Ngày 8-3-2010, Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2010/NĐ-CP cho phép 7 trường hợp không vi phạm quy định sinh một hoặc hai con. Sau khi Nghị định được ban hành, đã có nhiều ý kiến thắc mắc, đề nghị Báo giải thích cụ thể hơn...
Để đáp ứng yêu cầu đó của bạn đọc, PV Báo Quảng Ninh Cuối tuần đã có cuộc trao đổi với đồng chí Lê Minh Hải - Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ về vấn đề này.
- Xin ông cho biết ý nghĩa của việc ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh Dân số?
Ông Lê Minh Hải.
+ Việc ban hành Nghị định này có ý nghĩa nhân đạo rất sâu sắc trong giai đoạn hiện nay. Thứ nhất, khi Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 Pháp lệnh Dân số được ban hành đã qui định rất rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện cuộc vận động dân số, kế hoạch hoá gia đình, chăm sóc sức khoẻ sinh sản (gồm: (1) quyết định thời gian và khoảng cách sinh con; (2) sinh 1 hoặc 2 con, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định; (3) bảo vệ sức khỏe, thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS và thực hiện các nghĩa vụ khác liên quan đến sức khỏe sinh sản). Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có những cặp vợ chồng không phải chỉ có một hoặc hai con mà có từ 3 con trở lên. Như vậy là những cặp vợ chồng sinh con thứ ba trở lên đã vi phạm pháp luật. Nhưng sau khi Nghị định số 20/2010/NĐ-CP được ban hành, theo đó trong một số trường hợp các cặp vợ chồng có thể sinh con thứ ba mà không vi phạm pháp luật, như: 1 cặp vợ chồng sinh con thứ ba trở lên, nếu cả hai vợ chồng hoặc một trong hai người thuộc dân tộc có số dân dưới 10.000 người, hoặc thuộc dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân (tỷ lệ sinh nhỏ hơn hoặc bằng tỷ lệ chết) theo công bố chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư; 2. Cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà sinh 3 con trở lên; 3. Cặp vợ chồng đã có 1 con đẻ, sinh lần thứ 2 mà sinh 2 con trở lên; 4. Cặp vợ chồng sinh lần thứ 3 trở lên, nếu tại thời điểm sinh chỉ có 1 con đẻ còn sống, kể cả con đẻ đã cho làm con nuôi, 5. Cặp vợ chồng sinh con thứ 3, nếu đã có 2 con đẻ nhưng 1 hoặc cả 2 con bị dị tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không mang tính di truyền, đã được Hội đồng Giám định y khoa cấp tỉnh hoặc cấp Trung ương xác nhận; 6. Cặp vợ chồng mà 1 hoặc 2 người đã có con riêng (con đẻ), chỉ sinh 1 hoặc 2 con trong 1 lần sinh. Quy định này không áp dụng cho trường hợp tái hôn giữa 2 người đã từng có 2 con chung trở lên và hiện đang còn sống.
Thứ hai, Nghị định khẳng định những phụ nữ chưa kết hôn cũng được sinh con, cụ thể là sinh 1 hoặc 2 con trở lên trong cùng 1 lần sinh.
Những quy định trên của Nghị định số 20/2010/NĐ-CP đã thể hiện sâu sắc việc chính sách xuất phát từ thực tiễn cuộc sống, đồng thời cũng hướng đến mục tiêu mang lại cuộc sống ổn định cho mọi gia đình và sâu xa hơn là có tính tới sự bền vững dân số
- Tại khoản 2, Điều 2 của Nghị định có nêu: “Cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà sinh ba con trở lên” là không vi phạm quy định sinh một hoặc hai con. Có người cho rằng, đó vẫn chỉ là một lần sinh đẻ nên được sinh thêm lần nữa. Vậy phải hiểu thế nào cho đúng, thưa ông?
+ Việc một số người suy luận thêm: Những cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà sinh ba trở lên, có nghĩa là họ được sinh tiếp lần thứ hai là không đúng với quy định của Nghị định 20/2010/NĐ-CP.
Công tác dân số của Đảng và Nhà nước ta đang phấn đấu đạt và giữ được mức sinh thay thế. Mức sinh thay thế chỉ đạt được khi con số trung bình mỗi cặp vợ chồng tương đương khoảng 2 con. Như vậy là công tác DS-KHHGĐ quan tâm đến số con còn sống của mỗi cặp vợ chồng chứ không phải là số lần sinh của các cặp vợ chồng. Nếu cặp vợ chồng sinh lần thứ nhất mà có hai con trở lên, hiện tại cả hai con đều khoẻ mạnh, kể cả con đã cho làm con nuôi thì không sinh lần thứ hai. Ngược lại, có thể sinh nhiều lần (trên 2 lần) nhưng vẫn không vi phạm pháp luật (như quy định tại Nghị định 20/2010/NĐ-CP).
- Điều 3 của Nghị định có ghi: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, định kỳ 5 năm, công bố tên dân tộc có số dân dưới 10.000 người, tên dân tộc có tỷ lệ sinh nhỏ hơn hoặc bằng tỷ lệ chết (dân tộc có nguy cơ suy giảm số dân). Theo đồng chí, việc này có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao chất lượng dân số? Tỉnh Quảng Ninh chúng ta đến nay có dân tộc nào thuộc nhóm này không?
+ Nghị định này đã thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển của các dân tộc thiểu số, đặc biệt là dân tộc có số lượng dưới 10.000 người, hoặc dân tộc có nguy cơ suy giảm (có tỷ lệ sinh ít hơn tỷ lệ chết). Quảng Ninh là tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống, nhưng hiện nay không có dân tộc nào được sinh con thứ ba trở lên theo tinh thần của Nghị định này.
- Xin cảm ơn đồng chí!