Ngày còn nhỏ, cũng như bao đứa trẻ khác, cứ đến dịp Trung thu là tôi lại đầy hăm hở, háo hức. Tôi vui lắm, vì được làm đèn ông sao cùng với các anh, chị; được theo mẹ đi chợ chọn mua bánh biếu ông, bà; được ăn bánh nướng vừa thơm, ngậy lại vừa ngọt; được phá cỗ dưới ánh trăng; được nghe kể về sự tích Tết Trung thu và nhất là được mẹ chỉ cho xem ông Thần Nông trên trời xếp từ hàng vạn ngôi sao sáng… Ngẫm lại và so sánh, trẻ em bây giờ nhiều nơi chẳng thiếu thứ gì, nhưng để có một Tết Trung thu đúng nghĩa, thì không phải nơi nào cũng tổ chức được...
Tết Trung thu, theo phong tục, vào dịp này, các gia đình thường bày cỗ ngoài vườn để cùng ngắm trăng, ôn lại tình thân gia đình. Đây cũng là dịp để cha, mẹ bày tỏ tình yêu thương, sự quan tâm đối với con cái, giáo dục cho con cái về truyền thống “hiếu- nghĩa” của gia đình, của dân tộc. Vì thế, đứa trẻ nào cũng mong đợi đón Tết Trung thu. Trẻ em được người lớn tặng đèn lồng (đèn ông sao, đèn kéo quân, đèn bánh ú…), được ăn bánh nướng, bánh dẻo, phá cỗ trông trăng, được xem múa lân, múa sư tử, được rước đèn. Trung thu những năm gần đây vẫn vui, vẫn đông đúc, nhưng dường như đã mất dần đi không khí ấm áp, thân tình của gia đình và trẻ con ít được chơi những món đồ chơi dân gian, những trò chơi truyền thống.
Dạo quanh thị trường Hạ Long, Cẩm Phả những ngày này, không phủ nhận về sự phong phú mẫu mã, chủng loại của đồ chơi, bánh Trung thu, nhưng ở hầu khắp các quầy hàng thấy thiếu vắng những món đồ chơi dân gian. Thay vào đó là những chiếc đèn điện Trung Quốc với đủ màu sắc, hình thù các con vật, siêu nhân (nhân vật mà trẻ con vẫn thích). Sở dĩ, thứ hàng “công nghiệp” này chiếm lĩnh thị trường là do tiện lợi (chỉ cần 1 đôi pin tiểu trẻ con có thể xách chiếc đèn lồng điện chơi cả tối mà không phải lo trẻ bị bỏng, bị cháy quần áo), giá rất rẻ, màu sắc bắt mắt, phù hợp với thị hiếu và ý thích của trẻ nhỏ. Trong khi đó, những món đồ chơi dân gian vừa đắt (một chiếc đèn lồng làm thủ công có giá tới 5-7 chục nghìn, thậm chí là hàng trăm nghìn/chiếc), mẫu mã lại không được cải tiến. Vì thế những loại đèn truyền thống, có tính giáo dục cao đã mất dần đi. Trong số hàng chục mặt hàng đèn lồng điện được bầy bán ở các quầy hàng có rất nhiều loại đèn được làm theo mô hình những chiếc que, chiếc gậy, thậm chí là hình đao, hình kiếm phát ra thứ âm thanh ồn ào, ánh sáng lập loè xanh, đỏ mang tính kích động bạo lực. Bên cạnh đó, chất lượng nhựa cũng chưa được kiểm chứng có đảm bảo an toàn cho trẻ. Chị Minh Việt, chủ cửa hàng bán đồ chơi ở TX Cẩm Phả cho biết: “Cũng muốn bán hàng đồ chơi trong nước lắm, nhưng khó tiêu thụ, lại khan hiếm nguồn hàng. Hàng đồ chơi Trung Quốc dễ bán lại được chào hàng nhiệt tình. Còn về chất lượng hả? Tiền nào của nấy thôi”. Mặt trái của một số mặt hàng đồ chơi Trung Quốc cũng đã được cảnh báo nhiều lần, nhưng dường như vẫn không thay đổi được thói quen và thị hiếu của người tiêu dùng. Những món đồ chơi kém chất lượng từ bao năm nay vẫn là lựa chọn hàng đầu của các khách hàng nhỏ tuổi, thật đáng lo ngại.
Ngày nay sự phát triển của kinh tế, xã hội đã mang lại cho trẻ em cuộc sống đầy đủ. Mô hình gia đình ít con cũng là điều kiện thuận lợi để các em được quan tâm, chăm sóc tốt hơn. Mỗi dịp Trung thu, trẻ em, nhất là ở những vùng đô thị nhận được nhiều sự quan tâm từ gia đình, nhà trường, khu phố. Nhiều em, trong dịp Tết Trung thu có tới 3 lần được phá cỗ, rước đèn thậm chí, có em phải “chạy sô” trong ngày Rằm. Dẫu vậy, ấn tượng và kỷ niệm để lại cho các em cũng không nhiều.
Cầu kỳ và nhiều tiết mục nhất phải kể đến Tết Trung thu được tổ chức ở các nhà trường. Năm nào cũng vậy, trước Trung thu 2 tuần, các trường THCS, tiểu học, mầm non đã rục rịch chuẩn bị kế hoạch tổ chức Trung thu cho học sinh. Do có điều kiện kinh tế, huy động được sự đóng góp của phụ huynh, nên Trung thu ở các trường khu vực đô thị được tổ chức khá to. Trường nào cũng có các tiết mục văn nghệ, chấm đèn ông sao, rước đèn, thi bày cỗ, chấm cỗ, thậm chí có trường còn thuê cả đội múa lân để biểu diễn cho học sinh xem. Nhưng có lẽ do có điều kiện kinh tế mà phụ huynh và giáo viên ít để ý, quan tâm đến việc cho trẻ cùng tham gia vào các chương trình tiết mục của ngày Tết. Tất cả các khâu từ làm đèn ông sao đến bày cỗ đều được đi thuê theo dịch vụ. Không cầu kỳ, nhưng Tết Trung thu ở các khu phố, doanh nghiệp tổ chức cho con em cán bộ công nhân viên cũng không kém phần đông vui. Mỗi khu phố hoặc mỗi cơ quan, doanh nghiệp đều có 1 chiếc đèn ông sao to, có quà cho trẻ em là những món đồ chơi đèn lồng điện, đèn ông sao dán bằng giấy bóng kính đủ màu sắc. Trẻ con cũng được tham gia rước đèn, phá cỗ, vui văn nghệ…
Do bận rộn với công việc lại có quá nhiều nơi cùng tổ chức vui Tết Trung thu cho trẻ, nên ngày nay cũng hiếm có gia đình tổ chức Trung thu tại nhà. Vì thế Trung thu ngày nay ở thành phố dẫu có đông, vui nhưng vẫn thiếu bầu không khí ấm áp của gia đình. Trung thu năm nay do dịch cúm A/H1N1 bùng phát và đang lan rộng, nên nhiều trường học đã không thể tổ chức Trung thu cho học sinh, sẽ khiến không ít trẻ thấy buồn và nuối tiếc…
Tết Trung thu là một phong tục, nét đẹp truyền thống văn hoá rất có ý nghĩa của sự chăm sóc, báo hiếu, biết ơn, tình thân hữu, đoàn tụ và của thương yêu. Vì thế tổ chức cho trẻ một cái Tết Trung thu tràn ngập tình thương, ấm áp của gia đình là rất cần thiết. Điều đó giúp cho tình cảm gắn bó của các thành viên trong gia đình thêm khăng khít, nhất là giúp trẻ hoàn thiện nhân cách, sống có tình, có hiếu với ông, bà, cha mẹ.
