Dưới khẩu hiệu “Kỷ luật và đồng tâm, chúng ta nhất định thắng!”, cách đây vừa tròn 72 năm, cuộc tổng bãi công đòi tăng lương - giảm giờ làm - không đánh đập người lao động của hơn 3 vạn thợ mỏ bắt đầu từ Cẩm Phả đêm 12 rạng sáng ngày 13-11-1936 đã mãi mãi đi vào lịch sử và trở thành ngày truyền thống của giai cấp công nhân Vùng mỏ Quảng Ninh.
Đồng chí Đặng Ngọc Tùng, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam tặng quà cho thợ lò Công ty Than Mông Dương - TKV nhân chuyến công tác tại Quảng Ninh, ngày 13-9-2008.
Với truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm” ngành Than đã đáp ứng thoả mãn các nhu cầu về than của nền kinh tế, đồng thời đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển của đất nước nói chung và của Quảng Ninh nói riêng. Hiện tại, ngành Than đã trở thành một tập đoàn kinh doanh đa ngành nghề bao gồm các lĩnh vực như công nghiệp than, công nghiệp khoáng sản và luyện kim, cơ khí, các nhà máy điện, vật liệu nổ công nghiệp, vật liệu xây dựng, xây lắp, vận tải, cảng biển, thương mại, du lịch và các dịch vụ khác. Từ khi thành lập Tổng Công ty Than Việt Nam (nay là TKV) đến nay, ngành Than đã liên tục bứt phá và hình thành nên một hệ thống tư duy kinh tế và quản lý sản xuất - kinh doanh mới. Từ chỗ chỉ sản xuất than, TKV đã từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh doanh ngành nghề bằng các hình thức tự đầu tư, hợp tác đầu tư với các tổng công ty và tập đoàn kinh tế khác, mở hướng đầu tư vào những lĩnh vực như điện; chế tạo và lắp ráp các loại xe ô tô vận tải, máy xúc điện, đóng tàu; vật liệu nổ công nghiệp; vật liệu xây dựng; kính; đặc biệt là khai thác, chế biến khoáng sản và luyện kim. Đồng thời xoá bỏ mối liên kết hành chính giữa công ty mẹ và công ty con mà thay vào đó là mối liên kết, tài chính, đầu tư thông qua những hợp đồng kinh tế.
Bóc xúc đất đá tại khai trường Công ty CP Than Cọc Sáu - TKV.
So với 72 năm trước đây, người thợ mỏ hôm nay không còn lầm lũi, đen đủi, bệnh tật mà đã ngẩng cao đầu với sức khoẻ tốt, tri thức tốt, có đời sống vật chất, tinh thần lành mạnh, vì vậy mà luôn sáng tạo trong lao động, dám đương đầu với thử thách, vượt khó đi lên. Đội ngũ thợ đã thích nghi nhanh với công nghệ sản xuất mới như đào lò bằng máy, chống lò bằng giàn chống thuỷ lực; khai thác lộ thiên sử dụng phương pháp nổ mìn hiện đại kết hợp với các loại ô tô có trọng tải từ 35 đến 96 tấn và máy xúc thuỷ lực gầu ngược có dung tích 12m3/gầu để vận chuyển than, đất. Công nhân đi làm có xe ca đưa đón, thợ lò và những nghề có tiếp xúc với các hoá chất độc hại được trang bị đầy đủ dụng cụ phòng hộ. Nhiều khu vực sản xuất đã được lắp đặt máy điều hoà, nhà tránh nắng, tưới nước, phun sương dập bụi. Đa số các đơn vị trong tập đoàn đều đã xây nhà tắm nước nóng và giặt sấy quần áo BHLĐ, ủng đi lò. Nhiều công ty còn tổ chức đưa cơm hộp tới tận nơi sản xuất hoặc tổ chức ăn tự chọn với chất lượng cao, góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện ăn, ở của người lao động. Ngoài ra họ còn được mỏ cho vay tiền mua nhà, sắm xe máy; hàng năm được đi điều dưỡng, đi du lịch trong và ngoài nước. Hiện tại với mục tiêu trí thức hoá công nhân, xây dựng một lực lượng thợ mỏ vững mạnh, các trường dạy nghề, các công ty trực thuộc Tập đoàn đang tích cực chăm lo công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức kỷ luật, xây dựng tác phong công nghiệp, làm việc đúng quy trình kỹ thuật... Không chỉ quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho đội ngũ người lao động; đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ sản xuất hiện đại, TKV còn chú trọng triển khai các dự án nhằm khắc phục ô nhiễm môi trường ở Quảng Ninh như: cải tạo môi trường, cảnh quan bãi thải Nam Đèo Nai, sông Mông Dương; trồng cây cải tạo môi trường khu vực Nam Khe Sim, bãi thải Nam Lộ Phong; cải tạo môi trường cảnh quan Nhà máy Tuyển than Nam Cầu Trắng; nâng cao năng lực vận tải tuyến đường sắt Vàng Danh - Điền Công; xây dựng hệ thống hạ tầng đường vận chuyển chuyên dụng; trồng cây phủ xanh các bãi thải mỏ, ứng vốn cho lâm trường trồng rừng gỗ trụ mỏ...
Sau 3 năm chuyển sang hoạt động theo mô hình mới, đến nay TKV đã thực hiện xong việc sắp xếp lại tổ chức của tập đoàn đồng thời tiến hành cổ phần hoá một số đơn vị trong đó có 3 công ty khai thác than hầm lò là Vàng Danh, Hà Lầm, Mông Dương. Cùng với đó TKV cũng đã thông qua “Định hướng chiến lược phát triển Tập đoàn trong giai đoạn 2006-2015, tầm nhìn đến 2025”. Theo đó, Tập đoàn xác định kinh doanh đa ngành, đa nghề nhưng dựa trên nền tảng vững chắc của tài nguyên, khoáng sản; phát triển nguồn nhân lực có tri thức, sáng tạo, chuyên nghiệp và lao động với năng suất cao; thành lập mô hình quản trị kinh doanh thích ứng với kinh tế thị trường và hội nhập trên cơ sở bền vững. Phấn đấu trở thành tập đoàn kinh tế hàng đầu Việt Nam sau năm 2015 và trở thành tập đoàn xuyên quốc gia đủ mạnh vào năm 2025.
Để chuẩn bị cho những bước đi trên, ngoài việc đầu tư hiện đại hoá công nghệ khai thác than, dây chuyền bốc rót tại nhà máy tuyển than, cảng bến, mở các mỏ khai thác than mới, TKV đang đẩy mạnh xây dựng các nhà máy nhiệt điện chạy than, các dự án công nghiệp nhôm ở Tây Nguyên và ven biển miền Trung; đẩy mạnh thăm dò khai thác, chế biến khoáng sản kim loại đồng, chì, kẽm, crôm, thiếc, mangan ở một số vùng của nước ta như Tây Bắc, Việt Bắc, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và ở cả nước bạn Campuchia, Lào. Hiện nay TKV đang chuẩn bị để đầu tư thử nghiệm công nghệ khí hoá than dưới lòng đất tại vùng than Đồng bằng Bắc Bộ. Đồng thời còn tham gia vào thị trường tài chính, bảo hiểm, đầu tư cơ sở hạ tầng.
Có thể nói rằng ngành Than phát triển ổn định và đi lên như ngày hôm nay là do phát huy tốt truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm” luôn vượt khó đi lên của người thợ mỏ.