Những năm gần đây, nhất là từ khi Việt Nam là thành viên của tổ chức WTO, việc mở cửa quan hệ với các nước, nhất là các nước trong khu vực, trở nên sôi động; hàng hóa nước ngoài, đặc biệt là lương thực, thực phẩm, hoa quả v.v... nhập khẩu từ nước ngoài ngày càng nhiều, vấn đề bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) trở nên rất phức tạp, khó kiểm soát.
Quảng Ninh là địa phương có các cửa khẩu tiếp giáp với Trung Quốc, qua nhiều con đường, hàng hóa, lương thực thực phẩm không rõ nguồn gốc được nhập vào Quảng Ninh, trở thành nỗi lo cho người tiêu dùng. Quảng Ninh còn có cảng biển quốc tế lớn, có nền du lịch phát triển, hàng năm có vài triệu lượt khách, trong đó có hàng triệu lượt khách nước ngoài, đến du lịch... đó là những yếu tố tiềm ẩn nhiều nguy cơ lây nhiễm dịch do sử dụng lương thực, thực phẩm không an toàn...
Theo ông Nguyễn Minh Chung, Chi Cục trưởng Chi cục VSATTP tỉnh, với đặc thù Quảng Ninh có nhiều nguy cơ xảy ra dịch bệnh do sử dụng thực phẩm không an toàn, nên ngay từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 08/CT-TTg, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo bảo vệ an toàn thực phẩm, do đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban, Giám đốc Sở Y tế làm Phó Ban Thường trực, cùng một số ban, ngành chức năng làm ủy viên.
Cùng với đó, tỉnh cũng rất coi trọng công tác tuyên truyền giáo dục cho mọi tầng lớp dân cư trên địa bàn thông qua các phương tiện thông tin đại chúng; đồng thời thông qua các tổ chức xã hội, các đoàn thể, trường học v.v... tỉnh thường xuyên mở các lớp đào tạo về kỹ năng VSATTP, kỹ năng nhận biết nguồn gốc các loại thực phẩm và kỹ năng sử dụng các thiết bị bảo vệ sự an toàn của thực phẩm...
Quảng Ninh cũng là một trong số ít các địa phương thành lập được Chi cục VSATTP sớm, với quy mô là cơ quan chuyên trách trực thuộc Sở Y tế. Các huyện, thị xã, thành phố đều biên chế từ 2-3 cán bộ chuyên trách, được trang bị những thiết bị cần thiết phục vụ yêu cầu công tác.
5 năm trở lại đây, Quảng Ninh là địa phương nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Bắc, Vịnh Hạ Long cũng ngày càng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan, du lịch... Và tuy có tới hơn 11.000 cơ sở chế biến, sản xuất, kinh doanh thực phẩm, nhưng Quảng Ninh đã không để xảy ra dịch lớn, không có trường hợp ngộ độc nhiều người nghiêm trọng nào xảy ra. Ngành Than và một số nhà hàng, khách sạn lớn có hàng trăm bếp ăn tập thể, với hàng vạn suất ăn, nhưng các nhà ăn này đều có hợp đồng nhập thực phẩm ổn định, rõ nguồn gốc, lưu mẫu thực phẩm đúng quy định. Nhân viên phục vụ nhà ăn được khám sức khỏe định kỳ, trang bị đủ thiết bị phục vụ VSATTP...
Quảng Ninh cũng vinh dự được đăng cai tổ chức nhiều cuộc hội nghị, hội thảo lớn của quốc gia và quốc tế, như cuộc thi toán quốc tế năm 2008 được tổ chức tại TP Hạ Long, cuộc trình diễn thời trang quy mô toàn quốc, cuộc thi Sao Mai, rồi Lễ hội Du lịch Hạ Long diễn ra thường niên... hội nghị nào, cuộc thi nào cũng có hàng trăm thí sinh và hàng vạn khán giả. Đặc biệt, cuối tháng 11-2008, Đại lễ kỷ niệm 700 năm ngày hóa Phật của đức Vua Trần Nhân Tông, diễn ra trong nhiều ngày tại Yên Tử, có hàng chục vạn phật tử và du khách trong và ngoài nước về dự, mỗi ngày sử dụng tới 32.000 suất ăn. Lễ hội Du lịch Hạ Long, Lễ hội Di sản thế giới kéo dài hàng chục ngày, với 2.200 suất/ngày, với gần 2 vạn người về dự và mới đây nhất là Hội nghị Bộ trưởng Giáo dục các nước Á - Âu họp tại Hạ Long v.v... nhưng do có sự chuẩn bị chu đáo, sự phòng ngừa tối đa và vận dụng kinh nghiệm phòng dịch, dập dịch từ những đợt dịch của những năm trước, nên các hội nghị, hội thảo, lễ hội v.v... đều đảm bảo an toàn về VSTP...
Năm 2007 và 2008, rải rác ở một số địa phương cũng đã xảy một số trường hợp bị lây nhiễm dịch, nhưng phần lớn là do vi khuẩn trong thực phẩm, chỉ có 4 trường hợp ngộ độc do hóa chất. Như vậy chủ yếu là do người tiêu dùng chưa triệt để vệ sinh trong ăn uống.
Mặc dù các cấp chính quyền, các ngành chức năng đã rất cố gắng, rất quyết tâm, nhưng thực tế VSATTP hiện nay trên địa bàn vẫn là nỗi lo lâu dài. Ngoài các cơ sở lớn, có sự đầu tư, có cán bộ chuyên trách, có trang thiết bị, còn hàng vạn cơ sở nhỏ lẻ chưa được kiểm soát, trong khi nguồn thực phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc chiếm một tỷ lệ lớn trên thị trường. Người chế biến, sản xuất, kinh doanh thực phẩm cũng như người tiêu dùng vẫn quen nếp chủ quan, cẩu thả, mất vệ sinh khiến nguy cơ xảy ra dịch lớn vẫn luôn tiềm ẩn. Quảng Ninh mỗi ngày tiêu thụ với số lượng lớn thực phẩm tươi sống, nhưng chưa có cơ sở giết mổ tập trung, phần lớn giết mổ nhỏ lẻ ở những nơi không bảo đảm vệ sinh, khó kiểm soát...
Vì thế, để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do không bảo đảm VSATTP, không chỉ mỗi năm một lần tổ chức thanh tra, kiểm tra mà công tác này cần phải được tiến hành thường xuyên, bằng nhiều hình thức, trong đó cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục kết hợp với xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm. Đồng thời cần biên chế đủ cán bộ chuyên trách, tăng cường bồi dưỡng kiến thức cho các cán bộ, nhân viên làm công tác VSATTP. Mặt khác cũng cần nâng cao chất lượng cấp cứu, chữa trị khi có người bị ngộ độc, không để phát triển thành dịch lớn, lây lan trên diện rộng...
