Ngày 26-8-2006, căn nhà 5 tầng, số 38 tại phố Hàng Nồi, phường Hồng Gai, bị sập đổ, quật đổ theo 4 căn nhà khác, cùng dãy phố, gây náo động TP Hạ Long. Nửa tháng sau, ngày 11-10-2006, đại diện Phòng Địa chính đô thị TP, UBND phường Hồng Gai... họp, lập biên bản giải trình về vụ sập đổ trên.
Biên bản khẳng định: Ông Đặng Văn Giang, người chủ trì phá dỡ căn nhà số 40, rồi đào móng xây nhà cao tầng mới, chưa hoàn tất các thủ tục về xây dựng như Luật Xây dựng quy định. Ông Nguyễn Văn Phái, chủ căn nhà 5 tầng, số 38, đã xây dựng xong hơn một năm về trước, trước khi xây nhà có xuất trình với cán bộ địa chính của phường giấy phép xây dựng số 72/GPXD, do Phòng ĐCĐT cấp (kèm theo bản thiết kế nhà tổng thể, từ tầng 1 đến tầng 5).
Qua tìm hiểu thêm, được biết: Trong quá trình ông Phái làm nhà (gần hai năm về trước), cán bộ địa chính phường, cán bộ Phòng ĐCĐT có mấy lần đến xem xét, nhưng không lần nào ông Phái bị lập biên bản vi phạm Luật XD và quy định của GPXD.
Xây xong nhà, gia đình ông Phái đã sống trong căn nhà số 38 ấy, hơn một năm yên ổn. Căn nhà không có dấu hiệu sụt móng, nứt tường hay một biến động nào khác. Hai căn hộ liền kề hai bên (số 36 và 40) với nhà ông Phái, vẫn an toàn, không ảnh hưởng gì... Cho đến khi, ông Giang đến, dỡ nhà số 40, rồi đào móng, xây nhà, mới xảy ra sự cố, làm sập nhà ông Phái.
Căn lều quây bằng cót trên vỉa hè, nơi gia đình ông Phái sống hơn 1 năm nay.
Nền đất khu phố Hàng Nồi, phần lớn được tôn tạo từ xỉ than, đất tạp... khi nước thấm vào, bị nhão ngay. Ông Giang đào móng, xây nhà vào những ngày mưa lớn, lại không có biện pháp bảo vệ an toàn cho nhà liền kề, như khoản 2, mục 1, GPXD quy định: Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi thiệt hại do việc xây dựng công trình của mình gây ra đối với công trình ngầm, công trình liền kề trên mặt đất...
Tại các khoản 3 và 4, điều 67, Luật Xây dựng (tái bản năm 2003) quy định: Trách nhiệm của cơ quan cấp GPXD:
3. Kiểm tra việc thực hiện xây dựng theo giấy phép, đình chỉ xây dựng, thu hồi giấy phép xây dựng khi chủ đầu tư xây dựng công trình vi phạm.
4. Người có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại do việc cấp giấy phép xây dựng sai...
Đối chiếu với khoản 2, mục 1, GPXD thì ông Phái xây xong nhà mà hàng năm sau, các căn hộ liền kề (số 36 và 40 vẫn an toàn, không hề ảnh hưởng gì - Nghĩa là ông Phái làm đúng như GPXD quy định.
Đối chiếu với Luật Xây dựng, tại khoản 3 và 4, điều 67, thì: Từ khi khởi công xây dựng nhà, đến lúc hoàn tất việc xây dựng, ông Phái không bị cơ quan cấp GPXD lập biên bản, đình chỉ xây dựng, hay thu hồi GPXD. Nghĩa là, ông Phái không vi phạm Luật Xây dựng. Hoặc giả sử, ông Phái có vi phạm, nhưng cơ quan cấp GPXD không lập biên bản vi phạm... mà cứ để ông Phái tiếp tục thi công, khiến căn nhà không an toàn, thì lỗi đó thuộc về cơ quan cấp GPXD, chứ ông Phái, chẳng những không chịu trách nhiệm, mà thậm chí còn được cơ quan cấp GPXD bồi thường, khi căn nhà số 38 sập đổ (như các quy định nêu trong Luật Xây dựng).
Căn nhà số 38, ngay sau khi hoàn tất, đã phối kết với các căn hộ liền kề hai bên, tạo thành một dãy phố, một khối kiến trúc liên hoàn, cân đối, vững chắc... Nhưng do người khác đến đào móng, xây nhà mới cao tầng, khi chưa hoàn tất các thủ tục xây dựng đã thi công, lại thi công sai Luật Xây dựng, phá vỡ thế cân bằng liên hoàn, gây hậu quả nghiêm trọng... biến ông Phái thành nạn nhân, gia đình ông lâm vào cảnh khốn cùng, phải quây cót ra vỉa hè, chịu cảnh “màn trời chiếu đất’’ hơn một năm nay, mong ngóng chờ sự phán xét nghiêm minh của pháp luật. Vậy mà, ngày 28-9-2007, ông Phái nhận được Quyết định khởi tố (QĐKT) bị can, số 455 của Công an TP Hạ Long (đã được Viện KSND TP phê chuẩn), với tội danh: ‘’Vi phạm quy trình về xây dựng, gây hậu quả nghiêm trọng”. Cụ thể là: Xây nhà không khảo sát, không có bản vẽ chi tiết, kỹ thuật thi công. Hợp đồng thi công xây dựng, không biết thợ có bằng cấp, chứng chỉ hành nghề xây dựng. Trực tiếp giám sát, chỉ đạo thi công... dẫn đến công trình không ổn định...’’.
Đối chiếu với các quy định tại GPXD, Luật Xây dựng và diễn biến cụ thể, như đã nêu trên thì QĐKT số 455 đối với ông Phái là chưa thấu tình, đạt lý. Đúng là ‘’Tội gà, vạ vịt”, nạn nhân thành phạm nhân!
Nếu ông Phái bị quy là tội phạm thì chẳng những bị mất trắng căn nhà 5 tầng, (không được người gây ra hậu quả đổ nhà, bồi thường) mà còn phải gánh một phần bồi thường thiệt hại cho 4 gia đình có nhà bị đổ(!).
Kính mong các cơ quan pháp luật cân nhắc, xem xét lại, đừng đẩy một đảng viên, một công nhân đã về hưu, đang lâm cảnh bần cùng vào bước đường lao lý, oan sai, không lối thoát, khi họ chính là nạn nhân, do người khác gây ra.
