Thu ngân sách nội địa năm 2008: Chỉ đạo quyết liệt, thực thi hiệu quả các giải pháp tăng nguồn thu

Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XII (2006) đến nay, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh luôn vượt chỉ tiêu đề ra. Tỉnh đã chủ động trong công tác điều hành thu chi ngân sách, tăng cường quản lý và phân cấp quản lý ngân sách cho các địa phương. Điển hình là năm 2007 tỉnh đạt tổng thu hơn 10 ngàn tỷ đồng, tăng 52% so cùng kỳ 2006, trong đó thu nội địa 3.871 tỷ đồng, còn lại là từ thu thuế xuất nhập khẩu (XNK). Sang năm 2008, tỉnh có nhiều nỗ lực, chủ động trong thu - chi ngân sách, đặc biệt là đôn đốc các nguồn thu từ hoạt động sản xuất - kinh doanh - dịch vụ... của địa phương, cân đối để tiết kiệm nhiều khoản, mục chi, nên 7 tháng đầu năm tỉnh đã thu được 2.250,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, qua đánh giá và dự báo nguồn thu, rất có thể tỉnh sẽ bị hụt thu ngân sách nội địa so với số trung ương giao.

Thu thuế XNK tăng - thu nội địa giảm, nhưng Trung ương chưa điều chỉnh dự toán

Thu ngân sách qua hoạt động XNK trên địa bàn tỉnh là nguồn thu lớn, tuy nhiên lại được điều chuyển 100% về ngân sách Trung ương. Đây là nguồn thu hoàn toàn phụ thuộc vào cơ chế nhà nước và chịu ảnh hưởng trực tiếp của biến động giá cả thế giới. Trong tổng nguồn thu từ hoạt động XNK qua địa bàn tỉnh thì thu từ xăng dầu qua khu vực Cảng B12 thường chiếm từ 40%-50%, thu từ than xuất khẩu chiếm khoảng 20% còn lại là qua hàng hoá xuất nhập từ các cửa khẩu thông thương với Trung Quốc và từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài... Cuối năm 2006, Bộ Tài chính có quyết định số 67/2006/QĐ-BTC nâng thuế suất đối với hoạt động xuất khẩu than là 10%, đầu năm 2008, thuế suất của mặt hàng này tiếp tục lên 15% và từ ngày 16-6-2008 là 20%. Với mức thuế suất 10%, năm 2007, Hải quan Quảng Ninh đã thu từ xuất khẩu than được 1.490 tỷ đồng (chiếm 23% tổng thu thuế XNK trên địa bàn). Với thuế suất 15% rồi 20%, dự kiến năm 2008, Hải quan Quảng Ninh sẽ thu từ mặt hàng than xuất khẩu là 2.500 tỷ đồng, chiếm trên 30% tổng số thu thuế XNK qua địa bàn.  Như vậy, năm 2008, dự kiến tổng số thuế XNK mà Hải quan Quảng Ninh thu chuyển về ngân sách Trung ương sẽ đạt tới con số kỷ lục: 8.000 tỷ đồng, vượt tới 2.000 tỷ đồng so dự toán Trung ương giao, trong đó riêng tăng thu từ thuế xuất khẩu than là khoảng 1.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, số thuế XNK vượt dự toán trên 30% lại làm thay đổi cơ cấu nguồn thu giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Theo đó, vì TKV phải tăng thuế xuất khẩu nên đương nhiên thuế TNDN mà TKV nộp cho ngân sách địa phương giảm, do đó không đạt dự toán được giao. Nhưng khi giao dự toán trong thời kỳ ổn định ngân sách (2007-2010) cho tỉnh, trung ương lại không tính để khấu trừ khoản hụt này cho phần ngân sách thu nội địa của tỉnh, nên vẫn giao cho địa phương cao như khi TKV chưa chịu thuế xuất khẩu than. Năm 2007, số thuế thu nhập doanh nghiệp TKV nộp cho địa phương bị hụt so dự toán là 381,5 tỷ đồng, năm 2008, dự kiến hụt 234 tỷ đồng. Trong khi đó, số thu từ thuế TNDN của TKV đóng vai trò quan trọng, chiếm khoảng 30% tổng số thu ngân sách nội địa của Quảng Ninh.

Khó khăn cho địa phương trong cân đối ngân sách

Bên cạnh khả năng hụt số thu từ thuế TNDN của TKV, năm nay, tỉnh còn không thu được 150 tỷ tiền thuế mà Trung ương giao từ 2 nguồn: Nhà máy nhiệt điện Uông Bí mở rộng (50 tỷ đồng) và các dự án xi măng (100 tỷ đồng). Nguyên nhân là do Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng đã hoàn thành xây dựng nhưng chỉ vận hành khoảng 20% công suất do chưa hiệu chỉnh đồng bộ thiết bị, máy móc. Còn các dự án xi măng trên địa bàn chưa hoàn thành xây dựng để sản xuất. Theo dự báo của Sở Tài chính, năm 2008, số thu từ khu vực này sẽ hụt 439,7 tỷ đồng, trong đó hụt thu từ TKV là 234 tỷ đồng thuế TNDN 126 tỷ đồng thuế VAT. Liên quan đến sắp xếp lại việc khai thác, chế biến, tiêu thụ than nên cũng ảnh hưởng đến doanh thu của ngành cũng như các doanh nghiệp ngoài ngành có liên quan. Bởi vậy, số thu thuế từ các doanh nghiệp này cũng giảm đáng kể, nhất là khoản thu phí xăng dầu trên địa bàn (dự kiến giảm 37 tỷ đồng). Đối với khu vực doanh nghiệp địa phương, do tình hình giá cả tăng cao nên không ít doanh nghiệp sản xuất cầm chừng, ảnh hưởng đến số thu thuế (dự báo giảm khoảng 19 tỷ đồng). Với khoản thu phí, lệ phí, Sở Tài chính dự báo cũng sẽ hụt thu do ảnh hưởng của giá xăng dầu tăng cao khoảng 40 tỷ đồng.

Như vậy, theo dự báo của Sở Tài chính qua đánh giá nguồn thu nội địa (phần phải cân đối ngân sách), năm 2008 tỉnh sẽ giảm thu khoảng 535 tỷ đồng, trong đó phần thu từ khu vực doanh nghiệp quốc doanh trung ương là lớn nhất (439,7 tỷ đồng). Toàn bộ số hụt này, ngân sách địa phương phải gánh chịu, do đó, ảnh hưởng lớn đến phần chi ngân sách địa phương. Trong khi đó, 2008 là năm mà tỉnh phải cân đối thêm nhiều nguồn chi do chính sách của trung ương thay đổi, như: bù giá thuỷ lợi phí cho nông dân gần 10 tỷ đồng; nâng mức trợ cấp cho đối tượng xã hội (theo Nghị định 67/2007) là gần 14 tỷ đồng; kinh phí chi trả cho các đối tượng về nghỉ hưu trước tuổi gần 19 tỷ đồng (các tỉnh chưa cân đối được ngân sách thì trung ương sẽ bù cho các khoản này).

Giải pháp nào?

Từ nay đến cuối năm 2008, ngân sách địa phương còn phải phấn đấu thu nội địa là 1.352,5 tỷ đồng, trong đó phải thu từ khu vực doanh nghiệp quốc doanh trung ương là 876,5 tỷ đồng, chiếm 64,8% nhiệm vụ thu, trong đó thu từ ngành Than là 580 tỷ đồng, chiếm 66% số thu từ khu vực này. Được biết, để bù đắp số hụt đối với 4 khoản thu trên, 6 tháng cuối năm UBND tỉnh sẽ chỉ đạo quyết liệt cơ quan thu để phấn đấu tăng thu ở các khoản có khả năng vượt, số phấn đấu tăng cụ thể là: Thu thuế từ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: 60 tỷ đồng; thu thuế khu vực ngoài quốc doanh: 30 tỷ đồng; lệ phí trước bạ: 51 tỷ đồng; thuế thu nhập cá nhân: 22 tỷ đồng; thu cấp quyền sử dụng đất: 150 tỷ đồng và các chỉ tiêu còn lại phấn đấu tăng thu 80 tỷ đồng. Như vậy, tổng số ngân sách mà tỉnh chỉ đạo để phấn đấu tăng thu 6 tháng cuối năm là 393 tỷ đồng. Tuy nhiên, bù cho số hụt thu, ngân sách tỉnh còn hụt khoảng 200 tỷ đồng so dự toán.