(Đồng chí Nguyễn Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)
Đồng chí Nguyễn Quang Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh kiểm tra tiến độ thi công đê Bắc Cửa Lục (Hoành Bồ) trước mùa mưa bão 2007. 
Trả lời: Trước tiên phải khẳng định công tác quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong 5 năm (2002- 2006) đã tốt hơn rất nhiều so với giai đoạn trước với tổng số tiền đã quyết toán là trên 2.000 tỷ đồng, 1.500 công trình đã hoàn thành quyết toán. Đạt được kết quả này là do hệ thống văn bản pháp luật ngày càng hoàn chỉnh, công tác chỉ đạo tích cực hơn, quản lý đầu tư ngày càng tiến bộ. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển thì tiến độ thực hiện như vậy là chậm, vẫn còn 624 công trình, dự án đã hoàn thành chưa thực hiện quyết toán. Nguyên nhân chính là do ý thức trách nhiệm của các chủ đầu tư chưa tích cực, trình độ của người quản lý vốn ngân sách Nhà nước chưa cao, chưa bám chắc, bám sát các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản. Theo quy định sau 6 tháng công trình hoàn thành phải làm xong công tác quyết toán nhưng nhiều dự án, công trình đã để chậm quyết toán tới 7- 8 năm, thậm chí 10 năm như Dự án xây dựng Trung tâm Cai nghiện Vạn Cảnh, Bệnh viện Bãi Cháy, Đường Trà Cổ - Mũi Ngọc... Các chủ đầu tư hiện nay không coi quyết toán là một khâu trong quá trình đầu tư mà xem đó là phần việc phụ nên không coi trọng, không quan tâm chỉ đạo. Nếu như trong khi làm A- B ghi chép đầy đủ, chứng từ cập nhật thường xuyên thì quá trình quyết toán sẽ rất thuận lợi nhưng vì không làm ngay, biết phát sinh nhưng không bổ sung chứng từ mà đến khi làm quyết toán công trình mới làm. Dẫn đến tình trạng nhiều công trình, dự án nhà thầu đã chuyển đi nơi khác hoặc giải thể không còn để ký hồ sơ quyết toán thế là ách tắc. Công tác quyết toán vẫn còn sai sót nhiều, giá trị phải bóc tách cao, hầu hết các công trình, dự án đều chiếm tới 2% tổng dự toán được phê duyệt, có công trình tới 10% như Dự án xây dựng Bệnh viện tỉnh, thanh tra đã bóc tách ra hàng tỷ đồng. Như vậy rõ ràng chất lượng công tác quyết toán, vai trò của chủ đầu tư được giao quản lý nguồn vốn ngân sách yếu kém. Nhân đây tôi muốn nói thêm không chỉ đối với công tác quyết toán mà trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản nói chung hiện nay tiền ngân sách chưa được các chủ đầu tư quản lý chặt chẽ. Có lẽ đây là một trong những căn nguyên của căn bệnh coi tiền Nhà nước là tiền ‘’chùa’’. Hiện nay cơ quan thực hiện công tác quyết toán ở cấp tỉnh là Sở Tài chính, cấp huyện là Phòng Tài chính Kế hoạch. Với chức năng quản lý vốn các đơn vị này phải nắm được công trình nào đang triển khai trên địa bàn, công trình nào khó khăn để đôn đốc, nhắc nhở. Đồng thời phải lập được kế hoạch tiến độ quyết toán theo dõi giám sát. Nhưng thực tế hiện nay các bộ phận làm công việc này chỉ ngồi một chỗ đợi chủ đầu tư đem hồ sơ đến thì làm quyết toán không có thì thôi, vì vậy mới có tình trạng công trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng được 5-7 năm mà chưa quyết toán. Lẽ ra với vai trò tham mưu, tác nghiệp ở lĩnh vực này phải chủ động kiểm tra, đôn đốc nhà thầu nào yếu kém, công trình nào còn nhiều tồn tại để giúp họ về chuyên môn tháo gỡ nhưng ngành Tài chính đã bỏ lửng. Riêng về công việc này tôi phê bình Sở Tài chính, Phòng Tài chính kế hoạch các địa phương chưa làm tốt trách nhiệm của mình khi được UBND tỉnh, huyện uỷ quyền giao quản lý vốn.
Hỏi: Hiện rất nhiều ý kiến cho rằng vướng mắc trong lĩnh vực xây dựng cơ bản chủ yếu là ở các chủ đầu tư và nhà tư vấn, thiết kế, đồng chí nghĩ sao về vấn đề này?
Trả lời: Đúng là trong lĩnh vực xây dựng cơ bản hiện nay vấn đề nhà thầu, tư vấn, thiết kế đang rất yếu kém. Các công ty tư vấn trên địa bàn tỉnh sau khi cổ phần hoá thì yếu đi, manh mún, bị xé lẻ cho nên chất lượng tư vấn kém. Tuy nhiên việc đổ lỗi hết cho tư vấn thiết kế là không công tâm, bởi suy cho cùng lựa chọn tư vấn, thiết kế là quyền của chủ đầu tư, UBND tỉnh đã rất rõ ràng, rạch ròi trong vấn đề này. Trên thực tế các Ban quản lý dự án quá yếu cả về con người và trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Thậm chí một số Ban quản lý dự án bị B chỉ đạo, điều hành, lôi kéo, không tách bạch vai trò giữa người quản lý và người kinh doanh, nhất là ở cấp cơ sở hiện nay cần phải cảnh báo về việc các Ban quản lý dự án công trình đang bị rơi vào tình trạng này. Tôi biết hiện đang có tình trạng tư vấn móc ngoặc với chủ đầu tư nên việc lựa chọn tư vấn thiết kế không khách quan, công trình lớn nhưng tư vấn được lựa chọn lại không đủ cả năng lực, kinh nghiệm. Rõ ràng tư vấn tốt thì chất lượng hồ sơ tốt, còn nhà thầu mà đủ năng lực thì các phát sinh trong quá trình thi công họ sẽ giải quyết tốt, đôn đốc A bổ sung hồ sơ, quá trình quyết toán sẽ nhanh hơn. Vì vậy theo tôi lựa chọn tư vấn, nhà thầu thế nào mỗi chủ đầu tư khi đã được tỉnh giao quản lý, điều hành nguồn vốn phải có trách nhiệm xem xét, kiểm tra, thẩm định nghiên cứu kỹ càng, nói đúng hơn phải có trách nhiệm với đồng vốn của Nhà nước. Nhân đây tôi muốn nói thêm về việc các nhà thầu đề nghị bổ sung vốn để bù đắp cho tiền công lao động tăng nhưng trên thực tế tôi được biết số tiền bổ sung này chưa đến tay người lao động bởi các doanh nghiệp chỉ còn là bộ khung còn lao động đi thuê hợp đồng thời vụ đã thoả thuận từ đầu chế độ chính sách Nhà nước có thay đổi họ cũng không được hưởng gì. Tiền bổ sung này đã rơi vào túi một số người. Có lẽ đây là kẽ hở của chính sách mà chúng ta cần sớm có điều chỉnh cho phù hợp.
Hỏi: Với khối lượng lớn công trình chưa làm quyết toán như thế, vậy giải pháp thực hiện trong thời gian tới là gì, thưa đồng chí?
Trả lời: Tỉnh đã đặt quyết tâm trong năm nay phải hoàn thành xong công tác quyết toán các dự án, công trình, hạng mục công trình đã hoàn thành giai đoạn 2002- 2006. Giải quyết dứt điểm các nợ tồn đọng cũ để tiếp tục thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội giai đoạn 2007- 2010, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước là phải đôn đốc, phải có kế hoạch thực hiện, khó khăn ở đâu báo cáo UBND tỉnh, phối hợp với các sở, ngành, chủ đầu tư để tháo gỡ. Hiện khối lượng công trình tồn đọng nhiều chủ yếu là ở cấp tỉnh vì vậy ngành Tài chính phải lên kế hoạch cụ thể từng tháng để xử lý, có như vậy mới đảm bảo tiến độ hoàn thành trong năm nay. Các chủ đầu tư, nhà thầu kiến nghị về việc báo giá của Sở Tài chính, Xây dựng chậm vì vậy phải củng cố, xây dựng lại hệ thống thông báo giá sao cho kịp thời, theo sát giá thị trường. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương trong giai đoạn tiếp theo 2008- 2010 tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện phân cấp triệt để hơn nữa trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, các cấp huyện, thị xã, thành phố được thực hiện phân cấp cho cấp xã, phường, thị trấn. Tuy nhiên trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản đòi hỏi rất nhiều yếu tố, nhiều khâu, công tác quản lý chặt chẽ vì vậy khi phân cấp cho cấp cơ sở các địa phương cần tính toán dựa trên năng lực điều kiện thực hiện quản lý của cấp đó. Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án coi đây là khâu quan trọng nếu làm tốt cả quá trình thực hiện sẽ thông suốt như vậy công tác quyết toán sẽ nhanh. Các Phòng Tài chính - Kế hoạch phải đổi mới phương thức, cách làm việc tránh tình trạng ỉ lại, chờ đợi chủ đầu tư, nhà thầu. Trước đây tỉnh đã giao cho các ngành NN&PTNT, Giao thông, Xây dựng làm công tác thẩm định, giám sát đối với các đơn vị tư vấn thuộc lĩnh vực liên quan, trong giai đoạn tới các ngành này phải tăng cường hơn nữa trách nhiệm của mình. Trong tháng 8 này UBND tỉnh sẽ tổ chức họp giao ban công tác xây dựng cơ bản đối với những dự án không có khả năng thực hiện sẽ kiên quyết điều chuyển vốn. Tỉnh sẽ nghiên cứu và ban hành cơ chế thưởng phạt rõ ràng trong phân bổ vốn đầu tư đối với các chủ đầu tư quản lý kém, để công trình dây dưa, kéo dài.
- Xin cảm ơn đồng chí về cuộc trao đổi này!
