Thời gian Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) chính thức có hiệu lực chỉ còn tính bằng ngày. Sở dĩ sự kiện này gây được rất nhiều sự chú ý của người dân bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt gia đình. Ông Bùi Văn Nam, Cục trưởng Cục Thuế tỉnh đã dành cho PV Báo Quảng Ninh cuộc trao đổi làm rõ hơn những vấn đề chính và mới của Luật cũng như công tác chuẩn bị để thi hành Luật ở tỉnh nhà…
- Rất cảm ơn ông đã dành thời gian quý báu cho chúng tôi!
+ Cũng bởi vì cô đã nói cuộc trò chuyện này là xoay quanh vấn đề Luật Thuế TNCN nên tôi rất sẵn sàng; bởi chúng tôi cũng xác định đây là nhiệm vụ quan trọng giúp cho mọi người hiểu đúng Luật và thực hiện nó thật tốt.
- Vâng, chúng ta bắt đầu nhé! Trước tiên, xin ông cho biết Luật Thuế TNCN so với Pháp lệnh Thuế TNCN đang áp dụng có những điểm gì mới?
+ So với Pháp lệnh Thuế TNCN, Luật thuế mới có một số điểm khác biệt cơ bản: Thứ nhất là đối tượng thuộc diện chịu thuế được mở rộng hơn, Luật quy định mọi người có thu nhập đều phải nộp thuế (cả người có thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, nhượng quyền thương mại, thu nhập thừa kế, quà tặng v.v.). Thứ hai, mức thu nhập chịu thuế là 4 triệu đồng/tháng (trước đây là 5 triệu đồng/tháng) nhưng được chiết giảm gia cảnh ở mức 1,6 triệu đồng/tháng cho mỗi đối tượng phụ thuộc và không hạn chế số người phụ thuộc. Thứ ba, trên cơ sở phân loại rõ các khoản thu nhập thành nhóm (10 nhóm thu nhập chịu thuế) để áp dụng mức thuế suất hợp lý cho từng nhóm thu nhập, thay vì trong Pháp lệnh Thuế TNCN thu nhập chỉ được phân chia thành thu nhập thường xuyên và thu nhập không thường xuyên rất khó áp dụng chính xác trong thực tế. Đồng thời, Luật Thuế TNCN cũng điều chỉnh mức thuế suất theo hướng giảm thuế suất cao nhất, thấp nhất, tăng bậc thuế suất, áp dụng thống nhất biểu thuế đối với người Việt Nam và người nước ngoài. Thứ tư, Luật Thuế TNCN quy định giảm thuế cho các đối tượng nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế thì được xét giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại nhưng không vượt quá số thuế phải nộp…
- Quy định về giảm trừ gia cảnh là một điểm mới cơ bản? Ông có thể tóm tắt những điểm chính để mọi người hiểu rõ hơn?
+ Thực ra quy định này cũng không quá phức tạp như trong suy nghĩ của nhiều người. Có thể hiểu nó ở một vài tiêu chí cơ bản như sau: Về mức giảm trừ cơ bản có hai loại: 4 triệu đồng/tháng (48 triệu đồng/năm) đối với đối tượng nộp thuế và mức 1,6 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Việc tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc phải theo 3 nguyên tắc: Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào đối tượng nộp thuế trong năm tính thuế. Đối tượng giảm trừ gia cảnh phải có đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo quy định và đối tượng nộp thuế có trách nhiệm kê khai số người phụ thuộc được giảm trừ và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực trong kê khai. Cũng trong quy định này, đối tượng phụ thuộc được nêu rất rõ ràng gồm: Con (con đẻ, con nuôi, con ngoài giá thú) dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi bị tàn tật không có khả năng lao động, con đang theo học tại trường đại học, cao đẳng, THCN, dạy nghề không có thu nhập hoặc có thu nhập không quá 500.000 đồng/ tháng; các cá nhân không có thu nhập hoặc có thu nhập thấp hơn quy định của Chính phủ hoặc không có nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng (gồm cha, mẹ, vợ, chồng, cô dì, chú, bác, cháu...). Luật không khống chế mức giảm trừ tối đa cho người phụ thuộc. Ngoài ra, Luật Thuế TNCN còn bổ sung điểm mới quy định giảm trừ đối với các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và giảm trừ chi phí cho cá nhân kinh doanh một cách hợp lý.
- Nói như vậy, việc quản TNCN và đối tượng giảm trừ gia cảnh không phải là việc làm của riêng ngành Thuế?
+ Đúng vậy, chúng tôi cần sự tham gia của tất cả ban, ngành ở địa phương và của chính đối tượng nộp thuế. Trên tinh thần này, từ tháng 9-2009, Cục Thuế đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 16/2008/CT-UBND về việc triển khai thực hiện Luật Thuế TNCN trên địa bàn tỉnh, đồng thời thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện gồm 19 đồng chí; trong đó Trưởng Ban chỉ đạo là đồng chí Phó Chủ tịch tỉnh.
Để quản lý thuế TNCN đúng và đầy đủ, việc quan trọng nhất là quản lý đối tượng nộp thuế TNCN (bao gồm tổ chức chi trả và cá nhân có thu nhập, qua đó nắm được thu nhập chịu thuế của từng người nộp thuế để quản lý thu thuế. Tuy nhiên, trong điều kiện hoàn cảnh hiện tại, khi Luật thuế TNCN chính thức có hiệu lực thì việc kê khai và nộp thuế lại phụ thuộc lớn vào sự tự giác, trung thực của người nộp thuế (đối với tổ chức chi trả là việc khấu trừ tại nguồn, đối với cá nhân là việc kê khai thu nhập, chi phí và các khoản giảm trừ). Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng đã củng cố, tăng cường công tác thanh kiểm tra để kịp thời phát hiện hành vi trốn, lậu thuế nhằm chấn chỉnh hành vi của người nộp thuế và chống thất thu ngân sách…
- Kết quả cụ thể của công tác chuẩn bị này như thế nào, thưa ông?
+ Đến nay chúng tôi đã hướng dẫn xong các huyện, thị xã, thành phố thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện Luật Thuế TNCN tại địa phương. Tổ chức tập huấn cho gần 3.000 đối tượng nộp thuế và 100% cán bộ, công chức thuế. Hướng dẫn và đôn đốc các tổ chức chi trả hoàn thành việc đăng ký thuế cho các cá nhân có thu nhập cao năm 2008 và năm 2009 sẽ vẫn tiếp tục đôn đốc đối với những đối tượng khác. Trên cơ sở rà soát đối tượng quản lý thuế TNCN để thống kê cụ thể về số lượng, đối tượng thuộc diện quản lý thuế. Cụ thể là hiện nay trên địa bàn tỉnh gồm 316.473 đối tượng; trong đó: 4.380 doanh nghiệp (DN nhà nước, DN đầu tư nước ngoài, các công ty cổ phần, công ty TNHH, doanh nghiệp tư nhân, các HTX và các tổ hợp); 1.077 đơn vị là các tổ chức kinh tế, các đơn vị hành chính sự nghiệp và các tổ chức khác, còn lại là 283.637 cá nhân làm công ăn lương (chưa kể đến các đơn vị thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng). Chúng tôi cũng đã có tính toán sơ bộ trong năm 2009, số cá nhân phải nộp thuế TNCN ở Quảng Ninh khoảng 38.000 người và số thuế TNCN được Bộ Tài chính giao cho địa phương là 124 tỷ đồng.
- Có vẻ như công tác chuẩn bị đã sẵn sàng? Ông dự báo thế nào về kết quả của việc thực thi Luật Thuế TNCN tại Quảng Ninh?
+ Việc thực thi Luật Thuế TNCN có thể nói là đã sẵn sàng ngay từ bây giờ. Với những đổi mới, Luật Thuế TNCN đang hướng tới sự công bằng và hiện đại, nhìn chung là có lợi cho người dân hơn, nên tôi tin rằng nó sẽ được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả. Hơn nữa, việc thực hiện luật thuế là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi công dân. Nếu được tuyên truyền rộng rãi và toàn diện hơn nữa thì chắc chắn người dân sẽ hiểu và tự giác thực hiện tốt…
- Xin cảm ơn ông!
