Nơi nào có dấu chân con người thì nơi đó có sự hiện diện của vi trùng, kể cả ngoài không gian. Tờ Vi Trùng Học Ngày Nay của Anh đã bình luận thẳng thắn như thế khi bàn về vấn đề "vũ trụ đang bị con người làm bẩn" trong số phát hành tháng năm vừa qua.
Tờ báo còn nhận xét: từ khi con người bắt đầu thực hiện những cuộc chạy đua vào vũ trụ, các loài vi trùng cũng đã theo chân họ bay vào không gian làm cho nơi này ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng.
"Cầu nối" tàu không gian
Thủ phạm chính trong việc truyền dẫn các loài vi sinh vật vào hệ Mặt trời, trong đó bao gồm cả vi trùng và vi khuẩn không ngoài những chiếc phi thuyền không được vệ sinh tẩy uế thường xuyên và cả phi hành đoàn trên tàu.
Mạng SGM (Hội Vi trùng học) của Anh xác nhận năm 1986 trạm không gian Mir của Nga đã được phóng vào không gian; cùng thời điểm đó, công trình nghiên cứu về sự biến hóa đa dạng của các loài vi trùng, vi khuẩn tồn tại trên các chuyến tàu thông qua cơ thể của các nhà du hành vũ trụ cũng được giới khoa học tiến hành. Kết quả nghiên cứu cho thấy có rất nhiều loài vi khuẩn hiện diện khắp trên trạm Mir trong thời gian ấy.
Đến năm 1998, tàu con thoi của Cơ quan Hàng không - vũ trụ Mỹ (NASA) trên đường làm nhiệm vụ cũng phát hiện nhiều giọt nước bay lơ lửng trong không gian. Sau khi lấy mẫu phân tích, các nhà khoa học phát hiện hàng loạt vi khuẩn gây bệnh truyền nhiễm đang trú ẩn trong những giọt nước trên, trong đó có cả các loài như vi khuẩn gây bệnh đường ruột E.coli, vi khuẩn gây bệnh hạch Yersinia, thậm chí có cả loài vi khuẩn gây hại hệ thống hô hấp Legionella và các loại khác như nấm, amip, sinh vật nguyên sinh.
Sau những đợt nghiên cứu trên, con người đã nhận ra mối nguy hại tiềm ẩn đối với hệ Mặt trời và các nhà du hành khi bầu không gian vũ trụ bị ô nhiễm. Chính vì thế, trong thời gian gần đây, các quốc gia đã chú trọng hơn đến việc vệ sinh phòng dịch cho các con tàu và phi hành đoàn trước khi lên đường làm nhiệm vụ, Lewis Dartnell - nhà nghiên cứu sinh vật học vũ trụ thuộc Trường ĐH London - nhận xét.
Nguy cơ tiềm ẩn
| NASA cho biết trong quá trình thiết kế tàu thăm dò Phoenix (đáp thành công xuống sao Hỏa ngày 25-5 vừa qua), các nhà khoa học đã phát triển phương pháp đánh giá và xử lý lực hút giữa bào tử, phân tử đối với các vật liệu bề mặt con tàu nhằm mục đích tạo ra một chiếc Phượng Hoàng "tinh khiết" không gây ô nhiễm cho sao Hỏa. Để đảm bảo các cánh tay robot dò tìm của tàu này luôn sạch sẽ, họ đã bọc chúng lại bằng những chiếc túi sinh học vô trùng đặc biệt. |
Các chuyên gia vi trùng học thuộc ĐH London (Anh) cho biết hiện tình trạng các nhà du hành bị nhiễm trùng hệ hô hấp chỉ sau 1/4 chặng hành trình vào không gian đang rất phổ biến. Do đó, làm sạch không gian là nhiệm vụ hàng đầu của con người vì nó không chỉ bảo vệ được hệ Mặt trời mà còn bảo vệ được sự an nguy của các nhà du hành khi họ thực hiện những chuyến đi bộ ngoài không gian.
Ngày nay trạm không gian quốc tế (ISS) đã được trang bị nhiều hệ thống lọc không khí HEPA hiện đại. Hệ thống này giúp vệ sinh tẩy uế định kỳ hằng tuần cho ISS. Tuy nhiên điều này vẫn chưa đảm bảo cho ISS được sạch sẽ tuyệt đối khi các mẫu phân tích gần đây lại tiếp tục cho thấy dòng vi khuẩn Staphylococcus epidermidis (còn gọi là tụ cầu trắng, một loài vi khuẩn có thể gây nhiều bệnh nặng và có sức đề kháng với thuốc kháng sinh rất cao) vẫn nhan nhản trên trạm này.
Tuy nhiên nhóm chuyên gia trên cũng thừa nhận phương pháp này lại không khả thi đối với việc sát trùng cho con người, chính vì thế nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm vẫn treo lơ lửng trên đầu phi hành đoàn. Việc các nhà du hành tiếp xúc quá nhiều với môi trường chân không và những tia vũ trụ sẽ gây ảnh hưởng xấu đến hệ thống miễn dịch khiến họ dễ mắc bệnh hơn khi ở trong môi trường khép kín trên tàu.
Ngoài ra, một số loài vi sinh vật còn có khả năng gây ra nguy cơ dị ứng, làm nhiễm độc bầu không khí và nguồn cung cấp nước trên các trạm không gian, thậm chí chúng còn có thể gây hư hỏng hoặc làm phân hủy một số bộ phận trọng yếu của tàu.
Hơn nữa, các loài vi sinh vật có một khả năng sống sót kỳ lạ trong những điều kiện khắc nghiệt như nhiệt độ cực cao, băng giá, thậm chí chúng còn có thể tồn tại cả trong môi trường đầy bức xạ nên việc khử trùng chúng trong môi trường vũ trụ rất khó khăn. Chính vì vậy, cho đến nay vẫn không có một sự đảm bảo vô trùng tuyệt đối nào trong các chuyến du hành của các tàu con thoi - Lewis Dartnell khẳng định.
