Có người mua xe, tậu nhà, nhưng tỷ lệ này rất nhỏ so với số người đem tiền ném lại vào lò lửa chứng khoán.
Tại sàn Công ty chứng khoán Sài Gòn.
Hỏi về việc sử dụng tiền lãi từ chứng khoán, K, một nhà đầu tư tại ACBS, chỉ tay về góc căn phòng sàn giao dịch: “Ông M. đấy, đã mua nhà ở Phú Mỹ Hưng 12 tỷ đồng”. Hỏi đi hỏi lại thật cặn kẽ, K, vẫn khẳng định đây là tiền lãi từ chứng khoán chứ không phải khoản nào khác.
“Ông này là dân kỳ cựu, chơi chứng khoán từ những ngày đầu lên sàn. Khi ấy REE, SAM mới mười lăm hai chục ngàn đồng, nay đã hai trăm rưỡi ba trăm, lãi biết bao nhiêu mà kể” - K. nói.
K. còn nói rằng, anh biết một số người cũng đã rút tiền ra sử dụng, chi dùng hoặc đầu tư vào kinh doanh, đầu tư vào bất động sản. Nhưng K. cũng cho biết, hầu hết tiền được rút ra khi thị trường chứng khoán đứng, “còn đang tăng như bây giờ, người ta đổ tiền vào”.
K. cho biết rằng anh cũng không rút tiền ra sử dụng, mà lãi đó tiếp tục mua cổ phiếu. Vì vậy, tham gia thị trường từ khi vốn chỉ hơn 100 triệu, nay tài khoản của K. đã lên tới tiền tỷ.
Tiếp tục tái đầu tư
Ở sàn chứng khoán ACBS, không ai biết ông Q, giám đốc một doanh nghiệp, và M, bác sĩ. Hai người này đã bỏ hẳn hoạt động kinh doanh và chuyên môn, hàng ngày bám sàn. Q. là một giám đốc lâu năm, có kiến thức, nên hầu hết thắng, kể cả trong những ngày chứng khoán đi xuống. Tài khoản của ông mỗi ngày lớn thêm lên. Không ai thấy ông chi tiêu gì.
“Đang lên ngon lành, người ta còn bỏ tiền vào, sao mình lại rút ra?” - ông Q. nói. Ông dẫn chứng, thậm chí mỗi khi cổ phiếu tăng giá, bộ phận cầm cố cổ phiếu ở các ngân hàng làm việc hết công suất mà vẫn không kịp phục vụ người có nhu cầu. Người ta lấy chính cổ phiếu trên sàn đem đi cầm cố để tiếp tục mua thêm cổ phiếu. Trước tình trạng khách hàng “khát nước” như thế này, ngân hàng cầm cố cũng dè dặt. Hầu hết các ngân hàng chỉ cầm cố với giá 1/3 thị giá cổ phiếu.
“Đến giờ này em vẫn chưa rút tiền ra tiêu dùng vào việc gì cả” - Cường, một thanh niên đang giao dịch trên sàn Công ty chứng khoán Sài Gòn nói. Cường là kỹ sư tin học. Niềm vui của Cường cứ nhân lên từng ngày theo con số phình to ra trong tài khoản. Từ vốn ban đầu 40 triệu, nay đã tăng lên 8 tỷ.
Ông N. là một nhà đầu tư trên sàn của Công ty chứng khoán Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BSC), cho biết ban đầu ông dự định tham gia một thời gian, sau đó có tiền mở cửa hàng kinh doanh buôn bán. Song không ngờ nhằm vào giai đoạn tháng 5-6/2001, giá cổ phiếu tăng liên tục, ông trúng lãi ngay mấy trăm triệu đồng, giờ thấy ham quá bám luôn sàn, bỏ luôn ý nghĩ mở cửa hàng kinh doanh.
“Lãi tăng vù vù, tiền nhiều thật, nhưng thú thật đến giờ mình chưa bao giờ rút tiền này để tiêu pha. Cũng có lúc đã nghĩ: Không rõ mình làm ra tiền để làm gì vậy?”.
Câu hỏi của ông Nam, dân đầu tư chứng khoán gần như hầu hết không ai trả lời được. Một số ít người bán và rút tiền chỉ trong thời điểm chứng khoán đứng giá hoặc đi xuống.
Những chiến binh Hamas!
Nhưng chính ông Nam cũng là người đã phải trả lại tất cả những gì có được. “Của thiên trả địa. Sau đó giá tụt dốc kinh khủng, nhiều người trắng tay. Mãi đến 5 năm sau mới gượng dậy được” - ông Nam nhớ lại.
Đó là những bài học đắt giá mà không có cơ sở đào tạo chứng khoán nào có thể cung cấp được hết cho nhà đầu tư. Thế nhưng, lúc thị trường bình thường thì có lo âu suy ngẫm, còn khi giá cổ phiếu tăng lên, người ta lại quên mất bài học cũ.
Một quy luật trong buôn bán là mua rẻ bán đắt thì mới sinh lời, nhưng trên sàn chứng khoán thì người ta cứ làm ngược lại! Một nhà chuyên môn đã chỉ vào những nhà đầu tư trên sàn chứng khoán Bảo Việt, đùa ví von: “Họ là những chiến binh của Hamas!”.
Hình như trên sàn chứng khoán hôm nay, người ta không còn nhớ, không còn biết gì đến ROA, ROE, đến P/E… nữa. Những thông tin gần đây cho rằng sau mấy năm thử lửa và cũng đã từng có trả giá, nhà đầu tư đã có kinh nghiệm hơn, chuyên nghiệp hơn. Thế nhưng quan sát trên sàn thời gian gần đây, vẫn không thiếu những nhà đầu tư thừa tiền nhưng thiếu kiến thức. Mới sáng nay, vẫn còn cảnh bên chiếc ghế ngoài hành lang Công ty chứng khoán ACBS, một cô gái hỏi người đàn ông trung niên: “Sao nhiều giá quá vậy? Đã có “giá trần”, “giá sàn”, rõ ràng rồi, lại còn thêm “giá dự kiến” nữa? Còn 3 giá mua và 3 giá bán phải làm sao”. Quả thật tù mù đèn hột vịt!
Có lẽ vì vậy mà thời gian gần đây Nhà nước, các chuyên gia và kể cả những tổ chức, định chế tài chính nước ngoài thực sự lo ngại cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Sự lo lắng này không hẳn là thị trường bong bóng, vì đa số nhưng người thông thạo vẫn cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ mới ở giai đoạn khởi đầu, mà lo vì sự thiếu hiểu biết của các nhà đầu tư. Không khéo thị trường bị sập oan uổng.
