻ em được nhập từ Trung Quốc. Các sản phẩm này được nhập từ nhiều nguồn, hầu hết đều không có nhãn mác, bao bì ghi xuất xứ hoặc thông tin sản phẩm. Khi mua sản phẩm, mặc nhiên người tiêu dùng phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cũng như ảnh hưởng do sản phẩm gây ra. Đã có nhiều cảnh báo về đồ chơi xuất xứ từ Trung Quốc có chứa nhiều chất độc hại như chì, nhựa hoá học... gây ảnh hưởng đến sức khoẻ của người sử dụng, đặc biệt là trẻ nhỏ. Đã có trường hợp trẻ em phải nhập viện do dùng súng đồ chơi bắn đạn vào nhau hoặc dùng gươm lưỡi cứng. Đáng chú ý, hiện nay trên thị trường xuất hiện rất nhiều loại đồ chơi trẻ em làm bằng các chất nhựa dẻo có hàm lượng độc tố rất cao, gây các triệu chứng: Nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn đối với trẻ. Nguy hiểm hơn, nếu trẻ tiếp xúc lâu dài hoặc nuốt phải những loại đồ chơi như trên có thể gây ung thư hoặc dẫn đến tử vong ngay lập tức. Thế nhưng, dường như đồ chơi Trung Quốc kém chất lượng như vậy vẫn đang “ung dung” có mặt trên thị trường.
Để có Tết Trung thu vui vẻ, an toàn, Chi cục Quản lý thị trường cần phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý những vi phạm trong việc tiêu thụ các sản phẩm đồ chơi. Lời khuyên cho các bậc phụ huynh trong dịp này là không nên chiều theo sở thích của con cái mà nên lựa chọn đồ chơi phù hợp với lứa tuổi và thật sự bổ ích.
