TP Hạ Long: Nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh vi phạm pháp luật lao động

TP Hạ Long hiện có 1356 doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Qua đợt kiểm tra, giám sát của Ban Kinh tế - xã hội HĐND thành phố cho thấy việc thực thi pháp luật lao động tại một số doanh nghiệp ngoài quốc doanh còn có rất nhiều sai phạm, đặc biệt là các sai phạm về BHXH, ký kết hợp đồng lao động…

Theo quy định, ngay sau khi được thành lập, doanh nghiệp phải thành lập tổ chức Công đoàn, hội đồng hoà giải cơ sở, thoả ước lao động tập thể để bảo vệ quyền lợi và trách nhiệm của người lao động. Tuy nhiên tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, việc thực hiện những qui định trên chỉ mang tính hình thức. Những sai phạm ở Công ty TNHH Vận tải Thịnh Hưng là một ví dụ điển hình. Công ty TNHH Vận tải Thịnh Hưng được thành lập tháng 9-2004 với ngành nghề kinh doanh chủ yếu là vận tải hành khách công cộng bằng taxi. Tuy nhiên, tính đến nay, sau 3 năm Công ty này vẫn chưa hề thành lập tổ chức Công đoàn, hội đồng hoà giải cơ sở và xây dựng thoả ước lao động tập thể. Như vậy, trong trường hợp quyền lợi của người lao động bị vi phạm hoặc có tranh chấp lao động xảy ra giữa người lao động và người sử dụng lao động tại Công ty thì dựa vào ai và căn cứ nào để bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp cho người lao động? Một số doanh nghiệp khác cũng mắc phải những sai phạm tương tự như: Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Quảng Phong chưa thành lập Hội đồng hoà giải và chưa xây dựng thoả ước lao động tập thể, chưa thành lập Hội đồng bảo hộ lao động; Công ty Sợi hoá học thế kỷ mới có Hội đồng hoà giải cơ sở nhưng thiếu Chủ tịch hội đồng…Mặt khác, ở nhiều doanh nghiệp, việc thành lập Công đoàn còn mang tính hình thức và chưa thực sự phát huy chức năng, hiệu quả.

Không chỉ phớt lờ những qui định về việc thành lập tổ chức công đoàn, hội đồng hòa giải cơ sở…một số doanh nghiệp còn vi phạm các qui định của pháp luật lao động trong việc ký hợp đồng, đóng bảo hiểm cho người lao động. Công ty TNHH Vận tải Thịnh Hưng hiện có 55 lao động nhưng chỉ có 25 người được đóng bảo hiểm và người lao động phải đóng 23%, trong khi theo Luật lao động người sử dụng lao động chỉ phải đóng 17%. Trong hợp đồng lao động của Công ty với người lao động có ghi mức lương cơ bản là 500.000/tháng bao gồm cả bảo hiểm. Như vậy nếu tính toán cụ thể thì mức lương tối thiểu mà người lao động được hưởng chưa bằng với mức lương tối thiểu nhà nước qui định. Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Quảng Phong cũng có những vi phạm tương tự khi ký hợp đồng với người lao động theo kiểu hình thức, không đúng với các qui định của pháp luật lao động. Bên cạnh đó, việc tăng lương cho người lao động, đặc biệt là tại một số Công ty Liên doanh, Cổ phần ít được thực hiện mà điều kiện làm việc của người lao động tại đây cũng chưa được đảm bảo. Tại Công ty TNHH Sợi hoá học Thế kỷ mới, hàng nghìn lao động của Công ty làm việc không mang quần áo bảo hộ lao động trong môi trường bị ô nhiễm bởi bụi và tiếng ồn. Công ty cho biết đã trang bị bảo hộ lao động nhưng người lao động không hiểu vì lý do gì không sử dụng?. Tuy nhiên, kể cả khi người lao động sử dụng bảo hộ lao động thì với điều kiện, môi trường làm việc như trên về lâu dài, sức khoẻ của họ vẫn bị đe doạ.

Ở nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh khác việc cho người lao động làm thêm quá số giờ quy định, quy định riêng về việc kết hôn và sinh con đối với lao động nữ khi làm việc tại doanh nghiệp kinh doanh du lịch còn tương đối phổ biến dù trái với quy định của pháp luật.

Tất cả những vi phạm trên có thể đẩy mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động đến chỗ căng thẳng, dễ nảy sinh tranh chấp lao động hoặc hiện tượng người lao động đình công, gây thiệt hại cho cả đôi bên. Tuy vậy một số doanh nghiệp vẫn chưa thực sự coi trọng việc gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của người lao động, chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà phớt lờ quyền lợi của người lao động. Người lao động tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh cũng vì công ăn việc làm mà không thể tự bảo vệ quyền lợi cho mình.

Những vi phạm của các doanh nghiệp nêu trên chỉ là những ví dụ điển hình, nhưng đó thực sự cũng là tình trạng chung trong việc thực thi pháp luật lao động tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn TP Hạ Long hiện nay.

Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, giảm bớt tình trạng vi phạm pháp luật lao động, các cơ quan chức năng của TP Hạ Long cần thường xuyên kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Kiến nghị, bãi bỏ các quy định của các doanh nghiệp trái với quy định của pháp luật đồng thời kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền xử lý theo pháp luật đối với những doanh nghiệp không thực hiện đúng các quy định của pháp luật lao động theo Nghị định 113 ngày 26-4-2004, Nghị định 135 ngày 16-8-2007 của Chính phủ.