Cách đây 65 năm, ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 28-8-1945, Bác Hồ đã quyết định thành lập Bộ Thông tin tuyên truyền do đồng chí Trần Huy Liệu làm Bộ trưởng. Kể từ đây, ngày 28-8 đã trở thành ngày truyền thống của ngành VHTT.
Trong suốt 65 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, ngành VHTT cả nước nói chung, VHTT Quảng Ninh nói riêng đã không ngừng phát huy vai trò, nhiệm vụ của mình và đã có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp kháng chiến - kiến quốc của dân tộc và xây dựng quê hương Quảng Ninh giàu đẹp.
Cùng với sự trưởng thành của ngành VH-TT cả nước, ở Quảng Ninh, ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công- bấy giờ Đặc khu Hồng- Quảng (Hòn Gai, Quảng Yên) và tỉnh Hải Ninh đều đã sớm thành lập Ban tuyên truyền, rồi chuyển thành Ty Thông tin tuyên truyền và được coi như một mặt trận đấu tranh với địch. Những tài liệu hiện đang được lưu trữ ở Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh cho thấy, thời kỳ kháng chiến chống Pháp, trong bối cảnh chiến tranh, thiếu thốn đủ thứ nhưng những cán bộ của ngành Văn hóa khi ấy - giống như chiến sĩ xung kích trên mặt trận tư tưởng của Đảng đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách của Chính phủ; tuyên truyền về cuộc bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên; đấu tranh với địch trên mặt trận tư tưởng… góp phần tích cực vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp ở Vùng mỏ. Đáng mừng là trong số tài liệu được lưu giữ ở Bảo tàng tỉnh vẫn còn khá nguyên vẹn những ấn phẩm in thạch do Ty Thông tin tuyên truyền Hải Ninh, Quảng Yên xuất bản được trình bày mộc mạc nhưng đầy tính chiến đấu...
Thiếu nữ dân tộc Sán Chỉ biểu diễn thổi pí lè trong ngày hội VHTT dân tộc Sán Chỉ huyện Tiên Yên - một trong những lễ hội truyền thống Sở VH, TT và DL đã phục dựng thành công.
Trong giai đoạn chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, ngành VHTT Quảng Ninh tiếp tục phát huy vai trò của mình, góp phần vào thắng lợi chung của đất nước. Những cán bộ văn hóa, văn nghệ trực tiếp đi đến các công trường, xí nghiệp tuyên truyền, cổ vũ công nhân, nông dân hăng hái thi đua, vừa sản xuất vừa chiến đấu; đấu tranh chống các luận điệu tuyên truyền của địch. Đặc biệt đã có 2 đợt các nghệ sĩ của các đoàn nghệ thuật tỉnh xung phong lên đường vào Miền Nam biểu diễn phục vụ bộ đội chiến đấu, được Tổng cục Chính trị và nhiều đơn vị, địa phương đánh giá cao. Đã có không ít cán bộ ngành VHTT tỉnh đã trở thành liệt sĩ, thương binh trong cuộc kháng chiến vĩ đại ấy của dân tộc.
Suốt chặng đường 65 năm qua, để phù hợp với tình hình thực tế, ngành VHTT đã có nhiều lần biến động về tổ chức, sáp nhập rồi lại tách ra, từ “ty” thành “sở” rồi từ một sở là Văn hóa Thông tin đến nay thành ba sở là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Tuy nhiên, ở vào thời điểm nào, những cán bộ của ngành VHTT vẫn luôn giữ được truyền thống của mình, đó là luôn nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, đoàn kết, sáng tạo và phát triển. Được sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, ngành VHTT Quảng Ninh không ngừng lớn mạnh. Đội ngũ những cán bộ làm công tác văn hóa được củng cố từ tỉnh đến cơ sở xã, phường với hiện có khoảng gần 1.000 người; trình độ chuyên môn nghiệp vụ ngày càng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. Phát huy vai trò, chức năng của mình, những năm qua, ngành đã làm tốt vai trò tham mưu cho tỉnh và các địa phương ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác quản lý, tổ chức các hoạt động văn hóa trên địa bàn tỉnh; phối hợp với các sở, ngành, địa phương tổ chức nhiều sự kiện văn hóa lớn như Lễ hội Du lịch Hạ Long, các lễ hội tôn vinh Vịnh Hạ Long. Thông qua những sự kiện văn hóa, ngành đã mở rộng sự giao thoa, tăng cường mối quan hệ với các địa phương trong và ngoài nước; góp phần quảng báo vùng đất và con người Quảng Ninh ra bên ngoài. Thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, ngành VHTT với vai trò cơ quan thường trực đã luôn tiên phong, nòng cốt trong tuyên truyền, vận động các tổ chức, đoàn thể, nhân dân tham gia các phong trào xây dựng “Gia đình văn hóa”, “Làng, khu phố văn hóa”, “Cơ quan, doanh nghiệp văn hóa”… Tính đến nay, toàn tỉnh có 678/1511 làng, thôn, bản, khu phố được công nhận đạt danh hiệu làng, khu phố văn hóa (44,8%), 219.347 hộ được công nhận gia đình văn hóa (87,4%), có 1.230 thôn, khu phố có nhà văn hóa (80%). So với bình diện chung cả nước kết quả trên là tương đối cao.
Một trong những thành tựu mà ngành VHTT đã đạt được là công tác quản lý di sản văn hóa trên địa bàn. Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 626 di tích, danh thắng các loại. Mặc dù UBND tỉnh đã phân cấp công tác quản lý di tích cho các địa phương (và một số di tích cho BQL các di tích trọng điểm tỉnh) nhưng VHTT vẫn là ngành phải chịu trách nhiệm chính. Nhờ làm tốt công tác bảo tồn, tôn tạo và quản lý, các di tích lịch sử văn hóa, danh thắng của Quảng Ninh ngày càng thu hút nhiều khách tham quan như Vịnh Hạ Long khoảng gần 3 triệu lượt, Yên Tử mỗi gần 2 triệu lượt khách. Nhiều lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số đã được ngành VHTT nghiên cứu phối hợp với địa phương phục dựng thành công, tiêu biểu như lễ hội đình Đầm Hà, Ngày hội VHTT dân tộc Sán Chỉ (Tiên Yên), hội đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn, lễ hội Xuống đồng ở Hà Nam (Yên Hưng).v.v. Kết quả ấy đã được nhân dân trong tỉnh đồng tình, hưởng ứng và được Bộ VH,TT&DL ghi nhận và đánh giá cao...
Cùng với cả nước, tỉnh Quảng Ninh đang nỗ lực thực hiện công cuộc CHH-HĐH, phát triển KT-XH, tăng cường hội nhập kinh tế với thế giới nhằm mục tiêu xây dựng Quảng Ninh ngày càng giàu đẹp, văn minh. Trong bối cảnh ấy vinh dự và cũng là trách nhiệm đòi hỏi ngành VHTT tỉnh cần phát huy vai trò, chức năng làm tốt hơn nữa phục vụ nhiệm vụ chính trị, đưa văn hóa trở thành động lực thúc đẩy KT-XH phát triển; xây dựng nếp sống văn hóa, môi trường văn hóa lành mạnh; đặc biệt là tạo cầu nối văn hóa để Quảng Ninh hội nhập kinh tế với cả nước và thế giới.