Theo Quyết định số 16/2008-NHNN của ngân hàng Nhà nước VN thì các tổ chức tín dụng ấn định lãi suất kinh doanh (lãi suất huy động và cho vay) bằng đồng Việt nam (VND) đối với khách hàng không vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do NHNN công bố để áp dụng trong từng thời kỳ.
Khách hàng làm thủ tục gửi tiền tại Phòng giao dịch Ngân hàng Quốc tế Bãi Cháy.
Theo quy định của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV) Việt Nam thì các ngân hàng trong hệ thống sẽ triển khai thu tới 22 loại phí đối với sản phẩm tiền vay, mức phí thu từ 0,02%-0,5% tuỳ theo từng loại phí. Tuy nhiên hiện BIDV Quảng Ninh cũng chỉ mới triển khai thu một vài loại phí. Các NHTM khác thì thu ít loại phí hơn, tập trung vào 3 loại phí chính là: Phí thẩm định tài sản, phí thu xếp vốn, phí quản lý dư nợ. Mỗi ngân hàng lại có cách tính phí dịch vụ tín dụng riêng. Có khoản thì tính % trên số tiền khách hàng đề nghị vay; khoản tính trên số món vay; khoản tính % trên giá trị hạn mức cho vay hoặc số tiền cam kết cho vay; khoản lại tính % trên giá trị một hợp đồng tín dụng. Với cách tính phí của mỗi ngân hàng như vậy khách hàng khó lòng có thể tính được phí cộng với lãi thì thực tế mình phải trả chi phí khoản vay là bao nhiêu. Theo ông Nguyễn Xuân Dũng, Giám đốc kinh doanh Ngân hàng Quốc tế QN: Hiện nay chênh lệch giữa lãi suất đầu vào (tiền gửi) và đầu ra (cho vay) ngày càng thu hẹp lại đã làm cho các ngân hàng có thể gặp khó khăn. Bởi nếu huy động ở mức lãi suất 15%/năm đồng thời phải cộng thêm chi phí như: Dự trữ bắt buộc, tín phiếu bắt buộc, trích các quỹ, chi phí hoạt động, chi phí quản lý... thì lãi suất đầu vào đã ở mức 17-18%/năm và như vậy để đảm bảo kinh doanh có lãi thì lãi suất cho vay phải ở mức 21-22%/năm. Điều này cũng buộc từng ngân hàng phải nâng cao kỹ thuật quản lý rủi ro lãi suất, điều chỉnh cơ cấu thu nhập theo hướng tăng thu từ các dịch vụ phi tín dụng, cơ cấu lại danh mục đầu tư và danh mục khách hàng để hạn chế thấp nhất rủi ro. Hiện nay Ngân hàng Quốc tế chỉ áp dụng thu phí quản lý tín dụng với mức thu từ 0 đến 4%/năm tuỳ theo từng đối tượng khách hàng (riêng đối với khách hàng ngành Than ngân hàng không áp dụng loại phí này).
Trong khi nhiều ngân hàng đã triển khai thu phí dịch vụ tín dụng, có loại phí lên đến 2% tổng số vốn vay thì vẫn có 3 NHTM Nhà nước là: Ngoại thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long chưa tính phí đối với các khoản vay của khách hàng. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Lành, Giám đốc Ngân hàng Ngoại thương QN (Vietcombank) cho biết: Trong bối cảnh lợi nhuận thu về của đa số NHTM hiện nay chủ yếu từ tín dụng (chiếm 70%) và như vậy khi các ngân hàng đưa ra mức lãi suất huy động 15%/năm, nếu cộng thêm các khoản chi phí nữa thì hoạt động ngân hàng sẽ gặp nhiều khó khăn. Và để bù đắp hiện nay các ngân hàng bắt đầu thu phí dịch vụ tín dụng, điều đó dẫn đến lãi suất thực đối với hoạt động cho vay (lãi vay cộng với các khoản phí) cao hơn 18%/năm. Như vậy khách hàng vay vốn sẽ càng gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh và trả nợ cho ngân hàng. Để cùng chung tay tháo gỡ khó khăn với khách hàng trong bối cảnh hiện nay Vietcombank Quảng Ninh không tính thêm bất cứ khoản phí dịch vụ nào. Đối với khách hàng lớn, dự án có tính khả thi cao Vietcombank vẫn tiếp tục cho vay với lãi suất ưu đãi 16,5%/năm, còn với lãi suất cho vay dân cư cũng duy trì ở mức gần 18%/năm.
Có thể thấy khi các ngân hàng áp dụng tính phí dịch vụ tín dụng đã khiến lãi suất thực mà khách hàng phải trả đã cao hơn trần lãi suất cho vay theo quy định, như vậy khách hàng vay vốn đang là người phải gánh chịu thiệt thòi. Điều này đã gây nên bức xúc đối với nhiều doanh nghiệp. Được biết hiện nay NHNN đang nghiên cứu vấn đề này và chuẩn bị ban hành quy định về thu phí tín dụng để các ngân hàng thực hiện với một mức thu thống nhất.
