Sự nghiệp dư nhất của showbiz Việt Nam là thiếu tính hệ thống và tư duy không đồng bộ, tiểu nông. Nước ta còn nghèo nên ai cũng tìm cách kiếm tiền ngắn và nhỏ chứ không có sự đầu tư lâu dài về kiến thức và vật chất, bao gồm từ nhà tổ chức, nhà cung cấp, dàn dựng, truyền thông và ngay cả nghệ sỹ lẫn khán giả.
Cái thiếu nhất trước hết bao giờ cũng là sự hiểu biết, văn hoá…Nhà tổ chức thì manh mún, cạnh tranh chủ yếu về giá cả, nhà cung cấp thì đầu tư thiết bị kiểu giật gấu vá vai, không đồng bộ và thiếu chiến lược dài hơi, dàn dựng thì gấp vội, thiếu kỷ luật và sự gắn kết đồng bộ giữa các khâu, nhà báo thì viết bài không tới, thiếu hẳn mảng lý luận phê bình, nghệ sỹ trẻ thì mong nổi tiếng sớm hơn trau dồi chuyên môn, nghệ sỹ đã thành danh thì thiếu chiến lược hoặc thiếu một “ông bầu” chuyên nghiệp. Khán giả thì một bộ phận còn thiếu ý thức khi xem biểu diễn và chưa có sự phân loại rõ ràng.
Ca sỹ Hà Trần đã từng nổi danh ở Việt Nam, nay lập nghiệp ở Mỹ nhận định: “Tiêu chuẩn tối thiểu cho một show diễn tốt cần đảm bảo nghe và nhìn. Nghe là chất lượng âm thanh, tài nghệ trình diễn của ca sỹ - ban nhạc. Nhìn bao gồm thiết kế ánh sáng, không gian sân khấu, chất lượng hình ảnh (nếu kèm theo projector).
Và các khâu này cần phù hợp với nội dung chương trình. Tôi không có điều kiện theo dõi nên không rõ VN gần đây có show nào tốt. Show nước ngoài thì chất lượng đều lắm. Tôi rất ghét cái tâm lý nhược tiểu khen Tây nhưng quả thực họ làm cái gì ra cái đó. Thích hay không do thẩm mỹ chứ không chê chất lượng của họ được.
Xem show của Đại Hàn, Trung Quốc ngay bên cạnh mình cũng đã thấy hơn mình dù nhiều ca sỹ tên tuổi của họ hát dở tệ, không bằng ca sỹ mình. Tôi nghĩ sự khác nhau cơ bản là trình độ và kỹ năng chuyên môn. Các ê kíp làm show của mình phát triển theo kiểu nghệ nhân, tức là vừa làm vừa học, kinh nghiệm nhiều, sự hiểu biết khoa học ít. Nghệ thuật là một khoa học có lý thuyết, có tính toán, có đối chiếu. “Phiêu”, bay bổng sáng tạo gì cũng trên cơ sở khoa học".
Nhà tổ chức, nhà tài trợ thiếu chuyên nghiệp
Ca sỹ Tùng Dương cho biết: “Có những bầu sô rất kém trong việc đối nhân xử thế. Có những bầu sô mặc cả với ca sỹ với thái độ thiếu tôn trọng, hoặc tỏ ra không trung thực khi họ nói với ca sỹ rằng show này ít khán giả để trừ tiền cát sê. Dương có gặp chuyện này một số lần ở các chương trình biểu diễn nhân sự kiện hoặc hội nghị. Còn các bạn của Dương thường xuyên gặp chuyện này”.
Đạo diễn Phạm Hoàng Nam kể: “Đôi khi vì nể nang nên tôi đã phải “trả giá” khi nhận show. Thí dụ trường hợp dàn dựng cho một cuộc thi hoa hậu lớn năm rồi. Chưa bao giờ tôi gặp một đơn vị tổ chức nào làm việc lộn xộn, độc đoán và coi thường nghệ sỹ đến như vậy.
Chuyện vương miện bị thay vào phút cuối chương trình mà không hiểu lý do thì ai cũng đã biết, nhưng có nhiều chuyện khủng khiếp phía sau hậu trường mà chắc không bao giờ tôi quên và cũng chẳng thể kể ra để tốn giấy mực báo chí. Còn nhà tài trợ thì cũng rất khác nhau, có người lịch sự, hiểu biết, có kẻ ít văn hoá, coi trọng đồng tiền…
Nhớ tới cuộc thi hoa hậu nọ với cảnh các nhà tài trợ giành nhau từng vị trí logo trên sân khấu, so kè từng thứ tự lên trao giải... tất cả ê-kíp chứng kiến đều ngao ngán. Còn đạo diễn Trần Bình than thở: “Hàng chục diễn viên tham gia chương trình của tôi phải tập luyện theo kịch bản, vậy mà riêng nhà tài trợ và nhà tổ chức thì không chịu tập luyện. Họ đứng trên sân khấu phát biểu dài dòng, đi lại lộn xộn, làm hỏng cả tổng thể chương trình mà tôi mất bao nhiêu công phu dàn dựng”.
Thiết bị không đồng bộ
Thiết bị không đồng bộ là một vấn đề lớn của các show diễn. Nhạc sỹ Quốc Trung nói: “Về chất lượng âm thanh, bạn cứ thử hỏi tất cả ca sỹ, nhạc sỹ xem show nào có chất lượng tốt về âm thanh? Thực tế là không có. Hầu như show nào cũng có trục trặc, lúc thì micro không kêu, lúc thì dây không nối được, lúc thì ánh sáng không đúng… Và còn sự thiếu thốn về thiết bị: Không thể dùng một micro cho một giọng ca”.
Thế nhưng việc này lại xảy ra thường xuyên ở các show diễn khiến người chỉnh âm thanh không đảm bảo được điều kiện phù hợp cho từng giọng ca. Về âm thanh, ca sỹ Tùng Dương cho rằng âm thanh dở đã hạn chế đến 50% hiệu quả chương trình. Có những chương trình…tệ đến mức vì không đảm bảo được âm thanh nên đã bắt các ca sỹ phải thu âm để hát nhép. Hát nhép thường là thất bại.
Đạo diễn Huỳnh Phúc Điền khẳng định: “Chưa bao giờ đạo diễn ngồi vô, kiểm tra kỹ thuật mà thấy "ok" hết. Luôn luôn thiếu cái gì đó… Tôi không hiểu nổi tại sao cứ lập lại hoài từ show này sang show khác. Khi hỏi họ thì họ đổ thừa đủ thứ lý do, nào là khí hậu ẩm ướt, tín hiệu dây bị đá, pháo bông không nổ… Và khi một khâu chậm lại thì các khâu khác bị kéo chậm lại theo".
Huỳnh Phúc Điền cho rằng nguyên nhân là do thiết bị không thực sự tốt, không đồng bộ. Và đó là do chủ đầu tư muốn bỏ ra ít nhất mà thu về nhiều nhất. Anh lấy ví dụ: một công ty làm chương trình A, chương trình A đòi hỏi một loạt thiết bị phù hợp. Xong chương trình, họ tìm cách cho thuê tiếp ở một chương trình khác. Họ muốn chỉ ít tiền nên dây nối, bàn cắm, mixer…đều là đồ rẻ để tiết kiệm chi phí.
Trước ý kiến này, một công ty cung cấp thiết bị âm thanh ánh sáng hàng đầu cho các show ở phía Nam "trả miếng": “Chúng tôi chỉ nhận được 5 đồng cho thuê thiết bị mà họ đòi chất lượng đáng giá 20 đồng…thì đành chịu”.
Nhạc sỹ Quốc Trung cho rằng có sự bất hợp lý khi nhà tổ chức chịu bỏ ra hàng chục triệu để trả cho ca sỹ hát vỏn vẹn hai bài mà không chịu đầu tư cho ban nhạc, cho kỹ thuật.
Ê-kíp thực hiện thiếu chuyên nghiệp
Nhạc sỹ Quốc Trung châm biếm: “Làm âm thanh ánh sáng mà không bị điện giật là thành nghề”. Câu nói ấy có một phần sự thật, được ca sỹ Tùng Dương và đạo diễn Huỳnh Phúc Điền chia sẻ. Đạo diễn Huỳnh Phúc Điền kể rằng có những chương trình mà người làm đèn “follow” (đèn rọi theo người biểu diễn chính) không hề biết “follow” là gì. Mọi việc đổ lên đầu đạo diễn.
Đạo diễn thậm chí phải huấn luyện cho kỹ thuật viên cách rọi đèn. Khi đạo diễn chuyển sang làm show khác, anh lại phải hướng dẫn việc rọi đèn lại từ đầu. Thái độ làm việc cũng là một chuyện đáng bàn.
“Cách làm của chúng ta là vừa làm vừa rung đùi vừa hút thuốc uống cà phê. Làm kỹ thuật mà tay cầm que hàn, tay cầm điếu thuốc hay vừa lắp đèn vừa hút thuốc thì làm sao làm được. Lẽ ra người chủ thiết bị phải dạy trước cho họ”, đạo diễn Huỳnh Phúc Điền bày tỏ bức xúc.
Đạo diễn Phạm Hoàng Nam chia sẻ: “Năm ngoái Phương Thanh làm sô và đã bị mưa gió làm cản trở bất ngờ, tuy vậy cô vẫn biểu diễn “hết mình vì khán giả” và được khen là máu lửa, điều đó đúng nhưng không phải là tất cả.
Năm nay Mỹ Tâm làm sô dưới mưa, ban tổ chức đã đoán trước nên chuẩn bị áo mưa cho ê-kíp dàn dựng, quay phim, hậu đài và cả… khán giản. Nhưng điều tôi kinh ngạc nhất là dù biết trời có thể mưa nhưng không ai lo một mái che cho ca sỹ chính và nghệ sỹ?! Thậm chí mọi người còn cho đó là bình thường, độc đáo!
Nhìn hình ảnh ca sỹ ướt sũng hát nhảy đến bật máu chân trần trên sàn sắt trong mưa và nhân viên âm thanh mang nilon đi bọc từng chiếc loa ngay trong lúc chương trình đang diễn ra, tôi nghĩ không lẽ những chiếc loa đó còn giá trị hơn một ca sỹ hạng sao? Ơn trời không có dây điện nào bị hở! Và báo chí vẫn tán dương những điều ấy!
Khi tôi làm đạo diễn chương trình Rock Unite 08 cho ban nhạc My Chemical Romace của Mỹ, yêu cầu đầu tiên của họ là sân khấu phải có mái che bất luận trời có mưa hay không và nhắc thêm là chỉ một giọt nước rơi xuống sân khấu là họ sẽ ngưng chương trình.
Bi Rain cũng vậy khi đến diễn ở Việt Nam mặc dù yêu cầu này rất tốn kém. Không lẽ họ thiếu máu lửa hơn ca sỹ nhà ta? Chắc chắn là không. Khác nhau chỉ là ở sự chuyên nghiệp, đẳng cấp và nhân văn!” - đạo diễn Phạm Hoàng Nam bày tỏ.
Thêm một nguyên nhân nữa khiến chất lượng show bị kém đi, đó là tính kế hoạch nhạc sỹ Quốc Trung nhận xét: Show diễn ở Việt Nam chất lượng chưa tốt vì tính kế hoạch rất kém. Những người thực hiện không phối hợp được với nhau vì người ta không đề cao được quyền lợi của từng bộ phận. Sự phối hợp thường mang tính nhờ vả, quen biết, không thiết thực, không lấy khán giả ra làm thước đo.
Người biểu diễn chưa nghiêm túc
Người biểu diễn cũng tỏ ra thiếu chuyên nghiệp. Trước show Duyên dáng Việt Nam tại Úc cách đây vài năm, biên tập Lê Quang bị rơi vào tỉnh cảnh “oan ức”. Ngày diễn đã gần kề, bỗng đạo diễn phát hiện ra có ca sỹ vẫn chưa kịp vỡ bài.
Lê Quang không biết phải nói sao vì ca sỹ nọ bay đến Úc quá sát ngày diễn nên chưa kịp tập mặc dù ca sỹ nọ thừa biết một show diễn lớn luôn đòi hỏi sự chuẩn bị từ trước khá lâu. Lê Quang bị trách mắng, anh không biết chia sẻ với ai bèn ném văng cây đàn bass trước mặt mọi người, còn ca sỹ nọ ngồi im không dám nói gì.
Ca sỹ Hà Trần chia sẻ: "Thamg gia một chương trình ca nhạc trong nước gần đây tôi vẫn thấy có diễn viên đến muộn. Bất kể chương trình người ta quay phim, mỗi hôm ca sỹ thay một bộ quần áo, đổi cách make-up (trang điểm) tuỳ hứng. Tôi rất tội nghiệp nhà tổ chức. Tôi không thấy những điều này ở nước ngoài".
Ca sỹ Tùng Dương chứng kiến nhiều buổi tổng duyệt cho chương trình mà ca sỹ vắng mặt hoặc có ca sỹ mỗi ngày chạy ba, bốn show nên không thể hát hay được.
| Khán giả đặt ra “đề bài” cho người làm show Nguyệt Ca (23 tuổi, Hà Nội): Nhà tổ chức lẫn nghệ sỹ phải tự làm mới mình nhiều hơn So với cách đây vài năm, đi xem ca nhạc bây giờ sướng hơn. Nhiều thứ để nhìn hơn, chất lượng âm thanh tốt hơn, nhiều kĩ xảo hình - tiếng hơn, đội ngũ ca sỹ/ nghệ sỹ đông đảo và có sự phân loại rõ rệt theo từng dòng nhạc. Đồng thời, tôi cũng trở nên khó tính hơn trong việc nhận định, đánh giá, tôi muốn nhà tổ chức lẫn nghệ sỹ phải tự làm mới mình nhiều hơn. Trần Thu Trang (26 tuổi, Marketting manager của một công ty về dịch vụ online, Hà Nội): Show cần độc đáo, ý nghĩa Mình quan tâm đến các show riêng của các nghệ sỹ mình thích hoặc show có gì đó độc đáo, ý nghĩa. Nghệ sỹ làm show thì cũng chịu khó đầu tư về ý tưởng, nội dung kịch bản, … có thể có người khen hoặc chê nhưng ít nhất là họ cũng có chú ý, quan tâm đến việc đó. Show kiểu tổng hợp, nhiều người nghệ sỹ do tư nhân tổ chức là gần như không thấy mà chỉ trông chờ vào truyền hình làm. Show của truyền hình tổ chức thì có vẻ na ná nhau, cái nào cũng như cái nào, nhưng được cái họ có tiền tài trợ và có uy tín nên mời được nhiều ca sỹ nổi danh cho cùng một show, do đó chất lượng thì tốt nhưng không có gì mới. Đinh Thế Trung (20 tuổi, sinh viên tiếng Nhật, Hà Nội): Tôi muốn được thưởng thức âm nhạc thật sự Số lượng các show ca nhạc do truyền hình tổ chức áp đảo các chương trình tư nhân, nào là Trò chơi âm nhạc, Điểm hẹn âm nhạc, Ký ức thời gian, Bài hát Việt, Sao mai, Sao mai điểm hẹn… khiến tôi có cảm giác bị “bội thực”. Tôi chuộng các chương trình “offline” (gặp mặt giao lưu giữa các thành viên trong cùng một cộng đồng mạng hơn). Những chương trình này rõ ràng là có ưu thế về độ nhiệt tình của các khán giả đi xem, chất lượng chưa thể so sánh với các chương trình lớn nhưng lại có sức hút riêng, dành cho những người thực sự muốn thưởng thức âm nhạc chứ không chỉ đơn thuần là giải trí. Không gian tổ chức nhỏ (trên dưới 100 người), khán giả và người chơi nhạc quây quần và gần gũi, ấm cúng như gia đình mang đến sức hấp dẫn lan toả theo kiểu “truyền miệng”, người nọ mách người kia. Trần Hồng Nguyên (20 tuổi, Cần Thơ): Tôi mong chờ sự đột phá Tôi mong chờ sự đột phá, tôi cảm thấy không cần quá nhiều chương trình âm nhạc giả trí như hiện nay mà lại nhàm chán như thế. Có rất nhiều show rườm rà, đơn điệu. Có lẽ cần bớt đi một số chương trình và tạo ra những chương trình đỉnh có thương hiệu |
