Sau 3.000 tấn đầu tiên thăm dò và được bán hết trong vòng chưa đầy một tháng, thép Trung Quốc (TQ) tiếp tục được nhập về. Người tiêu dùng đã bắt đầu chọn mua thép TQ vì hàng có chất lượng trong khi giá lại rẻ hơn thép sản xuất trong nước 300.000 - 400.000 đồng/tấn (thép cuộn).
Sự xuất hiện của thép TQ đã khiến các doanh nghiệp (DN) sản xuất thép trong nước… rối! Phản ứng mạnh nhất mà các DN thép đưa ra đó là tính toán để khởi kiện DN TQ bán phá giá thép vào thị trường VN. Thế nhưng, những nỗ lực này đã không thành vì VN chưa là thành viên của WTO. Nhưng quan trọng hơn là các DN trong nước vẫn chưa tập hợp đủ chứng cứ để có thể đi đến kết luận DN TQ bán phá giá thép. Các DN cũng chưa thể chủ động trong việc điều chỉnh giá thép vì cho rằng mình bị lỗ. Nhưng những tuyên bố không giảm giá thép sẽ khó đứng vững được khi thị trường trong nước đang hội nhập mạnh mẽ vào sân chơi chung của thế giới, trong đó việc thép TQ nhập khẩu và bán tại VN chỉ là một mảng rất nhỏ của thị trường hội nhập.
Vì sao chỉ với vài ngàn tấn thép cuộn của TQ nhưng cũng đã làm cả ngành thép lao đao? Thời gian qua DN thép VN đã được Nhà nước bảo hộ quá kỹ nhưng lại không tận dụng cơ hội này để đưa ngành thép phát triển. Thay vì phải đầu tư để chủ động sản xuất phôi thép thì các DN chỉ đầu tư cho khâu gia công để nhanh chóng thu lợi nhuận. Sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn phôi nhập khẩu đang giết chết ngành thép. Khi thép TQ tràn vào, chỉ có Công ty Thép Thái Nguyên - đơn vị đã chủ động được một phần phôi thép - “dám” đưa ra phương án giảm giá bán. Lúc này ngành thép mới “bừng tỉnh”, kêu gọi DN phải nhanh chóng sản xuất phôi, bên cạnh đó là tiết giảm chi phí gia công thép... E rằng mọi thứ đã muộn, khi mà chiếc thẻ thành viên WTO sắp được trao cho VN.
Câu chuyện của ngành thép cũng là vấn đề của nhiều ngành sản xuất khác ở trong nước mà thời gian qua đã ỷ lại vào sự bảo hộ của Nhà nước.
