Cách đây hai năm, tại kỳ họp của HĐND TP Móng Cái (lúc đó là TX Móng Cái), đại biểu HĐND đã chất vấn chính quyền địa phương về việc chậm giao đất cho dân, mặc dù các hộ đã nộp tiền sử dụng đất từ lâu.
Cụ thể: Từ năm 2003, UBND TX Móng Cái đã tổ chức cấp đất cho các hộ dân có hộ khẩu thường trú ở 3 phường: Trần Phú, Hoà Lạc, Ka Long, tại các lô quy hoạch phía Đông đường Tuệ Tĩnh (cạnh Khách sạn Lợi Lai). Tổng số các ô đất cấp cho dân gồm 120 lô. Những hộ được cấp đất ngay sau đó đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Nhưng đến thời điểm họp HĐND thị xã (tháng 7-2007), mới chỉ có 60 hộ phía ngoài mặt đường Tuệ Tĩnh được bàn giao đất; 60 hộ còn lại ở phía trong vẫn chưa được bàn giao mặt bằng. Việc cấp đất khi đó chỉ dựa trên sơ đồ quy hoạch, hoàn toàn chưa có sự chuẩn bị về mặt bằng và đền bù GPMB cho các hộ đang ở trong lô đã quy hoạch. Lẽ ra, trước khi quyết định cấp đất cho dân, chính quyền phải tiến hành lần lượt các bước theo quy trình là: GPMB, chia lô, cắm mốc, rồi mới tổ chức cho dân bốc thăm và cấp đất.
TX Móng Cái cũng đã có những biện pháp để giải quyết vấn đề này. Tháng 8-2003, TX Móng Cái giao cho BQL Dự án công trình triển khai xây dựng các công trình giao thông tại khu vực này (số vốn 1 tỷ đồng) để tiến tới giao đất cho dân. Phương án đền bù GPMB được lập với tổng kinh phí 500 triệu đồng. Nhưng do thiếu vốn, nên công tác GPMB phải gác lại, việc làm đường vì thế cũng phải dừng theo. Đến tháng 6-2007, TX Móng Cái tiếp tục giao cơ quan chức năng lập lại phương án đền bù giải GPMB, nhưng kinh phí cho việc này vào thời điểm đó đã tăng gấp khoảng 10 lần, vì giá đất đã tăng cao hơn rất nhiều.
Đến nay tình trạng trên vẫn chưa được giải quyết. Khi chúng tôi đặt vấn đề muốn biết hướng giải quyết tình trạng trên, thì một lãnh đạo của TP Móng Cái lúc đó từ chối cung cấp thông tin và hỏi lại chúng tôi rằng hộ nào mà dám kêu ca phàn nàn việc này với báo chí. Đến Phòng Tài nguyên - Môi trường TP Móng Cái, chúng tôi cũng chỉ nhận được cái lắc đầu từ chối cung cấp thông tin. Trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi được biết không chỉ có 60 hộ ở điểm quy hoạch phía Đông đường Tuệ Tĩnh chịu thiệt thòi như nêu trên, mà có hàng trăm hộ khác ở TP Móng Cái cũng đang phải chịu chung cảnh ngộ. Những năm qua, các phường, xã của TP Móng Cái đã quy hoạch nhiều điểm dân cư để cấp đất cho các hộ dân có hộ khẩu thường trú trên địa bàn, có nhu cầu được cấp đất ở mà chưa được cấp đất ở theo quy hoạch. Đến nay thành phố còn 318 hộ đã được cấp sổ đỏ từ nhiều năm nay nhưng chưa được chính quyền bàn giao đất. Số sổ đỏ này nằm trong 25 điểm quy hoạch ở 7 phường, xã của thành phố. Trong đó, nhiều nhất là phường Ninh Dương với 19 điểm quy hoạch, 174 ô đất. Phường Ka Long, tại quy hoạch phía Đông đường Tuệ Tĩnh có 4 lô với 122 ô đất, đã cấp sổ đỏ cho 107 hộ, nhưng mới bàn giao tại thực địa được 55 ô. Tại xã Hải Tiến, ở lô 3, điểm quy hoạch dân cư thôn 7, có 47 ô đất đã cấp cho dân, nhưng đến nay cũng mới chỉ bàn giao tại thực địa được 23 ô, 24 ô còn lại chưa GPMB được. Số ô đất đã cấp sổ đỏ mà chưa bàn giao cho các dân còn lại, nằm rải rác ở các phường: Trần Phú, Hải Hoà, Hải Yên và xã Bình Ngọc.
Giải quyết tình trạng này, TP Móng Cái đang ở vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”. Nếu quyết định GPMB hết cho cả 25 điểm quy hoạch thì sẽ gặp phải vướng mắc về kinh phí; bởi số tiền để đền bù, GPMB tạm tính đã lên tới khoảng chục tỷ đồng. Nếu điều chỉnh quy hoạch theo hướng giữ nguyên các hộ đang ở trong các lô đất nêu trên, thì phải chấp nhận bộ mặt đô thị, khu dân cư không thống nhất, ngoài ra vẫn phải bố trí một ô đất khác cho các hộ đã được cấp sổ đỏ trong quy hoạch trước đó. Và một điều chắc chắn, những người đã được cấp đất những năm trước, sẽ không chấp nhận nhận đất ở chỗ khác, nếu ô đất không có giá trị tương đương. Thực ra, các hộ này cũng đã quá thiệt thòi, vì nếu được giao đất vào thời điểm chính quyền cấp sổ đỏ, thì họ đã có thể xây được nhà để ở hoặc chuyển nhượng cho người khác…
Việc làm nóng vội, làm tắt quy trình gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước, cho các hộ dân nêu trên của các tập thể, cá nhân thuộc chính quyền TX Móng Cái những năm trước đây cần phải được xem xét để xử lý nghiêm túc. Nhưng trước mắt, TP Móng Cái cần rà soát lại cụ thể từng quy hoạch, chỗ nào có thể GPMB được thì khẩn trước tiến hành để bàn giao đất cho dân; chỗ nào khó khăn, quá tốn kém thì điều chỉnh lại quy hoạch, bố trí nhận đất ở một vị trí khác có giá trị tương đương. Tình trạng này nếu càng để lâu thì càng khó thực hiện vì giá đất ngày một tăng cao. Được biết, giá đất đô thị ở TP Móng Cái giờ đây đã tăng gấp 10 lần so với thời điểm năm 2004; có khu vực như ở phường Hải Hoà, giá chuyển nhượng đất ở thực tế đã lên tới hàng chục triệu đồng/m2.
