Sự cố trong quá trình thi công của dự án cống Bà Tiêu nằm trên tuyến đê Miếu Tàu, khu Thác Hàn, phường Ninh Dương (TX Móng Cái) xảy ra ngày 28-10 vừa qua khiến cho gần 100 ha diện tích đất canh tác và lúa vụ mùa của gần 200 hộ nông dân thuộc khu Hoà Bình, Thác Hàn, Hồng Kỳ và Hồng Phong, phường Ninh Dương bị ngập mặn. Nhiều hộ dân có nguy cơ trắng tay từ vụ mùa năm 2007 và cảnh đói có thể sẽ xảy ra.
Sự thất vọng của người dân phường Ninh Dương (Móng Cái) trước những thửa ruộng nhiễm mặn.
Nguyên nhân sự cố
Dự án cống Bà Tiêu nằm trên tuyến đê Miếu Tàu, khu Thác Hàn, phường Ninh Dương là một dự án nằm trong chương trình nâng cấp, cải tạo tuyến đê Miếu Tàu của TX Móng Cái. Dự án có số vốn đầu tư khoảng 500 triệu đồng do UBND TX Móng Cái làm chủ đầu tư; Ban Quản lý Dự án Công trình Móng Cái là đơn vị giám sát thi công, và đơn vị thi công là Công ty TNHH Hùng Quế. Mục đích của dự án là nhằm xây dựng cống bê tông cốt thép thay thế cho cống cũ đã bị xuống cấp trầm trọng, đảm bảo tưới tiêu và phục vụ nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn. Trong quá trình thi công, mặc dù gặp nhiều khó khăn về điều kiện thời tiết nhưng để đảm bảo tiến độ thi công, đơn vị thi công đã tranh thủ thời gian, huy động nguồn lực đẩy nhanh tiến độ. Bên cạnh đó đã thực hiện nghiêm túc các quy trình thiết kế, kỹ thuật xây dựng, có hệ thống khối quai xanh có thể chịu áp lực mực nước cường 3,5-4,5m. Tuy nhiên, khác với mọi năm, nước triều cường năm nay đã dâng lên không theo quy luật, cao hơn so với dự tính của đơn vị thi công. Đúng lúc đỉnh cường vào khoảng 8 giờ ngày 28-10, hệ thống quai xanh ngăn nước của công trình cống tưới tiêu khu vực Miếu Tàu đã bị vỡ, khiến nước biển tràn vào phần diện tích ruộng trũng của một số xứ đồng khu Hoà Bình, Thác Hàn, Hồng Kỳ và Hồng Phong (phường Ninh Dương). Do chưa kịp thời khắc phục sự cố, ngày hôm sau (29-10), triều cường lên, nước mặn tiếp tục tràn vào và cường độ mạnh hơn, làm gần 100 ha diện tích đất nông nghiệp và lúa mùa của khoảng 200 hộ nông dân bị ngập trong nước biển trong vòng 2 giờ đồng hồ.
Người dân khóc dở, mếu dở
4 khu Hoà Bình, Thác Hàn, Hồng Kỳ và Hồng Phong có cư dân làm nông nghiệp chiếm 80-90%. Vì vậy, sự cố từ việc thi công công trình cống Bà Tiêu nằm trên tuyến đê Miếu Tàu xảy ra đã làm ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của bà con. Có những hộ, 100% diện tích lúa mùa đang trong thời kỳ vào hạt bị ảnh hưởng, nguy cơ có thể dẫn đến trắng tay. Trong bộ mặt ủ rũ đầy buồn phiền lo lắng, anh Vũ Văn Thanh, tổ 3, khu Thác Hàn tâm sự: Gia đình có 4 khẩu ăn, vụ mùa năm 2007 cấy 1,3 mẫu lúa. Lúa đang trong thời kỳ giáp hạt bị ảnh hưởng nước mặn, giờ đây cứ từ từ táp dần. Không biết liệu có được thu hoạch không nữa. Cùng chung cảnh ngộ với gia đình anh Thanh, gia đình ông Trịnh Quang Phấm, khu Hồng Kỳ cũng có 1,2 mẫu lúa sắp cho thu hoạch thì bị ngập mặn. Gia đình ông có 7 khẩu và chủ yếu sinh sống bằng nghề nông. Ông phân trần: Chú ơi có lẽ năm nay phải chịu cảnh đói mất rồi. Ông Lê Văn Thơm ở Cái Nấm, khu Hồng Kỳ kể lại: Khi thấy nước mặn tràn vào đồng ruộng, vợ tôi nhìn cảnh gần 3 mẫu lúa của nhà mình bị ngập mặn xót xa quá đã oà lên khóc. Bao công chăm bón vất vả, một nắng hai sương với cây lúa, thế nhưng không biết có được thu hoạch không.
Còn nhiều hộ dân trên cùng địa bàn cũng bị rơi vào hoàn cảnh tương tự, họ đang lo lắng, trăn trở về sự thất bại của vụ mùa năm nay và ảnh hưởng của những chân ruộng nhiễm mặn trong các vụ gieo trồng kế tiếp.
Trách nhiệm thuộc về ai?
Người dân phường Ninh Dương (Móng Cái) chứng minh chân ruộng bị nhiễm mặn bằng cách “nếm” nước.
Sau khi sự việc xảy ra chúng tôi đã có cuộc làm việc với lãnh đạo phường Ninh Dương, đồng chí Bí thư Đảng uỷ và Chủ tịch UBND phường cho biết: Lãnh đạo phường đang rất quan tâm đến sự việc này. Ngay trong quá trình xảy ra sự cố, phường đã chủ động phối hợp với đơn vị thi công huy động lực lượng dân quân dùng các bao tải cát lấp đè lên công trình đang thi công dở để ngăn nước mặn. Ngoài ra, phường còn thành lập tổ khảo sát và xây dựng phương án đề nghị thị xã hỗ trợ đối với các hộ nông dân bị ảnh hưởng; có kế hoạch phối hợp với Công ty Công trình Thuỷ lợi miền Đông lấy nước ngọt từ đập hồ Tràng Vinh về để thau chua, rửa mặn. Tuy nhiên, khi bàn tới trách nhiệm thuộc về ai, cả hai đồng chí lãnh đạo phường chưa tỏ rõ quan điểm của mình. Chúng tôi tiếp tục có cuộc làm việc với đồng chí Chu Bá Hải, Phó Chủ tịch UBND TX Móng Cái và nhận được câu trả lời: Tôi đã chỉ đạo anh em nhưng chưa thấy anh em báo cáo lại do vậy chưa có phương án giải quyết? Nguyên nhân sự việc đã quá rõ ràng, tuy nhiên trách nhiệm thuộc về ai: Đơn vị thi công; chủ đầu tư; đơn vị tư vấn giám sát hay chính quyền sở tại vẫn đang là câu hỏi chưa lời giải đáp?
Thay lời kết
Qua sự việc trên cho thấy, sự chủ quan từ phía đơn vị thi công; sự thiếu giám sát chặt chẽ của đơn vị giám sát thi công và chính quyền địa phương sở tại. Hậu quả dẫn đến là những thiệt hại nặng nề cho 200 hộ nông dân trên địa bàn các khu Hoà Bình, Thác Hàn, Hồng Kỳ và Hồng Phong. Nguyên nhân sự việc đã quá rõ, thế nhưng người dân vẫn đang băn khoăn tìm hiểu: Không biết ai sẽ là người chịu trách nhiệm trước những thiệt hại của họ?
