Theo qui định của Luật BHYT, từ 1-10-2009, khi khám chữa bệnh, người bệnh sẽ phải đồng chi trả chi phí khám chữa bệnh (KCB) theo nhiều mức, theo các tuyến, hạng bệnh viện và các nhóm đối tượng khác nhau.
Cụ thể, Quỹ BHYT sẽ thanh toán 95% chi phí KCB cho các nhóm đối tượng: Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động, trợ cấp bảo trợ xã hội hàng tháng; người thuộc hộ gia đình nghèo, người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các vùng có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. Người bệnh đồng chi trả 5% phí còn lại. Còn các đối tượng khác, được Quỹ thanh toán 80% chi phí KCB còn lại người bệnh đồng chi trả 20%. Trường hợp KCB có sử dụng dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn thì quỹ BHYT thanh toán theo các mức như trên, nhưng không vượt quá 40 tháng lương tối thiểu cho một lần sử dụng dịch vụ đó. Ngoài ra, các nhóm trẻ em dưới 6 tuổi, người có công (căn cứ theo Pháp lệnh người có công để phân loại đối tượng được hưởng) một số đối tượng thuộc lực lượng CAND; KCB tại tuyến xã; chi phí của một lần KCB thấp hơn 15% mức lương tối thiểu (thấp hơn 100.000đ) sẽ vẫn được Quỹ BHYT chi trả 100%. Với trường hợp KCB không đúng cơ sở KCB ban đầu hoặc KCB không theo tuyến chuyên môn kỹ thuật (trừ trường hợp cấp cứu) thì Quỹ BHYT thanh toán theo 3 mức: 79% chi phí đối với các trường hợp khám ở cơ sở KCB hạng 3, 50% chi phí đối với cơ sở KCB hạng 2, 30% chi phí KCB đối với cơ sở KCB hạng 1, hạng đặc biệt. Mức thanh toán không vượt quá 40 tháng lương tối thiểu cho mỗi lần sử dụng dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn.
Luật BHYT cũng qui định mức đóng BHYT sẽ tăng lên 4,5% mức tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp mất sức lao động hàng tháng hay mức lương tối thiểu. Tuy nhiên, ngân sách Nhà nước sẽ đảm bảo hỗ trợ cho một số đối tượng: Người nghèo, người có công, người cao tuổi... và giảm mức đóng khi tham gia BHYT theo hộ gia đình. Ngân sách Nhà nước cũng hỗ trợ mức tối thiểu 50% mức đóng đối với người thuộc hộ cận nghèo, tối thiểu 30% mức đóng đối với học sinh, sinh viên và người thuộc hộ nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp có mức sống trung bình.
Việc thực hiện đồng chi trả là một chính sách rất cần thiết để nâng cao trách nhiệm của người có thẻ BHYT trong việc tuân thủ pháp luật về BHYT, kiểm soát chi phí KCB, tránh tình trạng lạm dụng quỹ BHYT trong KCB, nâng cao tinh thần trách nhiệm vì cộng đồng của bệnh viện lẫn người bệnh Theo báo cáo của BHXH tỉnh, từ khi thực hiện đồng chi trả tình trạng bội chi Quỹ BHYT tại các bệnh viện đã giảm rõ rệt, đơn cử như Bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy trước đây thường xuyên âm Quỹ BHYT, nhưng từ khi thực hiện đồng chi trả, chỉ tính riêng quí I-2010 đã kết dư được 270 triệu đồng.
Tuy nhiên, chính sách đồng chi trả 5% chi phí KCB cũng đã khiến nhiều bệnh nhân nghèo càng thêm khó, nhất là đối với những bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo. Chị Lê Thị Kim (Uông Bí), phải chạy thận nhân tạo gần 10 năm nay buồn rầu nói với chúng tôi: Mặc dù đã được Quỹ BHYT thanh toán cho 95% chi phí KCB, nhưng với chị, chi phí cho mỗi lần chạy thận là rất lớn nên việc đồng chi trả 5% cũng là một gánh nặng, không biết rồi đây gia đình chị có kham nổi không. Không chỉ người nghèo mà cả nhóm đối tượng bảo trợ xã hội (người già cô đơn; người dân tộc thiểu số đang sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn; trẻ em từ 6 tuổi trở lên mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em bị bỏ rơi) cũng phải cùng chi trả 5% chi phí KCB. Họ thậm chí không có khả năng mua thẻ BHYT, Nhà nước phải dành ngân sách mua thẻ BHYT cho họ, nay họ phải chi trả 5% là một khó khăn thực sự, nhất là với người mắc bệnh mạn tính, bệnh có chi phí điều trị lớn. Đây quả thực là điều đáng băn khoăn trong việc thực hiện theo Luật BHYT, dẫu vẫn biết không thể để gánh nặng bội chi đè lên vai Nhà nước, nhưng gỡ gánh nặng cho người nghèo vẫn là vấn đề cần được quan tâm.
