Khi thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (BLHS) vào sáng nay, các đại biểu hầu như đều tán thành với chủ trương hạn chế áp dụng hình phạt tử hình. Tuy nhiên, việc bỏ tử hình với các tội danh hiếp dâm; tàng trữ, vận chuyển ma túy vẫn chưa được các đại biểu đồng thuận.
Theo ý kiến chung, các đại biểu tán thành với chủ trương hạn chế áp dụng hình phạt tử hình, bỏ hình phạt tử hình trong một số tội danh cụ thể như: sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh; tham ô tài sản; nhận hối lộ; chống mệnh lệnh; đầu hàng địch; phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược; chống loài người; tội phạm chiến tranh nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về chiến lược cải cách tư pháp và yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
Tội danh hiếp dâm: Tử hình mới đủ mạnh để răn đe
Đại biểu Huỳnh Nghĩa (đoàn Đà Nẵng) đề nghị cần xem xét thấu đáo việc bỏ án tử hình đối với tội hiếp dâm, bởi đây là loại tội phạm phi nhân tính, xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe của người bị hại, đặc biệt đối với các em gái vị thành niên. Đây là loại tội phạm đang gây bức xúc trong dư luận xã hội, đặc biệt là loại tội phạm này hiện đang gia tăng, nếu chỉ giữ mức hình phạt cao nhất là chung thân thì hoàn toàn chưa thỏe đáng, chưa đủ sức răn đe, ngăn ngừa phạm tội.
Việc đề xuất không nên xóa án tử hình đối với tội danh này được sự đồng thuận cao của các đại biểu bởi hậu quả lâu dài, dai dẳng về mặt tinh thần của loại tội danh này khiến nạn nhân đau khổ suốt cuộc đời. Theo các đại biểu bỏ án tử hình đối với loại tội phạm này tức là để ngỏ cho kẻ ác thực hiện hành vi gây hại đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của con người.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến của các đại biểu Võ Minh Phương (Lâm Đồng), Dương Ngọc Ngưu (Thanh Hóa)… cho rằng xét về mức độ nguy hiểm của hành vi, thực tiễn xét xử trong thời gian qua, với chủ trương giảm bớt hình phạt tử hình trong BLHS thì không nhất thiết phải giữ lại hình phạt tử hình đối với tội danh này. Mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, nhưng quy định hình phạt tù chung thân đối với tội này là đủ nghiêm khắc và vẫn bảo đảm để trừng trị, răn đe, phòng ngừa chung. Còn trường hợp người phạm tội hiếp dâm trẻ em, hoặc vừa hiếp dâm, vừa cố ý giết người hoặc cướp tài sản thì có thể bị áp dụng hình phạt tử hình về Tội hiếp dâm trẻ em (điều 112), Tội giết người (điều 93) hoặc Tội cướp tài sản (điều 133)... của BLHS.
Không nên chia nhỏ tội danh vận chuyển, tàng trữ, chiếm đoạt chất ma túy
Về việc tách điều 194 thành hai điều 194, 194a và bỏ hình phạt tử hình đối với Tội tàng trữ, vận chuyển trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy quy định tại điều 194a của dự thảo Luật, nhiều ý kiến không tán thành với việc tách điều 194. Theo đại biểu Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng), tội phạm ma túy là loại tội phạm nghiêm trọng, hành vi tàng trữ, vận chuyển cũng nguy hiểm không kém hành vi mua bán. Còn đại biểu Phương Thị Thanh (Bắc Kạn) cũng cho rằng việc tàng trữ, vận chuyển, mua bán, ma túy có mối quan hệ chặt chẽ, theo một đường dây, nên không thể tách rời hai tội danh. Theo các đại biểu, nếu tách nhỏ các tội trạng này sẽ gây khó khăn trong quá trình điều tra, tạo kẽ hở về pháp lý khi xử lý tội phạm. Đại biểu Trần Văn Kiệt (Vĩnh Long), Lý Kim Khánh (Cà Mau) cho rằng vận chuyển, mua bán là một chuỗi hành vi, đều mang tính chất nguy hiểm như nhau.Trong đó, tàng trữ vận chuyển là khâu đầu, nếu không có tàng trữ, vận chuyển thì không có mua bán. Do đó, theo hai đai biểu trên, tách là không hợp lý, tạo cơ hội để đối tượng phạm tội lợi dụng kẽ hở để vi phạm pháp luật.
Còn về ý kiến bỏ án tử hình với hành vi buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép và chiếm đoạt chất ma túy, các đại biểu cho rằng bỏ án tử hình sẽ không đủ sức răn đe trong tình hình ma túy đang phức tạp hiện nay. Có thể giai đoạn khác, khi cuộc đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm ma túy có hiệu quả cao hơn, hãy tính đến chuyện bỏ.Các ý kiến đưa ra trong buổi thảo luận sáng cho rằng vẫn cần thiết phải duy trì hình phạt tử hình nhất là những trường hợp vận chuyển, tàng trữ trái phép chất ma túy có số lượng đặc biệt lớn.
Để đấu tranh phòng chống loại tội phạm ma túy một cách hiệu quả, luật pháp Việt Nam vẫn cần giữ hình phạt tử hình như luật hiện hành để đảm bảo tính răn đe, hiệu quả phòng ngừa. Đại biểu Nguyễn Đăng Trừng (TP.HCM) nhấn mạnh tội phạm ma tuý là tội nghiêm trọng, tàn phá tương lai của cả cộng đồng, phải xử nghiêm.
Theo Báo cáo giải trình do Chủ nhiệm Uỷ ban tư pháp của Quốc hội Lê Thị Thu Ba trình bày, việc bỏ hình phạt tử hình đối với người có hành vi tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy nhằm cá thể hóa trách nhiệm hình sự là phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của từng hành vi, góp phần hạn chế việc áp dụng hình phạt tử hình trên thực tế. Còn đối với người tàng trữ, vận chuyển trái phép để mua bán chất ma túy sẽ bị xét xử về tội mua bán trái phép chất ma túy với mức hình phạt cao nhất là tử hình. Đối với Tội chiếm đoạt chất ma túy, thời gian qua hầu như không áp dụng hình phạt tử hình đối với người chỉ thực hiện hành vi chiếm đoạt chất ma túy, tuy nhiên để đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy có hiệu quả thì cần giữ lại hình phạt tử hình đối với tội danh này nhằm răn đe, đề phòng xảy ra trường hợp chiếm đoạt chất ma túy với số lượng đặc biệt lớn với tính chất và mức độ nguy hiểm cao, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
