Ma làng - bộ phim truyền hình đang được khán giả yêu thích và đón nhận ngay khi tập đầu tiên trong số 19 tập phim ra mắt.
Hoàng Lâm, 1 trong 2 đạo diễn của Ma làng tự nhận mình có may mắn "làm ké" với đạo diễn Nguyễn Hữu Phần - bậc "cha, chú" trong nghề nên có cơ hội thử sức với đề tài vốn đã có những bộ phim từng mang lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả: đề tài nông thôn trước đổi mới.
Quán Thiên đường, Hồ sơ đen, Đi tìm ngày mai, Dòng đời, Lời thề cỏ non, Chuyện ở tỉnh lẻ... là những bộ phim của Hoàng Lâm đã được phát sóng. Ma làng với anh là một phim khó quên không chỉ bởi nó khiến khán giả nhớ tới tên anh hơn những bộ phim khác mà còn vì những kỷ niệm và nhiều tình huống "éo le" diễn ra trong suốt thời gian làm phim.
Không có sự ưu tiên nào về kinh phí, không nhà tài trợ, đề tài mà trước đó đã có những bộ phim thành công... Thế nhưng, ngay sau khi đóng máy, anh và đạo diễn Nguyễn Hữu Phần - tác giả chuyển thể kịch bản, đồng đạo diễn đã có thể tự tin rằng sự thu hút của phim ít nhất sẽ không thua kém Đất và người - cũng là một bộ phim rất được yêu thích của đạo diễn Nguyễn Hữu Phần trước đây.
"Ma sợ... anh em mình"!
- Theo anh, điều gì làm nên sự hấp dẫn của Ma làng?
- Phim truyền hình có hấp dẫn hay không, theo tôi mọi yếu tố đều xếp sau kịch bản. Đạo diễn - NSƯT Nguyễn Hữu Phần và nhà văn Phạm Ngọc Tiến đã rất thành công trong việc chuyển thể kịch bản từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trịnh Thanh Phong. Phần hình ảnh cũng là một yếu tố quan trọng.
Ngoài ra, dàn diễn viên của Ma làng cũng làm nên những ấn tượng khó quên bởi nhiều người trong số họ đã thay đổi hình ảnh vốn quen thuộc trong những vai diễn khác của mình trước đây rất "ngoạn mục".
Đó là NSƯT Bùi Bài Bình, người đàn ông lầm lũi, hiền lành, thậm chí nhu nhược của những vai diễn "đóng đinh" trước đã biến mất, chỉ còn lại sự gian xảo, thủ đoạn, mưu mô và bợ đỡ; Đó là Hồng Sơn đã tạm "cất" sự tử tế hoặc vẻ u buồn đi chỗ khác để hóa thân thành một anh "Chí Phèo" luôn say xỉn nhưng tốt tâm; Đó là Kim Oanh - vai Ló, chịu nhiều bất hạnh sau vẻ ngoài chanh chua đanh đá, ngồi lê đôi mách. NSƯT Lý Thanh Kha từ ông già điên trong Khi đàn chim trở về trở thành một Bí thư bảo thủ, nhu nhược.
Ma làng còn là bộ phim hội tụ dàn diễn viên mới mà nhiều báo gọi vui là "hợp chủng quốc Ma làng". Ví dụ như vai ông Tĩnh giao cho Lý Thanh Kha (đoàn chèo Ninh Bình), vai Hội trưởng phụ nữ xã giao cho diễn viên Tuyết Ngân (Đoàn kịch Thái Bình), vai bà Bẹo (bán thịt) giao cho Tuyết Hoa (đoàn nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên), vai Nghiệp "khùng" do Quyền Lộc (Tp.HCM) đóng, vai Ất do Kiên Cường diễn viên do Hãng phim truyền hình Việt Nam đào tạo, và còn rất nhiều diễn viên lần đầu tiên tham gia đóng phim. Quan trọng hơn cả là hầu hết diễn viên đã hoàn thành rất tốt vai diễn của mình.
- Anh có nghĩ, ngoài những lý do trên thì tên phim đã mang tới cho người xem cảm giác tò mò và liên tưởng rằng có thể họ sẽ được xem một bộ phim... kinh dị?
- Ban đầu, chúng tôi dự định đặt tên phim là Đêm cuối cùng của mùa đông nhưng rồi lại cân nhắc và quyết định đặt tên phim là Ma làng bởi nó vừa ấn tượng, dễ nhớ và cũng là tên của tiểu thuyết gốc.
Điều quan trọng hơn cả sau khi xem những tập đầu tiên, dù không thực sự "kinh dị" nhưng khán giả vẫn đón chờ và vẫn hiểu yếu tố "ma" trong phim được hiểu theo 2 nghĩa: người là ma, ma là người, trong người có "ma", trong ma có "người".
- Và có cảm giác như bộ phim đã được ưu tiên hơn nhiều phim truyền hình khác khi có những trích đoạn giới thiệu rất hấp dẫn trên truyền hình trước khi khởi chiếu?
- Theo tôi nghĩ, đấy là do những người có trách nhiệm kiểm duyệt và ban thư kí biên tập chương trình thấy rằng đây sẽ là bộ phim thu hút được nhiều khán giả theo dõi nên đã dành sóng để giới thiệu với mục đích thu hút quảng cáo …
- Nghe nói đoàn làm phim Ma làng đã có nhiều phen gặp các tình huống "kinh dị" ?
- Đúng là đoàn làm phim trong khi quay cũng gặp những tình huống khá gay cấn… Ví dụ như những cảnh quay có “diễn viên“ mà tôi tin rằng ngoài đời thì đa số mọi người đều không ai muốn gặp - một con rắn Hổ mang khá to. Tôi phải nói thểm rằng bản thân tôi rất sợ rắn cộng thêm với chưa hề có một chút kinh nghiệm nào với những cảnh quay tương tự (cười).
Hết sức lo lắng bởi vì con rắn là một hình tượng rất quan trọng trong bộ phim này, nếu những cảnh quay ấy không đạt yêu cầu thì ảnh hưởng đến chất lượng của cả bộ phim. Không chỉ riêng tôi mà hầu như tất cả mọi người trong đoàn làm phim đều lo lắng.
Chúng tôi cũng đã thử tính đến nhiều phương án khác nhau, đã tham khảo thêm ý kiến của nhiều người. Quyết định quay bằng rắn thật được thống nhất. Hoạ sỹ Trần Hùng đã phải mất nhiều công sức để mời được ông thợ rắn đến vì kinh phí của đoàn không cho phép để mua con rắn gần 2 triệu đồng.
Thuyết phục mãi, ông ta mới đồng ý cho thuê và... đứng canh con rắn ấy. Bao tải rắn mở, một con Hổ mang trườn ra, nó to hơn cổ tay tôi. Những người đang tò mò đứng xem giãn ra. Con rắn ngóc đầu, bạnh mang, phun phì phì...
Thú thật là tôi rất sợ nhưng vì nghĩ, nếu mình để lộ nỗi sợ ấy ra thì không còn ai dám làm việc nữa nên phải cố tỏ ra bình tĩnh. Ông thợ rắn tuyên bố: "Hơn bốn cân đấy, chưa bẻ nanh đâu nhưng khâu miệng rồi. Các bác cứ quay đi. Cẩn thận không chết rắn của em là đền đấy ..."
Nghe thấy “khâu miệng rồi“, tôi cũng yên tâm phần nào. Cảnh quay bắt đầu. Con rắn trườn trên ban tờ nhà bà Lâm rồi nó rơi xuống nền nhà trườn đi. Xong cảnh đầu tiên. Cảnh sau, con rắn trườn ngoài sân, quay phim Phạm Quang Minh cầm máy đón đầu cách co rắn chỉ hơn 1 mét. Rồi buổi đầu tiên quay rắn cũng xong. Mọi người đều thở phào vì mọi cảnh quay đã đạt yêu cầu.
Ông thợ rắn đặt bao tải rắn lên xe vừa đếm tiền thuê rắn mà hoạ sỹ trả vừa lầu bầu: "Lúc rơi trên ban thờ xuống bị bục chỉ khâu mà không ai biết". Cả đoàn làm phim lặng đi. Tâm trạng của tôi lúc ấy thật khó diễn tả, vừa vui vì hoàn thành xong một phần công việc, nhưng vừa sợ vì nhỡ có chuyện gì xấu xảy đến thì hậu quả khôn lường, lại vừa tủi thân vì điều kiện làm việc thiếu thốn…
Ngoài chuyện rắn ra thì còn rất nhiều chuyện phức tạp khác như cảnh cháy nhà, bò chết. Cũng có những chuyện rất thú vị như trong phim có vài bối cảnh chúng tôi quay ở đó mà ở ngoài đời ít có người lui tới. Ví dụ như bối cảnh nhà bà Lâm là một ngôi nhà bỏ hoang vì đã có một cô bé 16 tự tử, rồi cụm cảnh Bến Gáy quay ở Đồng Đinh (Ninh Bình) cũng là một chỗ hoang vu vì người dân gọi là “Bến Ma “. Mọi người trong đoàn tếu táo: ma sợ anh em mình.
Phim truyền hình Việt Nam: Vẫn là những khó khăn... dài tập
- Thật may là đã không có chuyện gì đáng tiếc xảy ra. Nhưng phải chăng sự thiếu cẩn trọng trong khâu chuẩn bị là một trong những "thói quen" cần thay đổi của các đoàn làm phim, nhất là phim truyền hình?
- Tôi nghĩ là chúng tôi không hề thiếu cẩn trọng. Ví dụ như con rắn bị bục chỉ thì vẫn có những người cầm các dụng cụ để đảm bảo an toàn nếu con rắn tấn công ai đó. Câu nói điều kiện thiếu thốn nghe đã quá quen nhưng tôi vẫn luôn mong ước có điều kiện làm việc tốt hơn để loại bỏ bớt những rủi ro không đáng có.
- Anh đã cảm thấy phục trang đã phù hợp với thời điểm và bối cảnh của bộ phim chưa?
- Bản thân tôi cũng rất không muốn nói về những từ điều kiện khó khăn nữa. Nếu khán giả chấp nhận như đây là những lời bào chữa thì tôi nói thật là còn nhiều vấn đề chưa ưng ý. Đa số là phục trang đều là do diễn viên tự trang bị chúng tôi chỉ có thể lựa chọn những gì mà họ có.
Bối cảnh trong phim là thời điểm đã qua nhiều năm trước. Không phải là những người làm phim không biết là chưa hoàn toàn chính xác nhưng chúng tôi bất khả kháng vì thiếu điều kiện …
- Cho tới khi phim đã lên sóng, anh có thấy nhẽ ra nên thay đổi một số chi tiết thì bộ phim sẽ hoàn hảo hơn? Nếu có, đó là những chi tiết nào?
- Tôi là đạo diễn sợ những nhận xét của mình sẽ thiếu tính khách quan. Nếu được lắng nghe ý kiến của khán giả, của các nhà báo, những người làm công tác phê bình và đồng nghiệp thì những bài học dành cho tôi sẽ có giá trị nhiều hơn …
- Với bộ phim Ma làng, anh có nghĩ mình đã ít nhiều có một cuộc "bứt phá" với bản thân? Và nếu được chọn đề tài cho bộ phim sắp tới thì anh muốn được thử sức ở đề tài nào? Vì sao?
- Tôi chỉ nghĩ là đã phần nào đền đáp được sự tin tưởng của người đã giao lại một phần công việc cho tôi - đó là đạo diễn, NSƯT Nguyễn Hữu Phần. Quan niệm của tôi là đề tài nào cũng tốt vấn đề là những người làm phim thể hiện đề tài đó như thế nào mà thôi.
- Anh có nhận xét thế nào về mặt bằng chung của những bộ phim truyền hình được sản xuất trong thời gian gần đây?
- Chất lượng chưa tăng theo tỉ lệ thuận với số lượng, mặc dù là càng ngày càng xuất hiện nhiều bộ phim có chất lượng tốt.
- Dường như đang có sự cách biệt về hướng đi của việc sản xuất phim truyền hình giữa Hà Nội và TP.HCM - đó là sự xuất hiện của những hãng phim tư nhân, những bộ phim có "mùi" nhà tài trợ, và xuất hiện ở những khung "giờ vàng". Nếu đặt anh giữa hai sự lựa chọn vào thời điểm này, anh sẽ chọn hướng đi nào?
- Nếu có thể dung hoà cả được cả hai yếu tố trên thì tôi nghĩ sẽ tốt hơn nhiều. Nếu có tài trợ thì điều kiện làm phim sẽ tốt hơn. Nhưng cũng không nên để sự “tài trợ“ lấn át những giá trị đích thực của những bộ phim.
- Các đạo diễn thường hay nói về những khó khăn tồn tại lâu nay của các bộ phim truyền hình mà theo họ - đã ảnh hưởng tới chất lượng và nội dung phim. Với Ma làng, tôi nhận thấy một sự khác biệt: Cát-sê diễn viên vẫn rất "khiêm tốn", thù lao cho đạo diễn cũng không nhỉnh hơn các phim khác. Vậy ngoài yếu tố kịch bản tốt như anh nói ban đầu, có điều gì nữa đã mang đến cho Ma làng sự chờ đón của khán giả trên kênh VTV1 mỗi 9h tối các ngày?
- Với tôi, tất cả những bộ phim tôi đã từng làm hay những bộ phim tôi được tham gia từ khi còn chưa ở cương vị đạo diễn đều mang lại cho tôi những khoảng thời gian đáng nhớ. Tôi vẫn nói rằng thời gian làm việc ở hiện trường mang lại cho tôi nhiều niềm vui nhất. Phim Ma làng cũng vậy, tuy rằng phải xa nhà, sinh hoạt có thiếu thốn… nhưng bù lại tập thể đoàn làm phim thật là vui vẻ, thân thiết.
Chúng tôi tự nấu ăn, những buổi tối sau khi quay xong lại quây quần bên nhau ăn uống và nhắc lại những chuyện vui trong ngày, vui đùa trêu chọc nhau, hát cho nhau nghe và có lúc cùng nhau hát. Sáng dậy cả đoàn lại xúm vào chuẩn bị bữa ăn rồi đi làm.
Chú Hữu Phần - người mà cả đoàn hay gọi âu yếm là "Thầy Phần" tuy sắp nghỉ hưu vẫn nằm ngủ đêm trong hang đá cùng những người khác giữa những ngày giá rét. Khi mọi người đã khuyên can rằng không tốt cho sức khoẻ, thầy nói là: “Tao ngủ đây với chúng mày cho vui“…
Nếu kể ra những chuyện vui của đoàn làm phim thì chắc cũng “dài tập“. Tất cả những điều tốt đẹp ấy là động lực để chúng tôi làm việc hết mình vượt qua những khó khăn để mang đến những gì tốt nhất cho khán giả.
- Những dự định của anh sau Ma làng?
- Tôi đang chuẩn bị quay một bộ phim đề cập đến những vấn đề mâu thuẫn giữa tuổi teen và các bậc phụ huynh.
- Xin cảm ơn anh, chúc anh thành công hơn ở những bộ phim sắp tới!
