Hoành Bồ là một huyện miền núi, ven biển sát kề TP Hạ Long, do đó có nhiều điều kiện thuận lợi để giao lưu kinh tế thúc đẩy các lĩnh vực mà huyện có ưu thế. Đồng thời có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái bên cạnh Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.
Do đặc điểm địa hình và cấu tạo địa chất, vùng núi đá vôi của Hoành Bồ đã tạo ra những con đèo kỳ thú, những thác nước hùng vĩ, những hang đá đẹp hiếm có. Đỉnh đèo Dài, đèo Hạ My, đèo Sơn là những đỉnh đèo cao hơn 600m so với mực nước biển. Đặc biệt, đèo Dài (thuộc xã Kỳ Thượng) với phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, khí hậu trong lành, mát mẻ, đứng ở đây những hôm trời nắng có thể nhìn thấy TP Hạ Long, Vịnh Hạ Long với những đảo đá lô nhô. Dưới chân đèo Dài có những đồi cỏ rộng đến vài ha, trông như một thảo nguyên xanh thơ mộng, có những đồi thông lâu năm trải dọc con đèo. Với những vị trí thuận lợi (nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng), khí hậu và cảnh đẹp như vậy nên mặc dù đèo Dài chưa được khai thác phục vụ cho du lịch nhưng đã có nhiều người đặc biệt là thanh niên trong và ngoài huyện Hoành Bồ vẫn tự tổ chức các chuyến dã ngoại chọn nơi đây là điểm đến. Những thác nước ở Hoành Bồ còn giữ nguyên vẻ hoang sơ, có những thác nước cao tới 30m (thôn Tân Ốc, xã Đồng Sơn) quanh năm nước chảy tung bọt trắng xóa tạo ra những lựng nước trong xanh, mát rượi. Ngoài ra Hoành Bồ có khá nhiều hang động đẹp như hang Đá Trắng (xã Thống Nhất), hang Đồng Giang (xã Dân Chủ)... lòng hang rộng, sâu và nhiều nhũ đá thiên nhiên kiến tạo từ hàng ngàn năm nay cũng có thể xây dựng những điểm du lịch đầy hấp dẫn.
Không chỉ được thiên nhiên ưu đãi, Hoành Bồ còn là vùng đất có lịch sử và văn hóa rất lâu đời. Người Việt cổ đã ở đây từ thời kỳ đồ đá. Ở Đồng Quặng và hang Hà Lùng (xã Sơn Dương), hang Dơi (xã Thống Nhất) đã phát hiện những di chỉ trong thời kỳ đồ đá mới, trước văn hóa Hạ Long, trên dưới một vạn năm trước. Ở xã Thống Nhất đã có di chỉ một bến thuyền cổ nay vẫn mang tên bến Gạo Rang (tương truyền là nơi cấp gạo rang làm lương khô cho các đoànthuyền chiến thời Lý Thường Kiệt đi đánh quân Tống, Trần Khánh Dư đi đánh quân Nguyên Mông). Ngoài ra, các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều mảnh gốm, nhiều tiền cổ giống như ở thương cảng Vân Đồn và thôn Xích Thổ còn dấu vết một thành lớn có hào sâu và nhiều cửa là căn cứ trung tâm của nhà Mạc. Nhiều nhà sử học đoán rằng Xích Thổ - làng Bang còn là thủ phủ của trấn An Bang, Hải Đông các thời Lý, Trần, Lê... Đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp, vùng đất Hoành Bồ trở thành căn cứ kháng chiến của đặc khu Hồng Gai. Ngày 30-12-1945, Đại đội Hồ Chí Minh, đơn vị vũ trang đầu tiên của Vùng Mỏ được thành lập tại xã Sơn Dương. Trong những năm tháng chiến tranh, các xã Sơn Dương, Bằng Cả, Quảng La đã trở thành nơi sơ tán của nhiều cơ quan, nhà máy, bệnh viện, trường học của tỉnh và của TX Hồng Gai. Bên cạnh lịch sử, Hoành Bồ có văn hóa và tín ngưỡng dân gian nhiều sắc thái dân tộc. Ngoài người Kinh, các xã miền núi có người Tày, người Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán, người Sán Dìu... sinh sống với những tập tục đặc trưng, những lễ hội như: hội làng Bằng Cả, lễ cấp sắc, lễ cúng bàn cổ... và những điệu hát đối, hát giao duyên say đắm lòng người; những trò chơi dân gian, những môn thể thao dân tộc hấp dẫn như bắn nỏ, đẩy gậy, tung còn, kéo co... Ngoài ra nếu du khách nào có nhu cầu còn được chữa bệnh, tăng cường sức khỏe bằng những bài thuốc gia truyền từ nguồn dược liệu quý, khá phong phú sẵn có trong rừng của những thầy thuốc có uy tín ở Hoành bồ. Có thể thấy, ngoài tiềm năng cho du lịch sinh thái, Hoành Bồ còn có tiềm năng về du lịch văn hóa. Tuy nhiên, để biến những tiềm năng này thành thế mạnh, Hoành Bồ cần có sự đầu tư rất lớn để phát triển cơ sở hạ tầng, thu hút đầu tư của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Đồng chí Vũ Ngọc Giao, Bí thư Huyện ủy Hoành Bồ, cho biết: “Chúng tôi đã đi khảo sát một số khu du lịch như Mai Châu (Hòa Bình), Thác Đa (Hà Tây)... thì thấy rằng Hoành Bồ có đủ điều kiện để làm như thế. Cái khó bây giờ chỉ là kêu gọi đầu tư. Thế nên, để phát triển theo hướng này, chúng tôi đang đề nghị tỉnh có các cơ chế, chính sách ưu đãi cho các chủ đầu tư. Sắp tới, huyện cũng mời ngành du lịch và các doanh nghiệp đi khảo sát một số điểm. Nếu doanh nghiệp nào muốn đầu tư, chúng tôi sẵn sàng trải “thảm đỏ” mời vào...”. Với những tiềm năng sẵn có cộng với những cơ chế, chính sách phù hợp, Hoành Bồ hoàn toàn có thể trở thành một khu du lịch sinh thái lý tưởng cho du khách. Hy vọng trong tương lai gần, điều đó sẽ trở thành hiện thực.
