Thông tư 14 của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) về tổ chức và quản lý hoạt động vận tải bằng ô tô được ban hành sau khi Nghị định 34 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ có hiệu lực thi hành.
Hầu hết các nội dung mới trong Thông tư 14 đều có chế tài xử lý vi phạm khá nghiêm và cụ thể. Theo thông tư trên, ngoài việc lái xe khách phải thực hiện đúng biểu đồ vận hành đã được cơ quan quản lý tuyến chấp thuận; thực hiện đúng hành trình, lịch trình, đón hành khách tại bến xe nơi đi, trả hành khách tại bến xe nơi đến, không đón trả hành khách dọc đường. Đồng thời các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách tuyến cố định phải có phương tiện dự phòng bằng 10% so với phương án kinh doanh. Đặc biệt, doanh nghiệp phải áp dụng các biện pháp kiểm tra, giám sát phương tiện trên hành trình nhằm thực hiện quy định về việc đón trả hành khách tại bến xe, không đón trả hành khách dọc đường. Tuy nhiên, khi đưa Thông tư 14 vào thực tế cũng nảy sinh không ít bất cập.
Xử lý nghiêm việc chở quá số người quy định, chạy quá tốc độ, đón trả khách không đúng nơi quy định... luôn được ngành chức năng của tỉnh quan tâm.
Sau hơn 2 tháng triển khai Thông tư 14 nhìn chung các đơn vị kinh doanh vận tải, nhất là vận tải khách công cộng trên địa bàn tỉnh cũng đã có ý thức hơn trong việc chấp hành các quy định của Nhà nước. Nhiều người cho rằng, Thông tư 14 ngày càng quy định chặt chẽ, cụ thể và đầy đủ hơn về điều kiện kinh doanh vận tải và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho hành khách. Bà Trần Thị Hồng, Giám đốc Công ty CP Quỳnh Trang (hãng taxi Quỳnh Trang) cho biết: Tại Thông tư 14 có quy định rõ đối với loại hình kinh doanh taxi như trước khi đưa vào khai thác doanh nghiệp phải đăng ký một màu sơn thống nhất, biểu trưng (logo) theo mẫu quy định. Ngoài ra, thông tư còn quy định xe taxi ghi tên và số điện thoại của doanh nghiệp ở hai bên thân hoặc cánh cửa xe; niêm yết giá trên thành xe; quy định khi có khách trên xe phải bật điện sáng trên hộp đèn. Tất cả những quy định trên đối với Công ty chúng tôi đều chấp hành nghiêm túc. Mặc dù vậy điều tôi quan tâm là tình trạng taxi dù, các hãng nhỏ cố tình nhái hãng khác để tranh giành khách. Chính vì vậy, việc quy định mỗi hãng có một màu xe riêng là hoàn toàn hợp lý.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện Thông tư này còn bộc lộ khá nhiều bất cập, nhất là các đơn vị vận tải khách công cộng, họ phản đối quyết liệt về quy định chỉ được phép đón trả khách ở hai đầu bến. Bởi lẽ quy định này chưa thực tế vì trên đường đi, người dân bắt buộc phải đến bến trong khi có những điểm dân cư rất xa so với bến xe. Ví dụ một xe xuất bến chỗ còn rộng nhưng lại không được đón dọc đường dẫn đến bài toán kinh tế vận tải đối với doanh nghiệp. Cứ kéo dài tình trạng này nhiều doanh nghiệp sẽ lao đao vì hằng ngày không đủ doanh thu bù lỗ, nhất là những tuyến xe chạy quãng đường khoảng 200km đổ lại. Theo quy định, các phương tiện được đón trả khách tại điểm dừng đỗ có biển báo, khi thông tư này có hiệu lực và ban hành thì các biển báo này sẽ được tháo dỡ, vừa gây khó cho dân, cho doanh nghiệp, vừa gây lãng phí. Ông Đoàn Thế Xuyên, Giám đốc Công ty TNHH Phúc Xuyên cho biết: Thông tư này có nhiều điểm mới nhằm tạo cho công tác quản lý vận tải khách lành mạnh. Tuy nhiên, đối với Quảng Ninh thì hiện nay việc áp dụng nhà xe (chủ, lái xe và nhân viên phục vụ trên xe) phải đón hành khách tại bến xe nơi đi, trả khách tại bến xe nơi đến, không đón trả hành khách dọc đường chưa phù hợp. Việc đón trả khách đúng nơi quy định là thể hiện sự văn minh nhưng hầu hết những người tham gia giao thông từ trước đến nay vẫn chưa ý thức được điều này; họ thường đứng bất kỳ một điểm nào đó để đón xe khách, đây là một thói quen xấu. Mặc dù vậy, kết nối hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh cũng chưa theo kịp yêu cầu nếu như thực hiện Thông tư 14. Tôi xin đưa ra một ví dụ: Một hành khách ở Quảng Yên (Yên Hưng) muốn đi Hà Nội phải quay ngược gần 20km về Bến xe khách Bãi Cháy (TP Hạ Long) để đón xe. Đây là một điểm rất bất hợp lý mà chắc chắn sẽ không có hành khách nào đi kiểu như vậy. Bên cạnh đó, theo Thông tư này, các đơn vị kinh doanh vận tải khách tuyến cố định phải có số phương tiện dự phòng bằng 10% so với phương án kinh doanh, phải có đủ chỗ đậu xe” thực tế không mang lại tính khả quan cho doanh nghiệp đặc biệt là đối với các HTX vận tải. Bởi vì, hầu hết phương tiện của các doanh nghiệp vận tải hành khách là sở hữu của xã viên. Để đáp ứng 10% phương tiện dự phòng theo quy định thì rõ ràng phải có xe chạy và xe nằm chờ. Ví dụ, nếu đơn vị HTX vận tải có 100 xe thuộc sở hữu của 70 xã viên, như vậy xe của ai sẽ được chạy, xe của ai sẽ phải nằm chờ? Điều này là rất khó, không dễ tạo được sự đồng thuận vì hầu hết các xã viên đang phải từng ngày, từng giờ đối mặt với nguy cơ thua lỗ mà vẫn phải trả nợ ngân hàng (vay mua xe). Còn đâu mà đầu tư mua thêm xe dự phòng.
Có thể nói, Thông tư 14 ra đời là phù hợp với xu hướng phát triển hiện nay. Các quy định cụ thể, chặt chẽ của Thông tư giúp đơn vị kinh doanh vận tải làm ăn chuyên nghiệp hơn và loại bỏ dần những đơn vị kinh doanh lâu nay chưa đáp ứng đủ điều kiện. Chính vì vậy, những vấn đề vướng mắc trong quy định của Thông tư, thiết nghĩ, các cơ quan nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị vận tải khách có thời gian và lộ trình thực hiện. Các cấp, các ngành cần phối hợp vào cuộc tháo gỡ ngay những bất cập để hoạt động vận tải đáp ứng được với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
