Ngay sau khi Ban Thường vụ Tỉnh uỷ ban hành Chỉ thị số 11 (ngày 9-4-2008) về “Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ than”, TP Hạ Long đã huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc.
Cơ quan chức năng đang tiến hành phá dỡ một điểm khai thác than trái phép trên địa bàn phường Hà Khánh (TP Hạ Long). Theo đó, Ban Thường vụ Thành uỷ, UBND TP Hạ Long thường xuyên kiểm tra, đôn đốc chỉ đạo các phường, xã và ban ngành, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp uỷ, chính quyền với việc giải quyết, ngăn chặn các hoạt động khai thác than trái phép xảy ra trên địa bàn phường. Do đó, các phường, xã đã duy trì tốt được sự phối hợp với các đơn vị thuộc TKV và Công an thành phố. Nhất là việc chủ động phương tiện để ngăn chặn các hoạt động khai thác than trái phép trong và ngoài ranh giới quản lý của mỏ như các phường Cao Xanh, Cao Thắng, Hà Khánh với Xí nghiệp Than Thành Công; 2 xã Việt Hưng, Đại Yên với Xí nghiệp Than Thăng Long; các phường Hà Trung, Hà Phong, Hà Tu với Công ty Than Núi Béo... Bên cạnh đó, lực lượng công an thành phố thành lập 2 tổ kiểm soát xử lý, bắt giữ nhiều xe ô tô và tàu có hành vi vận chuyển than trái phép trên các tuyến đường giao thông, trên vịnh Cửa Lục 24/24h. Tính từ 1-5-2008 đến 31-5-2009 các lực lượng chức năng đã triệt phá, san lấp 405 cửa lò khai thác than trái phép; phá huỷ 65 lán trại; kịp thời ngăn chặn nhiều chủ lò chuẩn bị khai thác ở các phường Cao Xanh, Hà Khánh, Hà Trung, Cao Thắng và các xã Việt Hưng, Đại Yên. Qua đó, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, bắt giữ 242 xe ô tô vận chuyển than trái phép, 46 tàu và 65 điểm tập kết, tạm thu giữ 5.240 tấn than; kiểm tra, xử lý 319 trường hợp, tổng số tiền phạt 638 triệu đồng. Đồng thời thu giữ 17 khẩu súng bắn đạn tự tạo, 10 quả mìn tự chế, 31 dao kiếm, 129 viên đạn và 61 phương tiện, dụng cụ phục vụ hoạt động khai thác than trái phép. Riêng 6 tháng đầu năm 2009, thành phố đã tổ chức san lấp 249 lượt cửa lò; kiểm tra, xử lý 120 xe ô tô, tạm thu giữ 2.172 tấn than. Thời gian qua, mặc dù đã có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành nhưng hoạt động khai thác than trái phép ở một số điểm “nóng” trong đó có TP Hạ Long vẫn rất khó ngăn chặn triệt để. Các lực lượng chức năng đã xử lý bằng nhiều biện pháp như: dùng máy xúc, đánh mìn, đổ bê tông để vùi lấp lò nhưng các đối tượng chủ lò vẫn cố tình tìm cách khôi phục khai thác trở lại với nhiều hình thức tinh vi hơn như khai thác trong nhà, trong vườn và hoạt động chủ yếu vào ban đêm, tìm mọi cách trốn tránh sự kiểm soát của các cơ quan chức năng. Mặt khác, chế tài xử lý đối với chủ lò chưa đủ mạnh để răn đe, ngăn chặn; nhiều chủ lò bị xử lý hành chính nhưng vẫn không chấp hành thực hiện. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng ở các phường, xã đã có, nhưng hiệu quả hoạt động chưa cao, chưa có biện pháp tổ chức nắm bắt tình hình trên địa bàn để tham mưu, đề xuất xử lý. Do đó, tình trạng khai thác than trái phép vẫn xảy ra ở một số phường, xã. Cụ thể vào tháng 4-2009, tại xã Việt Hưng đã xảy ra tai nạn bục nước do khai thác than trái phép làm 1 người chết. Mới đây nhất, đầu tháng 7-2009 tại tổ 22, khu 4, phường Hà Khánh việc khai thác than trái phép đã bị phát hiện; hiện lực lượng chức năng đã tiến hành đánh sập cửa lò. Ngoài ra, việc tổ chức bảo vệ khai trường, kho bãi của các đơn vị, mỏ còn nhiều sơ hở để xảy ra tình trạng ăn cắp than từ khai trường, kho tập kết tại một số nơi như Hà Tu, Hà Khánh, Hà Trung. Hơn nữa tình trạng vận chuyển than trái phép bằng ô tô vào ban đêm trên các tuyến đường giao thông có chiều hướng gia tăng. Cùng với đó là việc chấp hành Luật Bảo vệ môi trường, Luật Khoáng sản đối với các đơn vị ngành than đã được quan tâm đầu tư song hiệu quả chưa cao. Tại hầu hết các điểm khai thác, nước thải mỏ chưa được xử lý, vẫn đổ thải trực tiếp ra môi trường; việc thu gom, quản lý chất thải nguy hại không theo quy định; vẫn còn tình trạng ô nhiễm bụi từ các kho than và tuyến đường vận chuyển than đến các khu dân cư. Một điểm khai thác than trái phép ở phường Cao Thắng (TP Hạ Long) được cơ quan chức năng phát hiện, xử lý. Đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long cho biết: Trong thời gian tới, TP Hạ Long xác định việc ngăn chặn hoạt động khai thác, vận chuyển than trái phép vẫn là nhiệm vụ trọng tâm của cấp uỷ, chính quyền các phường, xã. Chính vì vậy các phòng, ban, đơn vị và các phường, xã cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với những đơn vị, doanh nghiệp thuộc TKV về công tác bảo vệ tài nguyên trong ranh giới mỏ. Tăng cường công tác kiểm tra, kiên quyết xử lý không để tái diễn các hoạt động khai thác, tiêu thụ than trái phép. Đối với cấp uỷ Đảng, chính quyền và lực lượng công an các phường, xã thường xuyên kiện toàn, bổ sung lực lượng chuyên trách đảm bảo duy trì hoạt động, đẩy mạnh công tác kiểm tra việc khai thác than trái phép trên địa bàn từng phường, xã để kịp thời phát hiện, xử lý có hiệu quả tình trạng này xảy ra. Đặc biệt, lực lượng công an duy trì thường xuyên các đội kiểm tra, kiểm soát đối với các phương tiện vận chuyển than trái phép trên địa bàn thành phố.
ảnh: PV