Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị thời gian tới, lấy bài toán thực tiễn của đất nước làm điểm xuất phát; phải chuyển từ “đi tìm nguồn lực” sang “kết nối nguồn lực với nhu cầu; các chuyên gia, trí thức người Việt mạnh dạn đăng ký nhận nhiệm vụ gắn với bài toán lớn và công nghệ chiến lược của quốc gia.
Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc Bỉ, sáng 24/10 (giờ địa phương), tại Brussels, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam gặp gỡ đại diện các chuyên gia, trí thức người Việt tại Bỉ và Luxembourg.
Tại cuộc gặp, Đại sứ Việt Nam tại Bỉ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Liên minh châu Âu (EU) Nguyễn Hương Trà báo cáo về hoạt động của đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học người Việt sinh sống, học tập, nghiên cứu, làm việc tại Bỉ, Luxembourg và các nước lân cận như Pháp, Hà Lan, Áo.
Các chuyên gia, trí thức kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp: Đưa Việt Nam trở thành trung tâm dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu châu Á; thúc đẩy hợp tác với Bỉ và EU trong lĩnh vực hạt nhân, bán dẫn, vật liệu xanh; xây dựng khung chống chịu tổng thể cho hạ tầng trọng yếu; phát triển hệ sinh thái công nghệ sinh học nông nghiệp hiện đại, tự chủ, bền vững; mô hình công nghiệp tuần hoàn từ rơm rạ đến thép xanh; phát triển công nghệ lượng tử từ thực nghiệm đến nguồn nhân lực; công nghệ laser satcom, hạ tầng kết nối không gian.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các khuyến nghị chính sách của chuyên gia, trí thức tại Bỉ và Luxembourg. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các chuyên gia, trí thức không chỉ nêu đất nước cần làm gì mà còn tự xác định mình có thể làm gì, sẵn sàng nhận phần việc nào. Đó là cách nghĩ của người trong cuộc, tình yêu quê hương thể hiện bằng việc làm cụ thể.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Đại hội XIV của Đảng đã xác định mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Để đạt mục tiêu này, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào vốn rẻ, lao động rẻ và tài nguyên thô. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là con đường bắt buộc. Tuy nhiên, kết quả thực tế chưa tương xứng với quyết tâm, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực thi.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thẳng thắn nhìn nhận không ít kiến nghị tâm huyết của trí thức kiều bào đã được ghi nhận tại các diễn đàn rồi để đó, không có địa chỉ tiếp nhận, không ai trả lời. Không ít chuyên gia, trí thức về nước với ý tưởng tốt nhưng vướng thủ tục, cơ chế tài chính rồi phải dừng lại. Trách nhiệm đó trước hết thuộc về bộ máy, không phải của chuyên gia, trí thức.
Từ thực tế này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị lấy bài toán thực tiễn của đất nước làm điểm xuất phát, chuyển từ “đi tìm nguồn lực” sang “kết nối nguồn lực với nhu cầu”. Các ban, bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp phải đặt hàng rõ cần giải quyết vấn đề gì, thiếu công nghệ nào, ai tiếp nhận, sản phẩm cuối cùng là gì. Chuyên gia, trí thức cần mạnh dạn đăng ký nhận nhiệm vụ gắn với những bài toán lớn và công nghệ chiến lược quốc gia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu chọn ít việc nhưng làm đến nơi đến chốn, quyết liệt. Các ban, bộ, ngành liên quan lựa chọn nhiệm vụ trọng điểm có tính khả thi, có đối tác trong nước và khả năng lan tỏa. Mỗi nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, tiến độ, người chịu trách nhiệm; chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được. Sau khi thành công mới tiếp tục nhân rộng, phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị đổi mới mạnh mẽ cơ chế để trí thức ở đâu cũng có thể đóng góp, không nhất thiết phải về nước lâu dài mới có thể cống hiến. Theo đó, cần có cơ chế linh hoạt về hợp đồng chuyên gia theo nhiệm vụ, làm việc từ xa, nghiên cứu chung, khoán chi đến sản phẩm cuối cùng; cơ chế tài chính để chuyên gia trực tiếp tham gia dự án cụ thể; quy định rõ quyền sở hữu trí tuệ, chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu.
Trí thức phải được đánh giá bằng kết quả và sự tôn trọng chuyên môn; chọn người giỏi nhất để giao việc, tổ chức thực thi, không gây khó khăn bởi thủ tục hành chính.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh mỗi dự án hợp tác phải để lại năng lực tại Việt Nam. Thước đo cuối cùng không phải số biên bản được ký mà là số kỹ sư, nhà khoa học trong nước được đào tạo; số phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu mạnh và doanh nghiệp công nghệ được hình thành. Chuyển giao công nghệ chưa đủ, phải cùng phát triển để tiến tới tự chủ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan tiếp nhận toàn bộ kiến nghị của chuyên gia, trí thức. Việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất; có phản hồi bằng văn bản và giao đầu mối cụ thể cho từng nhiệm vụ.
Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ, đồng thời là Phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU, làm đầu mối thường trực, định kỳ rà soát tiến độ, báo cáo Bộ Ngoại giao để báo cáo Văn phòng Trung ương, đồng thời trao đổi với các ban, bộ, ngành liên quan để phối hợp tháo gỡ vướng mắc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong Hội Trí thức người Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg tiếp tục mở rộng mạng lưới với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ tại Bỉ, Luxembourg và châu Âu; giúp bạn bè châu Âu hiểu đúng về Việt Nam đang đổi mới, hội nhập; quan tâm dìu dắt thế hệ trí thức trẻ người Việt tại châu Âu để mạch nguồn tri thức hướng về quê hương không bị đứt đoạn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các chuyên gia, trí thức mạnh dạn đề xuất, thẳng thắn phản biện, dấn thân nhận việc; đồng thời khẳng định Đảng, Nhà nước có trách nhiệm lắng nghe, tháo gỡ vướng mắc và trả lời bằng kết quả.
