Nhiều nhà in báo phía Bắc cho biết, nếu không được cung cấp kịp thời giấy in báo thì số lượng phát hành mỗi tờ báo (nhất là nhật báo) bị giảm là điều không tránh khỏi trong tương lai gần.
“Nửa tháng nữa sẽ không có giấy in báo, nếu…”
Chiều tối 11/4/2008, chúng tôi có mặt tại Nhà in Nhân dân và Nhà máy in Quân đội 1 (Hà Nội).
Ban lãnh đạo cùng lực lượng cung ứng vật tư của các nhà máy này đều bận túi bụi việc họp hành, đốc thúc nhau tìm kiếm nguồn giấy in báo, trước mắt nhằm thực hiện được hợp đồng đã ký với các toà soạn, sau nữa là để có cơ sở ký tiếp các hợp đồng trong thời gian tới.
Hiện, theo nhiều nhà in ở Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc, lượng giấy in báo dự trữ trong kho các nhà in đã sắp hết, nếu gần chục ngày nữa không được cung ứng tiếp giấy thì chắc chắn không đáp ứng đủ nhu cầu của các toà soạn. Khó khăn này đối với các nhà in đang là bất khả kháng.
Từ đầu năm đến nay, giá giấy đã qua 2 lần tăng, và mới đây các nhà in lại được Cty CP giấy Tân Mai (nhà sản xuất giấy in báo duy nhất trong nước) thông báo sẽ tăng giá tiếp từ 15/4 này.
Theo bản thông báo giá của Cty Tân Mai, giá giấy tháng giêng năm nay 11.949.000 đồng/tấn, tính cả thuế VAT; tháng 2 tăng lên 12.022.500 đồng/tấn (cũng có cả VAT; từ 15/4/2008 sẽ tăng tới 12.350.000 đồng/tấn mà chưa tính VAT.
Nhà máy in Quân đội 1 mỗi ngày tiêu thụ khoảng chục tấn giấy nội in báo. Giám đốc Nhà máy, ông Nguyễn Công Tuấn lo lắng: “Mấy chục năm qua trong nghề in, chưa gặp cảnh thế này bao giờ. Mới năm ngoái, gọi là khó khăn lắm, nhưng chưa là gì so với bây giờ.
Ngay từ đầu tháng giêng năm nay, chúng tôi đã dự tính tình hình cung cấp giấy cho Nhà máy có thể còn khó khăn hơn, nhưng không thể ngờ trong một quý lại 3 lần tăng giá giấy, và khả năng năm nay giá còn tăng một vài đợt nữa là nhỡn tiền. Đã ba tuần nay, lượng giấy cung ứng cho Nhà máy chỉ bằng nửa so với trước”.
Chúng tôi hỏi: “Nhưng theo tin từ Bộ Công thương thì cho đến nay lượng giấy chúng ta đang dự trữ và khả năng cung ứng hằng ngày đâu đã giảm?”.
“Chúng tôi cũng nghe thế, nhưng từ hơn chục ngày nay, nhà cung cấp giâý chủ yếu cho chúng tôi đã báo trước rằng tình hình vận tải giấy đang gặp rất nhiều khó khăn. Tàu thuỷ chở giấy từ Biên Hoà (nơi sản xuất giấy in báo) ra Bắc gặp nhiều trục trặc, Cty Tân Mai phải chuyển giấy bằng đường bộ, giá đắt lên đã đành nhưng cũng không cung đủ lượng theo hợp đồng kịp thời như trước. Chúng tôi cũng như một số nhà máy khác, phải tìm mua giấy từ một số đơn vị nhập khẩu nhỏ lẻ, đã chịu đắt mà lượng cung cũng chỉ nhỏ giọt. Không biết tình trạng nguy hiểm này kéo dài đến bao giờ...”.
| Ngày 11/4, PV Tiền phong đã tiếp xúc với đại diện Nhà máy in Quân đội 2 tại TPHCM, được biết: Trước việc nguồn nguyên liệu giấy ngoại mà một số khách hàng thường xuyên dùng đang trở nên khan hiếm trên thị trường, người ta chuyển sang dùng giấy nội mà giấy Tân Mai là một lựa chọn. Cộng với việc nhà máy giấyTân Mai đang đạt được một hợp đồng cung cấp giấy rất lớn cho thị trường phía Bắc (?) nên đã tạo ra việc cầu lớn hơn cung. Đối với Nhà máy in Quân đội 2, đến nay nhà máy Tân Mai vẫn đảm bảo được nguồn cung cấp giấy. Tuy nhiên, có thể nhận định thị trường giấy sẽ gặp khó khăn và sẽ ảnh hưởng các hoạt động liên quan, đặc biệt là xuất bản; không thể dự báo được điều gì sẽ xảy ra. |
Tại Nhà in Nhân dân, tình hình còn đáng lo ngại hơn. Nhà máy này sử dụng giấy nội là chính, nên nguy cơ thiếu giấy nội in báo bây giờ cao hơn.
Giám đốc Nhà máy, ông Nguyễn Quỳnh Thắng cho biết: Mỗi năm Nhà máy tiêu thụ khoảng 5.000 tấn giấy in báo, trong đó 80 – 85 % là giấy Tân Mai. “May mà nhà máy này dự trữ giấy được chừng nửa tháng nữa, chứ nếu kho mình vừa hết giấy như một nhà máy bạn (cũng ở Hà Nội) thì đã phải mua với giá 14,5 triệu đồng/tấn, nghĩa là mỗi tấn chịu mua cao hơn giá chung khoảng 2 triệu đồng, nhưng liệu chừng họ chịu được thế bao lâu? Và nhà máy chúng tôi cũng sắp đến lượt rồi đây...”- Ông Thắng cười buồn bã.
Ồng kể, suốt chiều 11/4, cả loạt cán bộ các phòng ban “cãi nhau như mổ bò” mà chưa tìm ra được phương án nào khả dĩ đáp ứng yêu cầu công việc chuyên môn - đồng thời là nhiệm vụ chính trị quan trọng - trong tình huống xấu nhất.
Cũng như ông Tuấn ở Nhà in Quân đội 1, ông Thắng tỏ ý thông cảm với khó khăn của nhà sản xuất, cung ứng giấy cho các nhà máy in. “Theo chúng tôi hiểu thì nhà sản xuất giấy in báo cũng đang gặp nhiều khó khăn. Giá nguyên liệu, vật tư, vận tải... vừa qua liên tục tăng ầm ầm. Trước đây, khi còn chế độ Nhà nước bù giá thì khác. Nay, công ty cổ phần rồi, thua lỗ thì làm gì có ai bù cho? Tăng giá bán thì chưa được phép, nên nhà sản xuất giấy lúng túng cũng phải...”.
Lối thoát nào?
“Nếu kéo dài tình trạng thiếu giấy in báo thêm nửa tháng nữa thì vô cùng nguy hiểm cho các nhà in báo phía Bắc”. Dự báo này không chỉ dừng ở đó.
Tình trạng thiếu giấy in báo đương nhiên kéo theo việc các toà soạn báo phải giảm lượng phát hành; rút số, rút trang là điều khó tránh.
Một trong những giải pháp là tăng cường nhập khẩu giấy in báo. Lâu nay, thuế suất nhập khẩu bột giấy đã là 0%; thuế suất nhập khẩu giấy là 5% với giấy nhập từ các nước ASEAN, 30% với giấy nhập từ ngoài ASEAN.
Nhập từ các nước Bắc Âu (khu vực sản xuất nhiều giấy nhất) thì giá quá cao. Nhập từ Trung Quốc thì Trung Quốc không có nhiều (Theo tìm hiểu của một số cán bộ Nhà in Nhân dân thì tiềm năng xuất khẩu giấy của Trung Quốc hiện có vẻ không dồi dào bằng Indonesia, Philippines). Hàn Quốc, Nhật Bản đến thời điểm này cũng chưa thể hiện có tiềm lực mạnh về xuất khẩu giấy in báo.
Đó là chưa kể, các nhà sản xuất và xuất nhập khẩu giấy in báo cũng phải chịu áp lực tăng giá từ hầu hết các mặt hàng, các loại dịch vụ liên quan.
Bà Thu, kế toán trưởng Nhà máy in Quân đội 1 nhẩm tính: Với giá nhập khẩu giấy hiện nay đã 700 – 800 USD/tấn (nếu nhập từ các nước ASEAN) và khoảng 1.000 USD/tấn (nếu nhập từ Bắc Âu), cuối năm nay có thể tăng tới 1.000 – 1.200 USD/tấn (theo mỗi loại), chưa kể thuế nhập khẩu và VAT, giá bán báo phải tăng đến “độ” nào đó thì các toà soạn mới chịu nổi chi phí, bởi riêng giá giấy đã chiếm khoảng 60% giá thành mỗi tờ báo.
Ông Giám đốc nhà in báo Nhân dân (Hà Nội) bày tỏ, ông cũng biết thế và muốn góp ý với một số toà soạn như vậy, nhưng ông hiểu nỗi ái ngại của các toà soạn báo: tăng giá bán báo đến mức nào để toà soạn đủ sức tồn tại và phát triển, người mua báo thì không phải “run tay”?
“Trong cái đận này, những người thợ in báo cũng phải chịu một phần, vì tiền công in đáng lẽ phải tăng chút ít mà chưa dám đề xuất” – Ông Thắng nói.
Về phía các nhà in báo, theo ông Thắng, về lâu dài cũng phải chủ động tạo nguồn vật tư, nguyên liệu. Từ trước đến nay, phần lớn các doanh nghiệp in báo vẫn quen trông chờ khách quan thuận lợi, nên khi gặp sự cố thế này thì không khỏi lúng túng. Từ nay rất cần có chiến lược chủ động. Cần có sự liên kết chặt chẽ, quy mô lớn hơn nữa, giữa các nhà in với các nhà in, giữa các nhà in với các nhà sản xuất giấy, phân công trách nhiệm rõ ràng cho mỗi bên liên kết và hỗ trợ đắc lực cho nhau...
Được hỏi, để làm được như vậy, cần điều kiện gì nhất, nhiều giám đốc nhà in báo trả lời, trước hết cần có vốn, sau đó đến thiết bị, công nghệ, và song song đó là con người được đào tạo không ngừng thích nghi với kinh tế thị trường.
Giải pháp nào trước mắt phải thực thi, để không bị thiếu giấy in báo? Đối với các nhà in phía Nam, bây giờ thì chưa, nhưng nếu tình trạng chung chưa được mau chóng khắc phục thì nguy cơ thiếu giấy in báo sẽ đến sau thời gian không lâu nữa. Mong các cơ quan quản lý liên quan hoạt động báo chí lưu tâm thực tế này.
