Báo Quảng Ninh số ra các ngày 29-4 và 18-5-2008 đưa tin UBND tỉnh phạt Công ty TNHH một thành viên Than Mạo Khê 75 triệu đồng vì khai thác than không giấy phép và bài “Khai thác than trái phép ở Mạo Khê- chuyện cũ chuyện mới”... đã phản ánh những biểu hiện thiếu trách nhiệm của Công ty TNHH một thành viên Than Mạo Khê trong khai thác than trái phép và việc cùng kết hợp với chính quyền địa phương xử lý vấn đề này.
>>UBND tỉnh: Phạt Công ty TNHH một thành viên than Mạo Khê (TKV) 75 triệu đồng vì khai thác than không phép
>>Khai thác than trái phép ở Đông Triều - chuyện cũ, chuyện mới
Bài báo cho biết trong bối cảnh khai thác nhộn nhạo gần đây, Công ty Than Mạo Khê đã nhanh chóng chiếm 427.130m2 để khai thác than lộ vỉa không có giấy phép và lập bãi thải không có báo cáo đánh giá tác động môi trường; việc khai thác, vận chuyển than của Công ty diễn ra ồ ạt tại khu vực vỉa 6, 7, 9B cánh Bắc và vỉa 6, 9 cánh Nam. UBND tỉnh trong quyết định số 1105 ngày 17-4 đã phạt Công ty Than Mạo Khê 75 triệu đồng về chiếm cứ trái phép diện tích hơn 42 ha khai trường đã nêu trên. Công ty đã có biểu hiện dửng dưng từ chối hợp tác khi đoàn kiểm tra của UBND thị trấn Mạo Khê đến đặt vấn đề bắt giữ các phương tiện của doanh nghiệp tư nhân khai thác than trái phép. Bài báo cũng cảnh báo những tiềm ẩn nguy cơ khai thác than trái phép sẽ lại bùng phát tại Mạo Khê khi cao trào kiểm tra qua đi. Khi bài báo phản ánh chính quyền và các cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc nên tình trạng khai thác than trái phép tại một số điểm lộ vỉa ở cánh Nam đã tạm yên song ở cánh Bắc, tại khu dân cư Vĩnh Lâm nơi có trữ lượng than dồi dào, tình trạng khai thác than vẫn diễn ra “nhịp nhàng”.
Đoàn kiểm tra của UBND thị trấn Mạo Khê đã có nhiều nỗ lực để lập lại ổn định, chỉ trong một tháng đã chi 24 triệu đồng để tổ chức kiểm tra. Các ông Vũ Đình Khoa, Phó Bí thư, Chủ tịch HĐND thị trấn; Phạm Đức Chuyển, Phó Chủ tịch UBND thị trấn cho chúng tôi biết: Ngày 23-5 vừa qua Đoàn giám sát của HĐND huyện Đông Triều và thị trấn Mạo Khê đến tìm hiểu thực địa tại vỉa 9B thì thấy máy xúc, ô tô vẫn hoạt động khai thác, vận chuyển than. Lãnh đạo Đoàn giám sát gọi điện cho Giám đốc Công ty Than Mạo Khê để thông báo về thực trạng này, song vẫn không có những chuyển biến tích cực nào từ phía Công ty.
Sáng ngày 28-5, chúng tôi đến khai trường của Công ty tại khu vực cánh Nam và cánh Bắc để tìm hiểu thực tế thì thấy các hoạt động khai thác, vận chuyển than trái phép ở đây diễn ra khá “nóng” làm huỷ hoại nghiêm trọng đến cảnh quan môi trường. Tại khu vực cánh Nam, nhiều thiết bị vận chuyển khai thác than vẫn tại vị không phải rút ra hiện trường theo quy định, tuy “án binh bất động” song mục đích vẫn là chờ đợi thời cơ để tiếp tục hoạt động lại.
Cảnh quan tan hoang, nhiều vạt đồi bị bóc trắng cây xanh làm trơ đất đá. Suối sâu nay bị lấp dòng do các hoạt động khai thác, đào bới đã ngăn lòng suối thành 3 đoạn “đập”, gây nên nguy cơ lũ quét trong mùa mưa tới, sẽ làm ảnh hưởng đến hàng trăm hộ dân dưới nguồn .
3 lái xe cho chủ tư nhân chuyên khai thác than “theo hợp đồng dịch vụ” là các anh TVA, NVT, HQH cho biết: Khi công việc bận rộn, mỗi ngày đêm có từ 500 đến 600 xe của tư nhân vận chuyển than, một xe ra khỏi hiện trường phải nộp một khoản tiền theo “quy định”. Địa bàn khai thác than lộ vỉa khá rộng kéo dài từ Mạo Khê đến Yên Thọ, trong đó chỉ tính riêng ở Mạo Khê đã có đến hơn 20 điểm khai thác than lộ vỉa ở 6 khu dân cư khá đông dân như Vĩnh Lâm, Vĩnh Tân, Dân Chủ, Vĩnh Phú... Bên cạnh đó nguồn lợi than lộ vỉa màu mỡ, dễ khai thác, cung độ vận chuyển ngắn nên với nhiều lợi thế trên các biện pháp đặt ra để dẹp bỏ nạn khai thác than lộ vỉa trái phép tại Mạo Khê đến nay hầu như vẫn “không khả thi”.
Trên các cung đường vận chuyển than ở khu vực cánh Bắc chúng tôi thống kê được khá nhiều xe vận chuyển than qua lại với các biển số 34K 1044; 14L 8216; 36L 2573; 14M 7812; 36K 6576... và tất cả các xe đều be thành cao thêm để chở được nhiều than hơn.
Tại vỉa 9B, chiếc máy xúc Komasu PC 350 đang múc than lên xe 36K 1644 mà lái xe vẫn ngồi trên ca bô chả quan tâm gì đến quy định an toàn lao động.
Để chấm dứt tình trạng khai thác than trái phép tại đây nên có sự quan tâm phối hợp đồng bộ của chính quyền các cấp, các cơ quan chức năng và ngành Than có như vậy mới giảm bớt những tác động tiêu cực đã và đang xảy ra.
