Hiện trên địa bàn TP Hạ Long có 576 đơn vị, tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất. Nhìn chung, các đơn vị này đã quản lý và đưa đất vào sử dụng hiệu quả, góp phần đẩy nhanh tốc độ phát triển KT-XH, làm thay đổi diện mạo thành phố. Bên cạnh những dự án, công trình đem lại hiệu quả, còn không ít tổ chức được giao đất, thuê đất nhưng quản lý, sử dụng không tốt, kém hiệu quả hoặc vi phạm Luật Đất đai.
Trong đó nhiều tổ chức, đơn vị được giao đất, cho thuê đất không thực hiện đúng tiến độ dự án được phê duyệt, không thực hiện dự án hoặc kéo dài thời gian xây dựng dự án. Theo thống kê của TP Hạ Long, trên địa bàn có 59 dự án chậm triển khai so với quyết định được phê duyệt, gây lãng phí hàng trăm ha đất. Nguyên nhân của sự chậm trễ này chủ yếu liên quan đến đến công tác GPMB, cũng có những dự án chỉ nhận đất để chờ thời, không đầu tư hoặc không có khả năng đầu tư, gây khó khăn cho việc quản lý và cản trở sự phát triển.
Một số đơn vị, tổ chức lấn chiếm đất công để khai thác khoáng sản hoặc sử dụng, nhưng chưa làm thủ tục và chưa được giao hoặc thuê đất. Theo kết quả kiểm kê quỹ đất của thành phố, hiện có đến 24 đơn vị, tổ chức lấn chiếm đất công hoặc sử dụng đất công ngoài ranh giới được phép sử dụng với tổng diện tích hơn 3 triệu m2. Điều này đồng nghĩa với việc nhà nước đang thất thoát hàng tỷ đồng thu từ giao đất, cho thuê đất. Trong đó, có nhiều đơn vị lấn chiếm, sử dụng đất ngoài hàng rào với diện tích lớn mà chưa làm thủ tục thuê đất như: Công ty Than Hà Tu sử dụng đất vào khai thác mỏ ở phường Hà Phong, Hà Khánh, Hà Tu tổng cộng là 2.264.730 m2; Công ty Than Núi Béo sử dụng 877.527 m2 đất tại phường Hà Tu và Hà Phong; Công ty Cavico sử dụng 50.208 m2 tại phường Hà Tu từ nhiều năm nay; Công ty Hoa Sơn lấn chiếm 1.328 m2 ngoài diện tích được giao ở Hà Tu; Trường Cao đẳng công nghiệp và XD QN lấn chiếm 1.171 m2 đất tại Hà Phong; Công ty TNHH Mạnh Phát sử dụng vượt diện tích 1.199 m2 đất ở Cao Xanh...
Ngoài những vi phạm nêu trên, nhiều đơn vị, tổ chức trên địa bàn TP Hạ Long còn vi phạm về mục đích sử dụng đất. Theo quy định tại Điều 37 của Luật Đất đai và Điều 31 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP thì chỉ có UBND các cấp mới có thẩm quyền cho thuê đất. Tuy nhiên, nhiều tổ chức được giao đất đã không sử dụng theo mục đích được giao, mà cho các tổ chức, cá nhân khác thuê lại. Cụ thể như: Công ty CP dược vật tư y tế cho thuê 171 m2 cả nhà đất; Công ty CP vận tải khách thuỷ QN cho thuê 214 m2; Thư viện tỉnh cho thuê đất sân 10 m2; Công ty CP vận tải xếp dỡ QN cho thuê sử dụng kinh doanh ăn uống 215 m2; Bảo tàng QN cho thuê sân để kinh doanh 100 m2. Thậm chí, có đơn vị cho thuê đã lâu, đến nay không đòi lại được. Ngoài ra, một số đơn vị được giao đất nhưng sử dụng không theo đúng mục đích đã được phê duyệt mà chuyển một phần diện tích sang làm nhà ở như: Công ty Hoa tiêu khu vực 3, Cảng Quảng Ninh; Công ty CP Sách và Thiết bị trường học; Công ty quản lý đường sắt (sử dụng làm đất ở); Công ty kinh doanh chế biến than Miền Bắc (sử dụng làm gara ôtô), xây dựng trụ sở làm việc 02 tầng không giấy phép... Tổng diện tích đất mà các tổ chức sử dụng không đúng mục đích lên tới 102.313 m2, trong đó có 5.551 m2 sử dụng làm nhà ở, số còn lại cho thuê, sản xuất, kinh doanh…
Trước những vi phạm này, UBND TP Hạ Long đề xuất với UBND tỉnh một số hướng giải quyết như: Kiên quyết thu hồi đất đối với các dự án chậm triển khai; cho lập hồ sơ và cho thuê đất hàng năm đối với đơn vị khai thác mỏ, đồng thời truy thu tiền thuê đất của các đơn vị này từ khi sử dụng; xem xét thực trạng các trường hợp lấn chiếm đất, nếu là nhu cầu thực tế, không tranh chấp, không ảnh hưởng quy hoạch yêu cầu đơn vị lập hồ sơ để xin giao hoặc thuê diện tích đất lấn chiếm, nếu thuê đất thì phải truy thu tiền sử dụng đất từ khi sử dụng…. Đồng chí Vũ Văn Hợp, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long, cho biết: "Thành phố sẽ kiến nghị với tỉnh xử lý nghiêm các tổ chức vi phạm trong quản lý, sử dụng đất. Những tổ chức nào có sai phạm sẽ bị xử lý vi phạm hành chính và yêu cầu trả lại mặt bằng sử dụng đúng mục đích ban đầu. Thành phố sẽ có các giải pháp xử lý thật nghiêm để làm gương cho những cá nhân vi phạm trong quản lý, sử dụng đất…"
