Vừa qua, tại TP Hạ Long, Hội VHNT tỉnh Quảng Ninh khai mạc Trại sáng tác văn học nghệ thuật tổng hợp năm 2011. Dự trại sáng tác này gồm hơn 60 hội viên, thuộc 7 chuyên ngành VHNT.
Đây là trại thứ 7 và là đợt có số hội viên tham dự đông nhất, được Hội VHNT tỉnh tổ chức trong năm 2011. Nhân dịp này, chúng tôi đã trò chuyện cùng một số văn nghệ sĩ tham gia...
Tác giả thơ Ngô tiến Cảnh: “Chất lượng của trại sáng tác nằm ở chất lượng tác phẩm...”
Việc mở trại sáng tác đã trở thành các hoạt động thường xuyên của Hội VHNT và mỗi dịp đi trại, những người làm công việc sáng tác có điều kiện hơn để sáng tạo tác phẩm. Với những người đã nghỉ hưu thì có nhiều thời gian hơn đã đành chứ với những người còn đang công tác thì công việc chuyên môn đã rất bận bịu rồi, nên các trại sáng tác này là cơ hội để họ dành thời gian tập trung cho sáng tác, là dịp cho anh em ở nhiều nơi trong tỉnh được gặp nhau, trao đổi và chia sẻ những ý tưởng mới, những dự định sắp tới mà bình thường họ ít có điều kiện để gặp, cùng hâm nóng trong nhau nhiệt tình sáng tạo. Sau mỗi trại sáng tác sẽ có nhiều tác phẩm mới ra đời và nhu cầu của các văn nghệ sĩ là được công bố, giới thiệu tác phẩm. Có một thuận lợi là Hội có tờ báo Hạ Long và đây chính là nơi để những tác phẩm mới có chất lượng được đăng tải, qua đó, mỗi người viết sẽ tự nhìn nhận, tự đánh giá về tác phẩm của mình và bạn bè.
Điều tôi băn khoăn là trong mỗi trại sáng tác, Hội cần tổ chức nhiều hơn những chuyến đi thực tế để các văn nghệ sĩ có được những tác phẩm bám sát cuộc sống, gần gũi với thực tế đang diễn ra tại các địa phương, để tạo nên những tác phẩm có ý nghĩa xã hội rộng hơn. Thêm nữa, Hội cũng nên xem xét trong việc đầu tư sáng tạo, tránh tình trạng hình thức, cào bằng và không nên chạy theo số lượng. Việc đánh giá chất lượng một trại sáng tác không căn cứ vào trại đó có bao nhiêu bài thơ, bao nhiêu truyện ngắn, bao nhiêu tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh v.v... mà phải là có bao nhiêu tác phẩm thật sự có chất lượng...
Tác giả văn xuôi Hoài Giang: “Chỉ ngóng chờ trại làm sao có tác phẩm tốt...”
Trước hết phải nói là vui. Vui vì được gặp anh em, bạn bè trẻ cũng như già. Tôi nghĩ Hội cũng hiểu rằng mở trại sáng tác VHNT chính là tạo cơ hội để các hội viên của Hội gặp gỡ nhau, trao đổi với nhau về văn học - nghệ thuật.
Còn vấn đề sáng tác thì không cứ gì mở trại chúng tôi mới sáng tác. Người làm VHNT mà cứ chỉ ngóng chờ được đi dự trại mới "làm" thì sẽ không có tác phẩm nào ra hồn, chỉ có những tác phẩm "làm" theo đơn đặt hàng mà thôi. Thực ra những "đứa con tinh thần" ấy phải được ấp ủ, phải được nung nấu từ lâu chứ không chờ đến khi có trại. Tôi có thói quen không hay sáng tác theo sự gợi ý hoặc "định hướng" của ai đó. Nếu chỉ biết sáng tác theo cái đầu của người khác thì tôi không còn là tôi nữa. Tôi sáng tác theo tư duy của riêng tôi, cảm nhận của riêng tôi về cuộc sống, về xã hội, về đất nước và về con người. Tôi không ngại gì chuyện người ta hay có thói quen "giải phẫu" để rồi áp đặt rằng "Tác phẩm có vấn đề..." Vì thế tôi rất thoải mái để đi theo những ý tưởng, những trăn trở của mình.
Nhạc sĩ Vũ Việt Hồng: “Cần có sáng tạo riêng...”
Điều tôi cảm nhận đầu tiên ở trại sáng tác này là không khí thân mật cởi mở của các hội viên về dự trại. Việc gặp gỡ này sẽ giúp hâm nóng những dự định, những cảm xúc sáng tạo mới. Thêm nữa, việc Ban Tổ chức gợi ý các đề tài sáng tác, đặc biệt là việc mở rộng biên độ sáng tác (mọi vấn đề của cuộc sống, về đất nước, con người) sẽ giúp tôi và những tác giả khác không bị sức ép về đề tài. Việc mở rộng đề tài sáng tác sẽ giúp các tác giả mở rộng tầm nhìn trước các vấn đề cuộc sống và tác phẩm nhất định sẽ có sức lan toả rộng lớn hơn.
Tuy nhiên, trên cơ sở những gợi ý đó, mỗi nhạc sĩ cần có những sáng tạo riêng để tạo nên những tác phẩm thực sự có dấu ấn. Bản thân tôi, sau trại viết này sẽ có tác phẩm mới với những thể nghiệm mới bằng tầm nhìn rộng mở hơn nhưng không vì thế thiếu hơi thở của vùng đất mình đang sống.
Họa sĩ Vũ Quý: “Đừng bao giờ nghĩ đề tài sẽ tự đến...”
Kết quả của mỗi trại sáng tác, theo tôi, phụ thuộc vào cảm xúc và sự chuẩn bị của mỗi người. Ngay cả việc tổ chức các chuyến đi thực tế cũng vậy, không hẳn ai cũng có nhu cầu, cho nên tuỳ theo hoàn cảnh cụ thể và nhu cầu của mỗi người mà các chi hội, hoặc các nhóm tác giả có thể tự tổ chức các chuyến đi thực tế sáng tác.
Về phần tôi, sắp tới đây sẽ cùng một số anh em hoạ sĩ, nhiếp ảnh đi thực tế sáng tác tại miền Đông, chuyến đi này là một trong rất nhiều chuyến đi thực tế mà anh em mỹ thuật, nhiếp ảnh tự tổ chức từ đầu năm đến giờ. Ngoài đó sắp đến vụ gặt, cảnh những đồng lúa chín vàng nhộn nhịp người nông dân đang gặt hái chắc hẳn sẽ đem đến cho chúng tôi những ý tưởng mới, những màu sắc thật đẹp để anh em sáng tác.
Thực tế cho thấy, với những người làm công việc sáng tác, đừng bao giờ nghĩ đề tài sẽ tự đến, mà mình phải tự tìm đến nó, tự tìm bối cảnh để có thể nảy sinh những đề tài mới, và như thế, mỗi tác giả phải tự sắp xếp, dành thời gian, thậm chí chịu hy sinh một chút để có thể có được những chuyến đi hữu ích cho mình...