Với nhiệm vụ được giao, thời gian qua, Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường) đã từng bước đáp ứng nhu cầu quan trắc và phục vụ công tác quản lý và bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh.
Phân tích các loại mẫu phẩm tại phòng thí nghiệm của Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường.
Để nâng cao năng lực, từ năm 2006, Trung tâm được đầu tư hơn 20 tỷ đồng trang bị các thiết bị, trong đó có hai trạm quan trắc, phân tích môi trường nước và không khí di động hiện đại. Đây là các trạm quan trắc môi trường tự động được đặt trên xe ô tô chuyên dụng với các module đo các thông số môi trường không khí như module phân tích khí SO2 (lưu huỳnh oxit), NOx (nitơ oxit), H2S (hydro sunphua), CO (oxit cacbon), O3 (ozôn), HC (hydro Cacbon); module phân tích bụi và module phóng xạ cùng với hệ thống quan trắc vi khí hậu như nhiệt độ, độ ẩm không khí, tốc độ gió, hướng gió, áp suất khí quyển, bức xạ mặt trời và hệ thống thu thập, quản lý và lưu giữ số liệu đi kèm. Bên cạnh đó, trạm quan trắc di động này chứa các thiết bị hiện đại như máy đo dầu trong nước, thiết bị quang phổ tử ngoại, thiết bị phân tích nước đa chỉ tiêu. Các thiết bị này có thể phân tích được hầu hết các thông số cơ bản trong môi trường nước theo quy định hiện hành. Có thể nói, các trạm quan trắc môi trường tự động, di động cho kết quả phân tích có độ chính xác cao, hạn chế các sai số do thời gian bảo quản, vận chuyển mẫu về phòng thí nghiệm, đặc biệt có thể hoạt động liên tục trong một thời gian dài phục vụ theo dõi diễn biến liên tục các vùng, khu vực của tỉnh. Do đặc điểm của hệ thống thiết bị nên trạm có thể di chuyển tới các địa hình khác nhau như: Dọc chiều dài bờ sông, các khai trường khai thác than, đầu hoặc cuối hướng gió nhà máy sản xuất công nghiệp… nên đánh giá đúng bản chất của nguồn ô nhiễm, mức độ lan toả, hiện trạng nơi tiếp nhận… Đến nay, Trung tâm đã thực hiện được hơn 500 điểm quan trắc môi trường nước và không khí; hoàn thành lập báo cáo hiện trạng môi trường tỉnh các năm 2004 đến 2006 trình Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Ngoài các trạm quan trắc môi trường di động Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường còn được trang bị các thiết bị đo những thông số ngoài hiện trường cho kết quả nhanh, chính xác, kịp thời như thiết bị đo khí độc, khí thải công nghiệp, khí cháy, máy sắc ký ion hiện trường, phân tích kim loại nặng hiện trường, các thiết bị xách tay phân tích các thông số lý học, hoá học và sinh học môi trường như nhiệt độ, độ pH, độ mặn. Bên cạnh đó các thiết bị tại phòng thí nghiệm phân tích gồm các thiết bị như: Máy sắc ký khí khối phổ GC/MS dùng để phân tích định tính và định lượng các chất trong môi trường. Đây là một thiết bị mạnh có thể phân tích được các chất trong môi trường từ vô cơ đến hữu cơ như CO, dầu, hoá chất bảo vệ thực vật, dioxin.
Cùng với việc được đầu tư thiết bị nâng cao năng lực quan trắc, Trung tâm còn đẩy mạnh hoạt động tư vấn, góp phần hỗ trợ các doanh nghiệp trên địa bàn tuân thủ theo các quy định về bảo vệ môi trường. Hàng năm đơn vị tư vấn cho khoảng 100 dự án, cơ sở sản xuất liên quan đến lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, phương án ứng cứu sự cố tràn dầu, dự án phục hồi cải tạo mỏ sau khai thác khoáng sản... Đồng thời tiến hành quan trắc môi trường một số khu vực nhạy cảm và một số dự án lớn: Tư vấn giám sát độc lập về môi trường cho Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương; quan trắc môi trường các Nhà máy Xi măng Thăng Long, Hạ Long, Nhiệt điện Cẩm Phả; và quan trắc định kỳ cho các đơn vị ngành Than. Ngoài ra, trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, đơn vị đã hợp tác hiệu quả với nhiều tổ chức nước ngoài như: Công ty cải tạo mỏ (Hàn Quốc); Đại học New Hampshire (Mỹ), cơ quan hợp tác Quốc tế Nhật Bản về các lĩnh vực quản lý chất lượng nước, xử lý nước thải mỏ.
Với năng lực của mình, năm 2009, Trung tâm Quan trắc và Phân tích môi trường được công nhận đạt các yêu cầu thử nghiệm (25 phép thử) theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2005 với mã số công nhận là VILAS 396. Hiện Trung tâm đang tiếp tục đầu tư trang thiết bị, con người để đáp ứng yêu cầu quan trắc và quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh ngày càng hiệu quả hơn.
