270 hộ dân hiện trú tại khu tập thể của Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin phường Cẩm Thuỷ, TP Cẩm Phả đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng kiến nghị với nội dung: Tháng 5-2006, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Công ty Chế tạo máy Than Việt Nam - TKV (nay là Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin) đã thanh lý nhà tập thể trên đất công cho 330 hộ CB,CNV. Năm 2006, các hộ dân đã nộp tiền thanh lý nhà cho Công ty, nhưng hiện nay UBND TP Cẩm Phả lại có thông báo nộp tiền mua nhà lần thứ hai. Các hộ dân cho rằng như vậy là trái với tinh thần và các văn bản hiện hành của Nhà nước vì họ phải nộp hai lần tiền và số tiền thanh lý nhà Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin (Công ty CP Chế tạo máy) đã thu của dân được nộp cho ai và sử dụng như thế nào...
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Công Hoan, Giám đốc Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin cho biết: Năm 2006, Công ty tổ chức thanh lý một số nhà ở cho CB,CNV, tổng số hộ gia đình được thanh lý là 330 hộ. Hầu hết các công trình nhà ở đều đã xuống cấp nghiêm trọng, nguy cơ gây mất an toàn cho công trình và người sử dụng. Nhưng do quá khó khăn về việc làm, nguồn vốn sản xuất, Công ty không có khả năng đầu tư, sửa chữa khu nhà, trong khi đó việc bàn giao cho địa phương gặp rất nhiều vướng mắc về thủ tục nên địa phương không tiếp nhận. Vì vậy, Công ty đã xin ý kiến Tập đoàn và thực hiện bán tài sản thanh lý trên đất là các căn hộ cho người lao động, để người lao động có thể chủ động trong việc sửa chữa, đảm bảo an toàn, nâng cao điều kiện sinh sống.
Trong hai năm (2006-2007), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Công ty CP Chế tạo máy đã ban hành quyết định thanh lý nhà ở tập thể, giá bán nhà cho 330 hộ CB,CNV đang ở tại khu tập thể 2 tầng và 5 tầng tại phường Cẩm Thuỷ. Theo đơn giá bán nhà mà Công ty CP Chế tạo máy ban hành, số tiền thanh lý nhà Công ty thu được của các hộ dân là 4.800.118.248 đồng, trong đó tiền thanh lý nhà là 4.363.743.862 đồng, thuế VAT 10% là 436.374.386 đồng. Được biết số tiền này Công ty đã hạch toán và đưa vào kết quả kinh doanh của đơn vị.
Sau đó, Công ty đã tập trung triển khai thực hiện các bước theo quy định để bàn giao nhà ở, đất ở thuộc sở hữu Nhà nước (SHNN) cho địa phương quản lý. Việc chuyển giao, thanh lý nhà ở, đất ở cho CB,CNV đã được Công ty thực hiện từ năm 1997, tuy nhiên, vì nhiều lý do, tiến độ thực hiện rất chậm (đến tháng 12-2011 mới bàn giao).
Chúng tôi đã trao đổi với lãnh đạo UBND TP Cẩm Phả về việc Công ty CP Chế tạo máy thanh lý nhà tập thể cho CB,CNV có phù hợp với chức trách, thẩm quyền của Công ty? Lãnh đạo TP Cẩm Phả có ý kiến như sau: Căn cứ văn bản của Nhà nước quy định về thẩm quyền quyết định bán nhà ở thuộc SHNN cho người đang thuê, thẩm quyền quyết định giá bán nhà, xét duyệt đối tượng mua nhà ở thuộc SHNN, chế độ miễn, giảm… thì việc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Công ty Chế tạo máy - Vinacomin thanh lý nhà tập thể trên đất công, xây dựng quy chế, giá bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cho 330 hộ CB,CNV là không đúng thẩm quyền theo quy định.
Về nội dung các hộ dân kiến nghị việc thành phố ra thông báo nộp tiền mua nhà lần thứ hai trong khi các hộ đã nộp tiền thanh lý nhà cho Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin, UBND TP Cẩm Phả có ý kiến như sau: Căn cứ quy định tại Nghị định số 61/CP ngày 5-7-1994, Nghị quyết số 23/2006/NQ-CP ngày 7-9-2006 của Chính phủ, Thông tư số 01/BXD-QLN ngày 4-3-1996 của Bộ Xây dựng, văn bản số 2406/UBND-XD ngày 4-6-2007, văn bản số 4692/UBND-XD ngày 11-10-2007 của UBND tỉnh về việc chuyển giao, quản lý quỹ nhà ở, đất ở thuộc SHNN do các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh đang quản lý thì Nhà nước thực hiện việc bán nhà ở thuộc SHNN cho người đang thuê phần diện tích đang được thuê để người mua nhà có điều kiện cải thiện chỗ ở; giao cho UBND cấp tỉnh, huyện tiếp nhận quỹ nhà ở, đất ở thuộc SHNN của các cơ quan, đơn vị đóng trên địa bàn chuyển giao và tổ chức bán theo Nghị định số 61/CP của Chính phủ.
Như vậy, thẩm quyền quyết định bán nhà ở thuộc SHNN theo Nghị định 61 là Chủ tịch UBND TP Cẩm Phả. Thời điểm triển khai bán nhà ở thuộc SHNN cho các hộ dân có hiệu lực kể từ ngày Công ty CP Chế tạo máy chuyển giao cho UBND TP Cẩm Phả (được xác nhận tại biên bản bàn giao hiện trạng nhà ở, đất ở thuộc SHNN ngày 23-12-2011).
Sau khi tiếp nhận, Hội đồng bán nhà ở thuộc SHNN theo Nghị định số 61 được TP Cẩm Phả triển khai quy trình, thủ tục bán nhà cho các hộ dân. Giá bán nhà thực hiện theo quyết định của UBND tỉnh tại thời điểm hiện tại; chế độ miễn giảm, đối tượng miễn giảm thực hiện theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Số tiền 4.800.118.248 đồng Công ty CP Chế tạo máy nộp ngân sách Nhà nước năm 2011 là cơ sở để hội đồng bán nhà ở thuộc SHNN thành phố cân đối, bù trừ thừa, thiếu cho từng hộ dân. Thông báo nộp tiền mua nhà ở thuộc SHNN theo Nghị định 61 của Hội đồng bán nhà ở thuộc SHNN TP Cẩm Phả gửi cho các hộ dân là thông báo chính thức của cơ quan quản lý Nhà nước theo quy định hiện hành. Như vậy, số tiền chính thức của các hộ dân phải nộp là số tiền ghi trong thông báo sau khi đã thực hiện việc bù trừ số tiền các hộ đã nộp cho Công ty CP Chế tạo máy năm 2006-2007. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 241 trên 330 hộ nộp tiền thanh lý nhà theo thông báo của UBND TP Cẩm Phả.
Tuy nhiên, sau đó các hộ dân lại tiếp tục có đơn khiếu nại với nội dung trên, UBND tỉnh đã giao Sở Xây dựng thẩm tra, xác minh lại nội dung vụ việc. Trên cơ sở báo cáo của UBND TP Cẩm Phả, Sở Xây dựng, UBND tỉnh đã có ý kiến: Yêu cầu UBND TP Cẩm Phả lập lại phương án bán nhà cho các hộ dân theo quy định tại Điều 7, Nghị định số 61của Chính phủ và Khoản 2, Điều 1, Nghị định 21/CP bao gồm cả giá nhà và giá đất. Về việc Công ty CP Chế tạo máy thanh lý nhà ở thuộc SHNN và hạch toán nguồn tiền bán nhà vào kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty là sai. Vì vậy, UBND tỉnh đã có văn bản đề nghị Tập đoàn chỉ đạo Công ty CP Chế tạo máy điều chỉnh lại số tiền thu từ thanh lý nhà ra khỏi doanh thu và báo cáo cơ quan có thẩm quyền xác định lại giá trị doanh nghiệp tại thời điểm cổ phần hoá để hoàn trả ngân sách địa phương theo quy định. Đồng thời yêu cầu Công ty phải có trách nhiệm tính và trả tiền lãi theo số tiền mà các hộ dân được thanh lý nhà đã nộp cho Công ty do Công ty đã hạch toán vào giá trị sản xuất kinh doanh từ năm 2006, 2007.
Như vậy, có thể thấy việc các hộ dân khiếu nại họ phải đóng hai lần tiền là có cơ sở. Tuy nhiên, để xảy ra sự việc trên có lỗi hỗn hợp từ nhiều phía, cả trách nhiệm của Công ty CP Chế tạo máy lẫn sự chậm trễ của các cơ quan chức năng và chính quyền trong việc giải quyết vấn đề thanh lý nhà của các hộ dân. Theo “giãi bày” của ông Giám đốc Công ty thì từ năm 1997 cho đến năm 2000, Công ty đã nhiều lần có văn bản đề nghị UBND TX Cẩm Phả (nay là TP Cẩm Phả) cho Công ty chuyển giao toàn bộ số nhà, đất ở Công ty đang quản lý cho chính quyền địa phương nhưng trải qua nhiều năm vẫn chưa được giải quyết. Trong khi tình hình các khu nhà tập thể đều hư hỏng nặng, Công ty khó khăn không có kinh phí để sửa chữa nên năm 2002 đã báo cáo Tập đoàn và UBND tỉnh cho phép Công ty được làm thủ tục thanh lý nhà cho CB,CNV để họ tự tu sửa, đảm bảo an toàn. Sau khi làm xong thủ tục thanh lý nhà, Công ty tiếp tục có văn bản chuyển giao cho địa phương quản lý nhưng mãi đến năm 2011 mới chính thức bàn giao được. Trong khi chờ làm thủ tục, số tiền thu được từ thanh lý nhà Công ty đã sử dụng để làm vốn kinh doanh của đơn vị, có giấy tờ hoá đơn đầy đủ. Theo báo cáo của cơ quan chức năng, hiện chưa phát hiện được có dấu hiệu trục lợi cá nhân trong việc sử dụng số tiền bán nhà thanh lý của Công ty CP Chế tạo máy.
Chính vì sự chậm trễ trong quá trình giải quyết của chính quyền, cơ quan liên quan và sự thiếu hiểu biết trong việc thực hiện các quy định về thanh lý tài sản công, sử dụng nguồn tiền bán tài sản công của Công ty CP Chế tạo máy đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi của nhiều hộ dân. Vì vậy chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan, Công ty CP Chế tạo máy cần sớm có biện pháp giải quyết dứt điểm kiến nghị của các hộ dân và có chính sách hỗ trợ để các hộ dân trên đỡ thiệt thòi.
Bảo An - Thanh Hoa
