Thu gom, xử lý rác thải y tế ở các trạm y tế: Vẫn còn nhiều bất cập

Theo quy định của Bộ Y tế thì việc chất thải y tế, chất thải tại các trạm y tế có thể xử lý theo 2 cách: Đốt tại các lò đốt của bệnh viện tuyến trên hoặc chôn lấp theo quy chuẩn. Hiện toàn tỉnh có 186 trạm y tế thì tất cả đều được trang bị tủ bảo ôn để lưu giữ rác; được cấp túi, hộp đựng rác phù hợp để phân loại rác ngay tại nguồn; được cấp miễn phí hoá chất để khử khuẩn (đối với chất thải lỏng) trước khi thải ra môi trường. Tuy nhiên, đến thời điểm này việc thu gom, xử lý rác thải y tế tại các trạm y tế vẫn còn những tồn tại, bất cập cần phải khắc phục.

Mỗi nơi một cách làm

Huyện Tiên Yên có 12 trạm y tế thì chỉ có 3 đơn vị gần Bệnh viện Đa khoa Tiên Yên, nơi có lò đốt rác thải y tế, số còn lại đều cách xa từ 10 đến 30km. Trong khi nhân lực của các trạm y tế mỏng thì việc vận chuyển, tập kết rác từ các trạm đến lò đốt hết sức khó khăn. Bởi vậy hầu hết các trạm y tế trên địa bàn đều lựa chọn biện pháp xử lý rác thải là chôn lấp hoặc tự đốt. Có điều quy trình chôn lấp hoặc đốt rác của các trạm này còn khá đơn giản. Chủ yếu vùi lấp rác xuống đất hoặc đốt thủ công bằng các lò gạch với nhiên liệu là than củi. Gần đây các xã trên địa bàn đã tạo điều kiện bố trí một quỹ đất trong khu vực nghĩa trang để xây dựng các hố chôn lấp rác thải. Đến thời điểm này đã hoàn thành 8 hố. Do nguồn kinh phí đầu tư khá hạn hẹp nên các hố trên cũng chỉ được xây dựng đơn giản, cụ thể là mỗi hố rộng 2m, sâu 1m, chưa có nắp đậy, tạm thời chỉ có mái che dựng bằng tre, gỗ và ngói prô xi măng.

Theo anh Đinh Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm y tế huyện thì việc bố trí địa điểm và xây dựng các hố chôn lấp rác trên sẽ tạo điều kiện cho các trạm y tế chủ động xử lý rác thải của mình, nhất là trong điều kiện rác thải của trạm còn ít và việc tập kết đốt tại Bệnh viện Đa khoa Tiên Yên khó khăn. Tuy nhiên, nếu so với quy chuẩn thiết kế xây dựng công trình chôn lấp rác, thì các hố trên quả là còn sơ sài, thực tế chỉ là biện pháp tạm thời, về lâu dài sẽ không tránh khỏi ảnh hưởng đến môi trường.  

Không chôn lấp như Tiên Yên, rác thải của các trạm y tế trên địa bàn Quảng Yên đều được tập kết về đốt tại Bệnh viện Đa khoa thị xã. Tuy nhiên, việc này lại đang gặp khó khăn do lò đốt của đơn vị này mặc dù đã được cải thiện song cũng chưa thực sự đảm bảo về kỹ thuật. Hiện nay, lò đốt của Bệnh viện Đa khoa Quảng Yên mặc dù đã nối dài ống khói và bảo dưỡng lò đốt nhưng khi vận hành vẫn thải ra khói đen và có mùi khét. Vào những ngày có gió vẫn có thể gây ra không khí ngột ngạt, ảnh hưởng đến một số hộ dân lân cận. Được biết mới đây, Bệnh viện đã có tờ trình cơ quan chức năng xem xét phương án xây dựng lò đốt mới tại vị trí thích hợp và với công nghệ hiện đại. Trong đó trước mắt tạm thời vận chuyển một phần rác thải y tế của thị xã đi đốt tại các lò đốt của bệnh viện tuyến trên. Theo anh Nguyễn Văn Quý, Trưởng Phòng Y tế TX Quảng Yên: “Việc xây dựng mới lò đốt ở vị trí và công nghệ phù hợp tuy chi phí lớn song vẫn phải làm. Bởi đây là giải pháp lâu dài, bền vững, đúng với quy trình xử lý chất thải y tế và tránh được tác hại của loại chất thải này vào môi trường”.  

Những cái khó chung

Có thể nói nhờ được trang bị các tủ bảo ôn, túi hộp đựng rác, hoá chất diệt khuẩn… hiện nay khâu thu gom, lưu giữ, phân loại rác thải y tế tại các trạm y tế đã được thực hiện đầy đủ và khá hiệu quả. Tuy nhiên, việc vận chuyển rác đến các lò đốt thì lại đang bất cập do không có phương tiện vận chuyển chuyên dụng. Theo quy định, các chất thải y tế phải được vận chuyển bằng xe chuyên dụng, có thùng kín và đảm bảo về nhiệt độ phù hợp. Hiện nay rác đều chỉ được đóng vào các hộp đơn giản và vận chuyển đi bằng xe máy. Anh Nguyễn Văn Hùng, nhân viên một trạm y tế trên địa bàn TX Quảng Yên cho biết: “Để đảm bảo tối đa về vệ sinh môi trường, chúng tôi không chôn lấp rác mà cố gắng tập trung để đốt. Cứ 2 đến 3 ngày là chúng tôi lại vận chuyển rác đến Bệnh viện Đa khoa Quảng Yên một lần. Do không có xe chuyên dụng nên anh em đều phải buộc rác đằng sau xe máy để chở đi. Như vậy không chỉ vất vả mà còn mất mĩ quan và quan trọng là không đảm bảo vệ sinh môi trường”. Cùng ý kiến với anh Hùng, chị Đặng Thị Nhung, nhân viên Trạm Y tế xã Hà Lâu (huyện Tiên Yên), đơn vị cách Bệnh viện Đa khoa Tiên Yên gần 30km bày tỏ: “Trạm y tế chúng tôi được tạo điều kiện tự phân loại rác rồi xử lý theo hướng đốt hoặc chôn lấp. Đó là một thuận lợi. Thực tế nếu phải vận chuyển rác xuống Bệnh viện Đa khoa Tiên Yên, nơi cách trạm gần 30km để xử lý rác thì không biết chúng tôi xoay sở bằng cách nào. Bởi nhân lực của trạm chỉ có mấy người, phương tiện không có, đường giao thông miền núi lại vừa xa vừa nguy hiểm…”. Cùng với khó trong khâu vận chuyển rác, hiện các trạm y tế còn không có nguồn kinh phí dành riêng cho việc xử lý rác thải. Hiện nay kinh phí cho hoạt động này đều trích từ chi thường xuyên của đơn vị nên còn nhiều hạn chế.

Phải khẳng định rằng đối với việc xử lý chất thải y tế, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện nghiêm túc và hiệu quả. Ngay từ năm 2010, trong khi các tỉnh thành khác trong cả nước đang cố gắng đẩy mạnh triển khai xây dựng các lò đốt rác cho các bệnh viện thì tỉnh ta đã hoàn thành công trình này cho 100% cơ sở y tế có giường bệnh từ tuyến huyện trở lên, với chi phí mỗi công trình lên tới từ 40.000 USD đến 100.000 USD. Có thể nói đây thực sự là sự nỗ lực và kết quả đáng mừng của Quảng Ninh. Tuy nhiên, để tiếp tục duy trì kết quả này, cũng như đạt hiệu quả cao hơn nữa trong công tác thu gom, xử lý chất thải y tế, góp phần đảm bảo vệ sinh môi trường, thiết nghĩ đã đến lúc tập trung cho tuyến y tế cơ sở, trong đó đầu tiên là các trạm y tế.

Việt Hoa