Môi trường là tiêu chí thứ 17 trong 19 tiêu chí xây dựng NTM, với mục tiêu bảo vệ môi trường sinh thái ở khu vực nông thôn, giúp người dân nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, sau 5 năm xây dựng NTM, Ba Chẽ đang gặp phải những khó khăn nhất định trong thực hiện tiêu chí này.
Tiêu chí môi trường gồm 5 chỉ tiêu: Tỷ lệ hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn quốc gia; các cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường; không có các hoạt động gây suy giảm môi trường và có các hoạt động phát triển môi trường xanh, sạch, đẹp; nghĩa trang được xây dựng theo quy hoạch; chất thải, nước thải được thu gom và xử lý theo quy định. Thực hiện tiêu chí này, hàng năm, huyện đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn các xã trong việc thực hiện các tiêu chí môi trường; thường xuyên phối hợp tổ chức các hoạt động tuyên truyền về bảo vệ môi trường; phát động người dân dọn dẹp đường làng, ngõ xóm; rà soát, thống kê các cơ sở sản xuất thực hiện đúng tiêu chí môi trường… Đến hết năm 2015, hầu hết các xã đã triển khai thực hiện tiêu chí môi trường, nhưng chưa có xã nào đạt tiêu chí này. Xét riêng từng chỉ tiêu, mới có chỉ tiêu về tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn của Bộ NN&PTNT có 6/7 xã đạt; 7/7 xã đạt chỉ tiêu các cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt chuẩn về môi trường và có nghĩa trang nhân dân xây dựng theo quy hoạch. Tuy nhiên, riêng chỉ tiêu chất thải, nước thải thu gom và xử lý theo quy định thì chưa có xã nào đạt, đây chính là rào cản của Ba Chẽ trên đường thực hiện tiêu chí môi trường.
Đồn Đạc là xã thuộc diện khó khăn của huyện Ba Chẽ, dân số của xã trên 5.000 người thì đến 81% là dân tộc thiểu số. Bởi vậy khi bước vào thực hiện NTM, Đồn Đạc gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là thực hiện tiêu chí về môi trường. Đồng chí Nguyễn Thành Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Đồn Đạc, cho biết: Trước đây được sự hỗ trợ từ nguồn vốn Chương trình xây dựng NTM, xã Đồn Đạc cũng như một số xã khác đã thành lập tổ thu gom rác thải nhưng chỉ duy trì được hơn 1 năm, sau khi hết nguồn kinh phí hỗ trợ thì tổ thu gom rác thải này hoạt động cầm chừng. Nguyên nhân của tình trạng này là do điều kiện kinh tế của bà con nơi đây còn nhiều khó khăn, thứ nữa là các hộ dân sống rải rác, nên việc thu phí bảo vệ môi trường rất khó. Một trong những chỉ tiêu ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ người dân trong tiêu chí môi trường là tỷ lệ hộ gia đình sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn quốc gia. Tuy nhiên, chỉ tiêu này đạt thấp, vì hiện nguồn nước sinh hoạt của xã chủ yếu là hệ thống nước tự chảy, mới được xử lý đơn thuần. Điều đáng nói là thực tế hiện nay, xã Đồn Đạc chưa có bãi rác tập trung, mà chỉ có điểm tập kết rác. Vì thế việc xử lý rác thải sinh hoạt tại tất cả các điểm tập kết rác cũng như trong dân cư còn nhiều bất cập. Hầu hết là chôn lấp, đốt nên môi trường bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân.
Lương Mông, xã đạt 17 tiêu chí, 37 chỉ tiêu và là xã cơ bản về đích xây dựng NTM cũng đang vấp phải vướng mắc khi thực hiện tiêu chí môi trường. Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ xã Nguyễn Văn Hoan cho biết: Đối với Lương Mông chỉ tiêu nước sạch, ăn ở hợp vệ sinh là khó khăn nhất. Hiện nguồn nước của xã được lấy từ rừng, khe núi về, đường ống nước lâu năm qua các trận mưa lũ đã bị hỏng nhiều chỗ, rác, cát sỏi... theo vào đường nước. Do vậy nguồn nước chưa đạt quy chuẩn quốc gia theo quy định. Xã chưa có tổ, đội thu gom rác thải vệ sinh môi trường. Việc xử lý rác thải sinh hoạt tại các thôn đang gặp nhiều khó khăn, đa số các thôn mới chỉ dừng lại ở công đoạn dành quỹ đất quy hoạch xây dựng bãi rác và thu gom rác thải tập trung. Không có nguồn cho việc chi phí xử lý rác thải. Một yếu tố khiến tiêu chí môi trường tại các thôn chưa đạt yêu cầu là nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, thêm vào đó các hộ gia đình chưa đầu tư xây dựng các công trình hoặc áp dụng công nghệ xử lý chất thải, hiệu quả xử lý chưa đảm bảo. Một số thôn vẫn còn tình trạng chất thải chăn nuôi xả trực tiếp ra môi trường; cống rãnh thoát nước ở một số thôn chưa được đầu tư như (thôn Bãi Liêu, thôn Đồng Cầu, thôn Đồng Giảng A và một số tuyến đường thôn Đồng Giảng B) chính vì thế mà nước sinh hoạt của số ít hộ gia đình ở trên cao thường chảy ra đường.
Như vậy, có thể thấy, việc giữ gìn vệ sinh môi trường tại các địa phương, nhất là các xã vùng cao hiện đang là một trong những vấn đề cấp bách. Chính vì vậy, thời gian tới, huyện cần tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, đầu tư ngân sách để xây dựng hệ thống xử lý rác thải tập trung đầu tư nguồn nước sạch hợp vệ sinh cho nhân dân, vận động nhân dân cùng tham gia bảo đảm vệ sinh môi trường để môi trường ngày càng trong sạch, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng cuộc sống ở vùng nông thôn, miền núi.
Thu Trang
