Hiện nay nhu cầu sử dụng thịt gia súc, gia cầm hàng ngày của người dân ngày càng nhiều. Theo tính toán của các cơ quan chức năng ước chừng khoảng 80.000 tấn thịt/năm.
Vì vậy, việc bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm để có nguồn “thịt sạch” cho người tiêu dùng là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại đang diễn ra hiện nay là hầu như tất cả các điểm giết mổ gia súc, gia cầm trên địa bàn tỉnh chưa đảm bảo vệ sinh môi trường cũng như vệ sinh an toàn thực phẩm.
Lợn từ các điểm giết mổ được đưa ra các chợ bán.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, hiện nay trên địa bàn tỉnh mới chỉ có 3 lò giết mổ gia súc tập trung ở TP Hạ Long và TX Cẩm Phả với công suất 100-300 con/ngày. Tuy là lò giết mổ tập trung nhưng công suất cũng chỉ lớn hơn điểm giết mổ một chút, bởi sử dụng phương thức thủ công, hệ thống xử lý chất thải chủ yếu là bể chứa và bể lắng do đó thường quá tải và gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, còn có gần 900 điểm giết mổ nhỏ lẻ khác nằm phân tán trong các khu dân cư. Các điểm giết mổ gia súc, gia cầm này hầu như không có nơi dành riêng cho từng công đoạn giết mổ; nguồn nước sạch cung cấp cho các lò mổ không đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, phương tiện dùng để giết mổ gia súc, gia cầm không đảm bảo vệ sinh thực phẩm. Người tham gia giết mổ không được kiểm tra sức khỏe định kỳ theo quy định của ngành Y tế. Các loại chất thải như phân, nước, phụ phẩm ở những điểm giết mổ không được xử lý, thải vào hệ thống thoát nước công cộng gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Điều đáng nói số lượng các điểm giết mổ nhiều như vậy nhưng lực lượng cán bộ thú y kiểm dịch, kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm lại có hạn. Toàn tỉnh mới có 200 cán bộ thú y (kể cả tuyến xã). Như vậy chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm tại các điểm giết mổ rất khó kiểm soát. Và người tiêu dùng mua thực phẩm ở ngoài chợ vẫn chủ yếu theo cảm tính.
Chúng tôi đến điểm giết mổ gia súc ở tổ 4, khu 2, phường Hòn Gai (TP Hạ Long) chứng kiến cảnh giết mổ hoàn toàn bằng phương pháp thủ công mà khó tin rằng ngay giữa trung tâm của thành phố lại tồn tại một điểm giết mổ gia súc mất vệ sinh như vậy. Những con lợn bị đè ra chọc tiết ngay trong chuồng, sau đó mang ra đặt mổ trên sạp gỗ thấp, cũ kỹ dưới nền nhà ẩm ướt. Mùi hôi tanh từ tiết, lông và phân lợn nhầy nhụa khắp mặt sàn. Nội tạng, thịt được phân loại ngay trên sàn bằng phương pháp thủ công. Hai người đàn ông lực lưỡng xoay trần, ra sức chặt, xẻ những tảng thịt gia súc ngay giữa sàn nhà dơ bẩn, hoặc trên sạp lẫn lộn với nhiều chất thải. Điểm giết mổ này có diện tích khoảng 40m2, vừa làm nơi nuôi nhốt lợn sống, vừa làm nơi giết mổ, xẻ thịt. Những người đàn ông trực tiếp cầm dao giết mổ không hề được trang bị bất cứ dụng cụ bảo hộ nào, thậm chí có người còn không đi dép chứ nói gì đến ủng cao su. Gia súc cạo lông xong được xẻ đôi ra xếp lớp trên nền nhà, giội vài thùng nước lạnh rồi treo lên móc. Toàn bộ chất thải hàng ngày của điểm giết mổ này tạo thành một thứ nước thải đậm đặc xuống bể chứa rồi chảy ra hệ thống thoát nước thải chung của khu gây ô nhiễm môi trường sống của người dân trong khu vực, tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh tật, ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe con người. Theo một nhân viên của điểm mổ này cho biết, trung bình một ngày 10-15 con lợn được “xuất xưởng”, vào những ngày giáp Tết số lượng lợn được giết mổ lên đến 35-40 con/ngày. Một số hộ dân nhà gần điểm giết mổ thì bức xúc cho biết: Điểm giết mổ này tồn tại hơn chục năm nay. Ban đầu họ cũng kiến nghị với chính quyền địa phương vì môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng. Cán bộ phường cũng đã đến kiểm tra nhưng không hiểu lý do gì đến nay nó vẫn tồn tại. Chẳng biết kêu ai, lâu dần người dân cũng đành chấp nhận. Những người hàng xóm quanh điểm giết mổ này nói, họ chưa bao giờ được ngủ trọn giấc, cứ tầm 3h đến 6h sáng là cả khu vực bị đánh thức bởi tiếng ô tô đi lại, tiếng lợn kêu vang trời. Không lẽ dọn nhà đi thì chưa đủ điều kiện, nhiều lúc đang bữa cơm, có cơn gió thổi qua là cả nhà đành gác đũa.
Trước thực trạng trên, việc đầu tư xây dựng các lò giết mổ gia súc, gia cầm tập trung đồng bộ và hiện đại với công suất lớn, nằm cách biệt khu dân cư, không ô nhiễm môi trường, bảo đảm làm ra thịt sạch là rất cần thiết. Tuy nhiên, khi chưa có các lò giết mổ tập trung thì rất cần sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương, cơ quan chức năng, cùng chủ các điểm giết mổ nhằm hạn chế sự ô nhiễm môi trường.