Trao đổi thêm về bệnh “mở khoá đầu” ở Quảng Ninh

Một điều đáng chú ý là bệnh xuất hiện có tính chất khu vực địa lý, theo vùng, theo mùa (mùa đông); có người còn cho rằng do nguồn nước. Nơi dân trí càng thấp thì “bệnh” càng xuất hiện nhiều. Ngoài ra nếu chú ý, người ta sẽ thấy người bệnh xuất hiện nhiều hay ít phụ thuộc vào việc chẩn đoán của thầy lang sống ở khu vực đó, vì vậy, là cha là mẹ của những đứa trẻ ở trong vùng “bệnh” lúc nào cũng cảnh giác với căn bệnh “quái ác” này. Đây không phải là “căn bệnh” mới xuất hiện, nếu tìm hiểu nhân dân ở nhiều vùng nông thôn, đặc biệt là miền núi thì danh từ bệnh “mở khoá đầu” thường được nhắc đến rất nhiều. Ở Quảng Ninh, với các huyện: Yên Hưng, Đông Triều, Uông Bí, Cẩm Phả, Móng Cái, Tiên Yên, Hạ Long là nơi đã từng xuất hiện bệnh "mở khoá đầu".

Các bác sĩ nhi khoa cho rằng không thể có căn bệnh như vậy, nhưng không giải thích được hiện tượng trẻ ngủ li bì, khóc dai dẳng, bỏ bú kèm với giãn các đường khớp sọ. Có thầy thuốc cho rằng bệnh đó có thể có thật, nhưng không thể giải thích được bệnh này, còn người không hiểu biết thì cứ thế hoài nghi?... Còn một số thầy lang thì sẵn sàng đồn thổi về bệnh “mở khoá đầu” cho thêm kỳ bí. Cứ thế nhiều năm câu chuyện “bệnh mở khoá đầu” đã trở thành một đề tài cho cánh bác sĩ đông y như chúng tôi trăn trở.

Thật may đang lúng túng về căn bệnh “quái ác” này thì Hội Đông y Cao Bằng tổ chức hội nghị thừa kế kinh nghiệm lương y. Chuyên đề bệnh “mở khoá đầu" được đưa ra thảo luận, mỗi người một phương pháp, nhưng mọi người đều thống nhất về chẩn đoán (như đã mô tả) nhưng khác nhau chỉ là cách chữa, mà phương pháp hay dùng chủ yếu nhất vẫn là hoả châm (dùng cỏ bấc đèn tẩm dầu vừng, hoặc mỡ Trăn để đốt lên huyệt), ngoài ra họ dùng bằng mồi ngải để chữa bệnh, đánh cảm bằng địa liền gừng gió, bằng dầu hoả kết hợp tóc rối với lá trầu không.... Khi áp dụng những biện pháp này, bệnh nhi mắc “mở khoá đầu” đều được chữa khỏi. Tôi thấy cách chữa của các lương y có sự trùng hợp một cách ngẫu nhiên như việc chữa cảm lạnh.

Tôi còn nhớ, năm 1985, Bệnh viện Y học cổ truyền Cao Bằng có lương y Ma Văn Khuyên chuyên chữa bệnh "mở khoá đầu", ông thường dùng thuật “đốt hoả châm” để chữa bệnh rất có uy tín. Ông Khuyên cũng không thể lý giải được ngọn ngành về căn bệnh, chỉ có kinh nghiệm là “đốt” để chữa thôi. Nhưng từ suy luận đến thực tế chúng tôi cho rằng căn bệnh “mở khoá đầu” của trẻ sơ sinh liên quan đến yếu tố “hàn tà” chính là chứng cảm lạnh của trẻ sơ sinh; điều này hoàn toàn phù hợp với điều kiện, môi trường sống của bà mẹ và trẻ sơ sinh. Nơi nào điều kiện sống tốt, dân trí cao trong việc chăm sóc bà mẹ trẻ em trong thời kỳ sinh nở thì hoàn toàn không tìm thấy căn “bệnh” này.

Như vậy theo Y học phương Đông việc cảm hàn tà chỉ cần ôn ấm kinh lạc để giải hàn tà, chúng tôi quyết định nghiên cứu chữa bệnh này theo cách trên thì có hiệu quả. Nhiều ca bệnh có triệu chứng như vậy đã được chúng tôi trực tiếp chữa và hướng dẫn tự chữa đều khỏi. Từ kinh nghiệm đó chúng tôi khi có dịp về cơ sở đã cung cấp thông tin, tuyên truyền kịp thời hướng dẫn cho nhân dân cách phòng và chữa “mở khoá đầu” cho trẻ nhũ nhi.

Một vấn đề làm chúng tôi tiếp tục quan tâm chính là phương pháp “hoả châm” để chữa bệnh “mở khoá đầu”. Thuật hoả châm có tác dụng điều trị một số bệnh như giảm đau, chữa viêm hạch cấp, chữa cảm sốt do phong hàn, chữa bệnh “mở khoá đầu” và một số chứng bệnh khác, nhưng cũng có những thông tin trái ngược về tác dụng phụ của phương pháp này, người ta nói rằng do dùng “hoả châm” quá thô bạo, thường gây bỏng rát, để lại sẹo nông. Do đó, chúng tôi lựa chọn và khuyên mọi người dùng biện pháp chữa bệnh bằng mồi ngải cứu (để hơ hoặc đốt trên huyệt) là tốt hơn cả.