Lần đầu phát biểu tại Quốc hội Nhật vào hôm qua (cũng là lần đầu tiên trong 22 năm qua, một lãnh đạo Trung Quốc phát biểu tại Quốc hội Nhật), Thủ tướng Ôn Gia Bảo dường như không cần khách khí.
Sáng 12-4, Thủ tướng Ôn Gia Bảo (phải) chạy bộ và tập thái cực quyền tại công viên Yoyogi cùng với người dân Tokyo. Với thái độ thân thiện, ông tự giới thiệu mình với người dân địa phương và còn hỏi cảm nhận của họ đối với quan hệ Trung - Nhật. Các nhà quan sát gọi đây là "ngoại giao thể thao" - Ảnh: AP
Bài phát biểu của ông Ôn Gia Bảo cũng đề cập nhiều vấn đề nóng bỏng trong quan hệ Nhật - Trung. Theo ông, Bắc Kinh sẵn sàng giải quyết tranh chấp vùng biển Đông Trung Hoa (mà Nhật gọi là biển phía Nam) với Tokyo và cùng khai thác tài nguyên dầu khí trên vùng biển này. Về vấn đề Đài Loan (Bắc Kinh phê phán Tokyo là quá gần gũi với những lực lượng theo đuổi độc lập cho Đài Loan), ông Ôn Gia Bảo khẳng định Trung Quốc không chấp nhận một Đài Loan độc lập và đề nghị Nhật tuân thủ nguyên tắc “một nước Trung Quốc”. Ông Ôn Gia Bảo cũng trấn an Tokyo về việc Bắc Kinh tăng cường chi phí quân sự khi cam kết Trung Quốc theo đuổi con đường hòa bình.
Theo các nhà quan sát phương Tây, chuyến đi của Thủ tướng Ôn Gia Bảo là động thái mang tính biểu tượng để hàn gắn quan hệ ngoại giao Nhật - Trung, hơn là tạo ra bước đột phá thật sự nhằm giải quyết những căng thẳng giữa hai bên quanh các vấn đề năng lượng, tranh chấp lãnh hải và lịch sử.
Tuy nhiên, hai bên cũng đã có những bước đi quan trọng, thể hiện những tiến bộ mới trong quan hệ song phương. Trong tuyên bố chung, hai bên nhấn mạnh: “Quyết tâm nhìn thẳng vào lịch sử để mở ra quan hệ hữu hảo, hướng tới tương lai tươi sáng”. Hai bên cũng cam kết cùng khai thác dầu khí trên vùng biển tranh chấp, hợp tác trong lĩnh vực quyền sở hữu trí tuệ, theo đuổi phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên… Bắc Kinh và Tokyo cũng ký một số hiệp định về môi trường và năng lượng.
Hơn nữa, trong một động thái có nhiều ý nghĩa với Nhật, Bắc Kinh cam kết hợp tác với Tokyo để xây dựng nghị quyết về việc CHDCND Triều Tiên bắt cóc công dân Nhật trong quá khứ. Cũng cần nhắc lại là chỉ vài giờ trước chuyến thăm Nhật của Thủ tướng Ôn Gia Bảo, Bắc Kinh đã dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu gạo từ Nhật - vốn bị phía Tokyo cho là mang ý nghĩa chính trị hơn là kinh tế - kéo dài suốt bốn năm qua.
