Bỏ ra hàng trăm triệu đồng, thậm chí là hàng tỷ đồng để mua một mảnh đất tại các dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng (khu đô thị mới) trên địa bàn TP Hạ Long, các hộ dân đều mong muốn sẽ được hưởng những điều kiện sống tốt hơn so với nơi ở cũ. Tuy nhiên cho đến nay, không ít các dự án vẫn chưa có kết nối hạ tầng kỹ thuật (đường giao thông, đèn chiếu sáng, điện sinh hoạt...), khiến cho mong ước “an cư” của người dân khu đô thị mới vẫn dở dang và những nhu cầu tưởng chừng như tối thiểu thì lại đang trở nên rất “xa xỉ” đối với họ.
Nỗi buồn “bãi muối”
Theo báo cáo của Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng công trình trọng điểm tỉnh, trong 47 dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng trên địa bàn TP Hạ Long thì hầu hết các dự án đều trong quá trình tạm dừng thi công, tiến độ chậm so với yêu cầu đặt ra, khối lượng công việc đạt thấp khi thời gian gia hạn đã hết. Trong đó có Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu dân cư đô thị Bãi Muối (phường Cao Thắng). Năm 2007, dự án khu đô thị Bãi Muối được UBND tỉnh giao cho Công ty CP Xây dựng công trình 507 Chi nhánh Quảng Ninh làm chủ đầu tư. Theo đó, đơn vị trên được giao đất để xây dựng hạ tầng theo quy hoạch được phê duyệt và được quyền chuyển nhượng sử dụng đất khi hoàn thành các công trình hạ tầng kỹ thuật của dự án. Trong thiết kế quy hoạch, dự án có diện tích 21,4ha (chia làm hai giai đoạn), với tổng mức đầu tư khoảng 220 tỷ đồng. Đến năm 2011, tại khu đô thị này bắt đầu có các hộ dân thuộc diện tái định cư đến xây dựng nhà cửa, sinh sống. Qua ghi nhận của chúng tôi, cho đến thời điểm này, cùng với các hộ thuộc diện tái định cư, khu đô thị đã có khoảng 60 hộ dân khác vào ở. Tuy nhiên, sau hơn 6 năm thi công, tính đến hết tháng 8-2014, khối lượng thi công dự án mới đạt khoảng 30%. Những hạng mục như san nền, đường giao thông, thoát nước mưa, thoát nước thải, cấp điện, chiếu sáng… có khối lượng thực hiện cũng khá thấp, khiến cho người dân gọi nơi này là khu đô thị “đa không”.
Dẫn chúng tôi đi một vòng quanh khu đô thị, ông Nguyễn Xuân Tiến, Khu trưởng khu 4, phường Cao Thắng bức xúc: “Hơn 600m đường giao thông nối khu dân cư với đường 337 và 6 tuyến đường nhánh vào các hộ dân chỉ mới rải base nên nắng thì bụi mù trời, mưa thì lầy lội. Bực hơn cả là ở đây không có đường điện hạ thế phục vụ dân sinh, để được sử dụng điện, chúng tôi phải làm đơn xin đấu nối điện từ những trạm biến áp (TBA) ở khu vực xung quanh. Khoảng cách từ TBA kéo về nhà có khi dài mấy trăm mét, đoạn nào không có cột điện chiếu sáng để kéo dây đi nổi lên trên, chúng tôi lại dùng những cột điện bằng thân cây chống đỡ tạm bợ. Biết là mất an toàn cũng chả còn cách nào khác. Đã thế, tối đến, nhiều khi không bật nổi bóng đèn, cái quạt vì điện yếu, chuyện quá tải gây mất điện cũng vì thế mà thường xuyên xảy ra”. Ngoài nỗi buồn chưa được hoàn thiện về đường giao thông, điện sinh hoạt, những người dân khu đô thị Bãi Muối còn bất bình vì không có hệ thống đèn đường chiếu sáng. Ông Vũ Văn Thuật (tổ 39, khu 4) cho biết: “Sau hơn 3 năm sống giữa khu đô thị mới người dân chúng tôi vẫn phải chịu cảnh mò mẫm, tối tăm mỗi khi ra đường lúc trời tối. Nếu không có việc gì quan trọng, mọi người cũng đều hạn chế ra đường vào ban đêm. Đây cũng là lý do khiến tình hình an ninh trật tự khu phố bị ảnh hưởng, nhiều hộ gia đình chỉ sơ hở một chút đã bị trộm “hỏi thăm”, nhiều chỗ còn trở thành điểm tập trung tệ nạn. Sống giữa khu đô thị ở thành phố, mà chúng tôi có cảm giác như không bằng bà con vùng nông thôn. Biết thế này, chắc tôi chả dại gì bỏ hàng tỷ đồng để mua đất, làm nhà ở đây”. Đúng là “Bãi Muối” có khác! Ông Thuật than thở.
Không chỉ riêng ông Tiến, ông Thuật, những bức xúc trên còn là nỗi niềm của các hộ dân sinh sống tại hầu hết các dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng trên địa bàn TP Hạ Long. Đơn cử như những dự án sau: Khu dân cư đô thị đồi T5 (phường Hồng Hà); khu dân cư lấn biển Vựng Đâng (phường Yết Kiêu); khu đô thị mới Cao Xanh - Sa Tô… Trong đó có dự án người dân đã vào ở được từ 5-10 năm, mật độ phủ kín đô thị đạt 50-80%. Nhìn bề ngoài, các dự án này có vẻ như đã hoàn chỉnh, song thực tế thì có rất ít dự án được hoàn thiện đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống cấp điện. Đứng trước những thực trạng đáng buồn trên, không ít người dân tại những khu đô thị này đặt câu hỏi, phải chăng việc chia lô và bán nền mới là lợi ích chính, đáng quan tâm của chủ đầu tư, còn quyền lợi chính đáng của người dân thì chỉ là phụ? Vậy chế tài giám sát của cơ quan quản lý và địa phương đã được thực hiện như thế nào, trách nhiệm thuộc về ai và giải pháp xử lý ra sao?
Bao giờ mới hết cảnh “đem con bỏ chợ”?
Một điều đáng chú ý là trong chuyến tìm hiểu thực tế của chúng tôi, không riêng gì người dân bức xúc mà ngành Điện cũng đang “đau đầu” khi chưa được chính thức bàn giao tài sản hệ thống điện thuộc các dự án. Ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Điện lực Hạ Long cho biết: “Để tạm thời tháo gỡ khó khăn trước mắt, Điện lực Hạ Long đã phải dùng nguồn điện tại các TBA khu vực xung quanh để cấp điện. Tuy nhiên theo quy hoạch, hạng mục điện của dự án sử dụng cáp ngầm, nên đơn vị phải kéo tạm điện đi nổi trên các cột đèn chiếu sáng (khu đô thị Bãi Muối, khu dân cư lấn biển Vựng Đâng, khu đô thị mới Cao Xanh - Sa Tô), hoặc tự bỏ kinh phí để trồng hệ thống cột điện hạ thế (khu đồi T5)… Trước mắt, giải pháp tình thế này sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng điện năng và mỹ quan đô thị. Về lâu dài, sẽ không đảm bảo an toàn cho người và thiết bị, gây quá tải cho các TBA khi nhu cầu sử dụng vượt quá công suất. Đến thời điểm này, đơn vị cũng đang cố gắng “cầm cự” để cấp điện cho người dân, thế nhưng khu Bãi Muối thì không thể kéo dài được vì các TBA 5 và 14 Cao Thắng hiện đã đầy tải. Do vậy, kể từ ngày 1-3-2014, Điện lực Hạ Long đã tạm dừng các thủ tục cấp điện mới tại khu dân cư Bãi Muối, và tiến tới những khu đô thị khác nếu các chủ đầu tư không nhanh chóng hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện”.
Để làm rõ hơn những bức xúc của người dân và ngành Điện, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quang Ngọc, Trưởng phòng Kế hoạch - Kinh doanh, Công ty CP Xây dựng công trình 507. Ông Ngọc cho biết: Tại giai đoạn I của dự án, với diện tích 11,2ha tương ứng với 183 hộ dân và 1 đơn vị cần GPMB nhưng đến nay đơn vị mới giải toả xong 10,8ha của 155 hộ dân. Hiện vẫn còn 29 hộ dân vẫn chưa thực hiện được công tác GPMB do vậy nên Công ty không thể thi công đồng bộ được các hạng mục hạ tầng. Lý giải thêm về nguyên nhân của việc chậm tiến độ và chưa đấu nối được hạ tầng kỹ thuật, gây bất cập cho cuộc sống của người dân, theo ông Nguyễn Long Giang, Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Phát triển nhà ở Quảng Ninh (chủ đầu tư dự án Khu tái định cư và kinh doanh hạ tầng khu dân cư tại phường Hồng Hà): Cùng với vướng mắc trong GPMB, thời gian qua đơn vị cũng bị ảnh hưởng của suy thoái kinh tế và quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động dẫn đến có nhiều xáo trộn, khó khăn. Mặt khác, việc hoàn thành các thủ tục của dự án như: Lập và hoàn chỉnh quy hoạch điều chỉnh dự án; hoàn thành công tác GPMB; có quyết định giao đất; hoàn thành thẩm định thiết kế kỹ thuật; ký hợp đồng tư vấn giám sát… cũng khiến chúng tôi phải theo đuổi hơn 1 năm mới đủ các điều kiện triển khai thi công, khiến cho tiến độ của dự án không đảm bảo so với kế hoạch đề ra. Đáng chú ý là hầu hết các dự án đều đưa ra những nguyên nhân giống như Công ty CP Xây dựng công trình 507 và Công ty Xây dựng và Phát triển nhà ở Quảng Ninh.
Thiết nghĩ, với những lý do trên, nếu các cấp, ngành và TP Hạ Long không đẩy mạnh việc kiểm tra tiến độ, giám sát thi công các dự án và đưa ra các chế tài xử phạt đủ sức răn đe… Có lẽ là hết năm này đến năm khác, hàng nghìn hộ dân thuộc các dự án trên, sẽ vẫn tiếp tục phải đợi những điều kiện sống “tối thiểu” cho một khu dân cư mà đúng ra họ được hưởng.
Hy vọng rằng, thực trạng đáng buồn của Hạ Long sẽ không phải là tình trạng phổ biến ở các địa phương khác trên địa bàn toàn tỉnh.
Hoàng Nga
