Vừa qua, Báo Quảng Ninh có đề cập tới tình trạng di tích cấp quốc gia Hòn Hai Cô Tiên (TP Hạ Long) bị xâm hại. Quá trình thanh tra, cơ quan chức năng còn phát hiện nhiều sai phạm. UBND tỉnh cũng đã có công văn chỉ đạo yêu cầu UBND TP Hạ Long chủ trì giải quyết sự việc này. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng này vẫn chưa được giải quyết một cách thấu đáo.
* Xâm hại di tích Quốc gia
Di tích Hòn Hai Cô tiên nằm ở tổ 65, Phường Bạch Đằng, TP Hạ Long, được đánh giá là một trong các di tích khảo cổ tiêu biểu của thời đại kim khí trên đất Quảng Ninh cách ngày nay khoảng trên dưới 3.500 năm. Tại đây các nhà khoa học đã khai quật được hàng nghìn di vật có giá trị khoa học lịch sử thuộc nền văn hoá Hạ Long và Đông Sơn. Di tích là nơi lưu trữ những hiện vật quý của khảo cổ Việt Nam và lần đầu tiên phát hiện ở di chỉ khảo cổ ở Quảng Ninh. Qua nghiên cứu, dựa trên kết quả những lần khai quật tại thực địa, các nhà khoa học đã khẳng định: “Hòn Hai Cô Tiên là một di chỉ khảo cổ có quy mô lớn và rất quan trọng trong hệ thống các di chỉ của những nền văn hoá Hạ Long và văn hoá Đông Sơn, những nền văn hoá nổi tiếng không chỉ nổi tiếng ở Việt mà còn đối với khu vực và trên thế giới”.
Công trình được xây dựng ngay sát di tích xâm hại tới khu vực bảo vệ của di tích. Quy mô của công trình cũng bị đánh giá là có thể gây ảnh hưởng xấu tới di tích
Giá trị của di tích được khẳng định rõ ràng khi Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ VHTT&DL) đã ra quyết định số 75/2005/BVHTT ngày 16-11-2005 công nhận di tích Hòn Hai Cô Tiên là di tích cấp quốc gia với tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ là 108.551m2.
Thế nhưng hiện di tích này đang bị xâm hại mà chưa có một phương án bảo vệ hợp lý. Nằm liền kề và bao quanh khu vực di tích Hòn Hai về phía Bắc là khu vực đất đã được giao cho Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Mạnh Cường. Hiện Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Mạnh Cường đang tiến hành xây dựng công trình khu Trung tâm vui chơi giải trí tổng hợp với diện tích khoảng 1000m2 đã được phê duyệt theo bản đồ hiện trạng điều chỉnh danh giới Khu công viên vui chơi giải trí Hồ Cô Tiên ngày 18-4-2006. Tuy nhiên việc xây dựng công trình ngay liền sát bên di tích đã xâm hại tới khu vực bảo vệ, gây ảnh hưởng xấu tới di tích.
Theo biên bản thanh tra của Đoàn thanh tra sở VHTT&DL vào đầu tháng 8-2009 nêu rõ: Công trình xây dựng ở phía Đông Hồ Cô tiên có 2 cột bê tông nằm trên 2 tảng đá và 2 cột sát vào núi đá vào trong khu vực bảo vệ di tích. Theo đánh giá của cơ quan chức năng thì: "Hiện quy mô của công trình có thể gây ảnh hưởng xấu tới di tích. Hơn nữa đường ra, vào khu di tích hiện không có, phải đi nhờ trên phần đất của Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại Mạnh Cường".
Tại thời điểm kiểm tra doanh nghiệp cũng thừa nhận công trình đang thi công mà chưa được các cấp có thẩm quyền phê duyệt và ý kiến thẩm định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hoá thông tin.
* Lúng túng trong xử lý?
Như vậy theo kết quả thanh tra thì vi phạm của doanh nghiệp đã rõ, các cơ quan quản lý nhà nước cũng đã vào cuộc. Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề ngay sau kết quả thanh tra, ngày 6-8-2009 sở VHTT&DL đã có công văn số 2257/SVHTTDL - NVVH báo cáo tình hình, đề nghị kiểm tra xử lý những sai phạm trên đồng thời đưa ra những hành động nhằm bảo vệ di tích lên UBND tỉnh. Công văn cũng nêu rõ tình hình, đánh giá rõ mức độ vi phạm “gây ảnh hưởng xấu tới di tích”.
Việc xây dựng công trình xâm phạm vào khu vực bảo vệ của di tích Hòn Hai cô tiên là vi phạm luật di sản
Trên cơ sở đề xuất của Sở VHHTT&DL, ngày 1-9-2009 UBND tỉnh đã ban hành công văn số 3303/UBND - QH1, quyết định giao cho UBND TP Hạ Long chủ trì phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan tham mưu đề xuất giải phương án giải quyết với UBND tỉnh trước ngày 15-9.
Thế nhưng cho đến nay, việc chủ trì giải quyết phối hợp với các cơ quan chức năng khác được tiến hành vẫn còn rất chậm hoặc ở mức độ tiếp xúc ban đầu. Phương án giải quyết vì thế vẫn chưa được đưa ra. UBND thành phố Hạ Long dường như còn nhiều bối rối trong việc tìm ra giải pháp cho vụ việc?
| Luật di sản * Điều 32 Khoản 2. Việc xây dựng các công trình ở khu vực bảo vệ II (quy định tại điểm b khoản 1 Điều này) đối với di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt phải có sự đồng ý bằng văn bản của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin, đối với di tích cấp tỉnh phải có sự đồng ý bằng văn bản của Chủ tịch ủy ban Nhân dân cấp tỉnh. (Điểm b khoản 1 cho phép xây dựng một số công trình phục vụ phát huy nhưng không gây ảnh hưởng tới kiến trúc cảnh quan, môi trường sinh thái di tích. Khu vực bảo vệ 1 là khu vực phải được bảo vệ tuyệt đối). Điều 36 Khoản 1. Khi phê duyệt dự án cải tạo, xây dựng các công trình nằm ngoài các khu vực bảo vệ di tích quy định tại Điều 32 của Luật này mà xét thấy có khả năng ảnh hưởng xấu đến cảnh quan thiên nhiên và môi trường - sinh thái của di tích thì phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa - thông tin. |
