Trên đường đi kiểm tra công tác PCCC ở các khu chung cư trên địa bàn TP Hạ Long, Thượng tá Nguyễn Tuấn Lợi, Trưởng Phòng CS PCCC Công an tỉnh kể cho chúng tôi nghe về vụ cháy lớn tại chung cư 18 tầng JSC 34 ở phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân (Hà Nội) ngày 10-3 vừa qua, làm chết 2 mẹ con ở tầng 18.
Nguyên nhân ban đầu được xác định là do cháy ống kỹ thuật rác (hố thu rác). Vụ cháy đã qua gần 10 ngày, nhưng nhiều hộ dân sống ở các khu chung cư quanh địa bàn vẫn còn hoảng loạn. ở Quảng Ninh, việc tổ chức kiểm tra công tác PCCC ở các khu chung cư, nhà tập thể cao tầng... được làm thường xuyên, nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời những nguy cơ tiềm ẩn gây cháy nổ. Song quan trọng nhất vẫn là ý thức, trách nhiệm của từng hộ gia đình và ban quản lý, ban quản trị các khu chung cư trong công tác này.
Nhiều hộ dân ở khu chung cư tự cơi nới bằng những vật dụng dễ cháy, dễ dẫn đến nguy cơ cháy lan rộng khi có sự cố xảy ra.
Điểm đầu tiên chúng tôi đến là chung cư Hạ Long 11 tầng ở khu 3, phường Hòn Gai (TP Hạ Long), do Công ty CP Đầu tư xây dựng và kinh doanh nhà Quảng Ninh quản lý. Chung cư gồm 2 đơn nguyên tách rời, tổng số 80 hộ dân. Tầng 1 của chung cư chủ yếu dùng để kinh doanh, từ tầng 2 đến tầng 11 là các hộ sinh sống... Giám đốc, Trưởng Ban quản lý (BQL) chung cư Hạ Long, Phạm Hoàng Thu dẫn chúng tôi đi kiểm tra các tầng, cho biết: Khu chung cư, lo nhất là tầng hầm, nơi thường xuyên trông giữ 30 xe ô tô, trên 70 mô tô, xe máy... Đi một lượt lên đến tầng 11, thấy các tầng đều bố trí phương tiện chữa cháy, hệ thống báo cháy tự động, nước chữa cháy đảm bảo. Nhà nào cũng làm thêm một cửa sắt rất kiên cố ngoài cửa gỗ. Thượng úy Nguyễn Văn Nha cùng đi cho biết: Các hộ dân làm vậy để chống trộm. Nhưng không may xảy ra cháy, thì sẽ là cản trở không nhỏ cho công tác chữa cháy... Giám đốc Thu cho chúng tôi xem một tập hồ sơ theo dõi, quản lý công tác PCCC ở chung cư, gồm: Nội quy, quy định về PCCC; quyết định thành lập đội PCCC; cam kết đảm bảo an toàn PCCC; phương án chữa cháy đã được phê duyệt; giấy chứng nhận đủ điều kiện về PCCC; các biên bản kiểm tra định kỳ về PCCC. Anh cho biết: Lực lượng bảo vệ ở chung cư có 12 người, được tập huấn công tác PCCC, chia 2 ca, làm vệ sinh và bảo vệ. Nơi xung yếu có nguy cơ cháy nổ cao bố trí người trực 24h/ngày, nhằm phát hiện sớm những sự cố xảy ra. Thời gian đầu chung cư đi vào hoạt động (từ cuối năm 2005) thỉnh thoảng còn có hộ gia đình đun bếp than tổ ong; đốt vàng mã ở cầu thang, tiền sảnh... Song từ năm 2007 đến nay, nhờ được kiểm tra, nhắc nhở kiên quyết không còn trường hợp nào vi phạm. Chị Nguyễn Thị Triệu, ở căn hộ AD3 bảo: ở chung cư, chúng em rất yên tâm, vì hệ thống điện, nước, rác thải... được thiết kế, bố trí hợp lý. Gia đình em thường xuyên kiểm tra các thiết bị điện, gas, nếu thấy có vấn đề không an toàn đảm bảo là gọi ngay thợ đến sửa chữa... Tại cửa hàng Loutsa (kinh doanh quần áo hàng da) ở tầng 1, 11 tầng, toàn đồ dễ cháy, nhưng chúng tôi không thấy có bất cứ phương tiện, thiết bị chữa cháy nào... Hỏi 3 nhân viên bán hàng, trả lời: Chủ cửa hàng ở Sài Gòn, chúng cháu chỉ là người làm thuê...
Tại chung cư Hạ Long 12 tầng, qua kiểm tra thấy không ít tầng, khu vực cầu thang bộ thoát hiểm bị các hộ trưng dụng làm nơi cất giữ đồ đạc cũ; hộp đựng bình chữa cháy thì bị đồ vật che khuất; thậm chí có những hộ làm cổng, cửa sắt lấn chiếm một khoảng lớn hành lang... Cán bộ đội bảo vệ chung cư, Phạm Văn Bảy bức xúc nói: Tình trạng này chúng tôi đã nhắc nhở nhiều lần, nhất là việc làm thêm cửa, cổng sắt... ảnh hưởng rất lớn đến việc chữa cháy nếu không may xảy ra cháy. Nhưng các hộ này cho rằng có toàn quyền được lắp đặt, sửa chữa... Kiểm tra ở tầng 1, có một vài hộ kinh doanh hàng ăn, đồ gỗ... Quán cơm Văn phòng, ở đây khu vực chế biến thức ăn rất chật chội; 2 bình gas to, trên để nhiều đồ dễ cháy, không có bình chữa cháy. Nhân viên ở đây bảo: Không sợ cháy đâu, nấu xong chúng em khóa hết bình gas lại là an toàn(?!). Đoàn đã lập biên bản công tác an toàn PCCC, gia hạn thời gian chấn chỉnh những sơ hở thiếu sót mất an toàn PCCC ở các khu chung cư này v.v..
Thượng tá Nguyễn Tuấn Lợi cho biết thêm: Trên địa bàn, những khu chung cư 10 tầng trở lên và nhà tập thể cao tầng của một số doanh nghiệp ngành Than, Xi măng... mới đưa vào hoạt động, công tác PCCC đã được chú trọng, nhưng qua kiểm tra cũng thấy còn nhiều tiềm ẩn về nguy cơ cháy nổ. Còn những khu chung cư cũ, như: 5 tầng Phố Mới (phường Trần Hưng Đạo); 5 tầng phường Hồng Hà... thì công tác PCCC còn rất nhiều hạn chế. Bởi, công trình chắp vá, phòng ở chật hẹp; nhiều hộ dân tự cơi nới, bằng nhiều vật liệu dễ gây cháy nổ; cửa thoát hiểm, hành lang, lối đi chật hẹp lại luôn bị lấn chiếm... Tầng 1 của các chung cư này, 100% đều dùng để kinh doanh, buôn bán. Do chuyển đổi công năng từ nhà ở sang kinh doanh, việc sử dụng thiết bị điện, nguồn nhiệt tăng... dễ dẫn đến tình trạng quá tải, chập điện, gây cháy. Hệ thống chữa cháy, trang thiết bị phương tiện chữa cháy tại chỗ hầu như không có. Lực lượng chữa cháy của khu chung cư, lực lượng dân phòng của phường rất mỏng, không được huấn luyện thường xuyên...
Hiện trên địa bàn tỉnh có nhiều dự án, khu chung cư 15, 20 tầng và cao hơn nữa, như: Dự án chung cư và thương mại ở Phố Mới; chung cư ở khu Cảng Mới và khu chung cư cao ốc Việt Hàn... Vì thế công tác PCCC phải được đảm bảo từ khi quy hoạch (khoảng cách an toàn giữa các tòa nhà, đường giao thông, nguồn nước phục vụ chữa cháy, an toàn hệ thống điện...) Hiện tỉnh đã được đầu tư phương tiện xe thang chữa cháy, nhưng mới “với” được đến tầng 10, nên khi xây dựng các khu chung cư cao tầng, cần nghiên cứu giải pháp chữa cháy trong từng nhà, từng tầng, để giảm thiểu thiệt hại khi có sự cố cháy nổ.
