- Thưa anh, vậy là Ngày Thơ Quảng Ninh đã bước sang tuổi 22. Nếu nhìn lại 22 lần tổ chức thì anh thấy ấn tượng mà nó đọng lại trong anh là gì? (Nhà thơ Trần Nhuận Minh, Uỷ viên Hội đồng Thơ - Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội VHNT QN, trao đổi với PV Báo Quảng Ninh)
Nhà thơ Trần Nhuận Minh.
- Với Ngày Thơ Quảng Ninh năm nay, theo nhiều người nhận xét, là khá phong phú, không còn “nhàn nhạt” như vài ba năm trước. Anh thấy thế nào?
+ Vài ba năm trước mà nhận xét là nó “nhàn nhạt” thì cũng không hẳn đâu. Có thể là nó còn “đều đều”, vì không có các điểm nhấn. Tổ chức các hoạt động văn hoá mà hấp dẫn được công chúng là khó lắm vì yêu cầu của công chúng ngày càng cao. Đấy là điều rất cần được thông cảm. Năm nay, tổ chức tại Yên Hưng, có cuộc toạ đàm thơ về Bạch Đằng giang, với nhiều ý kiến phong phú. Bài phát biểu của nhà văn Lê Văn Thảo, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, rất hay. Đêm thơ cũng có chất lượng khá, giữ được người xem đến phút chót. Số người dự toạ đàm buổi chiều, theo văn phòng UBND huyện Yên Hưng cho biết, là khoảng 120 người. Số người dự đêm thơ kín được 3/4 nhà văn hoá huyện. Theo tôi, thế là thành công rồi!
Tuy thế, vẫn có một điều hẫng hụt với nhiều người tham dự Ngày thơ, là năm nay, năm đầu tiên sau 21 năm, các đồng chí lãnh đạo, các nhà thơ và các bạn yêu thơ không đến dâng hương trước bài thơ của vua Lê Thánh Tông, cũng là năm đầu tiên, sau 21 năm, giải thơ hằng năm mang tên Lê Thánh Tông của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, phối hợp với Hội VHNT tỉnh, không được trao tặng. Tôi được biết là Giải thơ Lê Thánh Tông sang năm mới xét trao. Một bậc cao niên (nhà ở khu di tích núi Bài Thơ) cũng điện cho tôi, hỏi sao năm nay không thấy ai đến thăm Bài thơ, thắp hương cho vua Lê, tôi bảo chắc các nhà thơ bận sẽ đến thăm sau chăng?
- Có lần trên Báo Quảng Ninh, anh từng nói, Ngày Thơ Việt Nam ra đời là dựa trên ý tưởng của Ngày Thơ Quảng Ninh. Vậy với tư cách là một trong những người chủ chốt đã đề ra ý tưởng này, anh thấy ý nghĩa của việc tổ chức Ngày Thơ Quảng Ninh (không chỉ trong lĩnh vực văn nghệ mà cả với các lĩnh vực khác như chính trị, xã hội v.v..) ở tỉnh nhà như thế nào?
+ Tôi chỉ nói lại ý kiến của nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trước Đại hội Văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Ninh, tại Nhà văn hoá Việt - Nhật, ngày 11-1-2003, rằng: “Từ thực tế tổ chức và những bài học kinh nghiệm của Ngày Thơ Quảng Ninh mà Ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam tổ chức Ngày Thơ Việt Nam”. Người đầu tiên đề xuất chính thức ý tưởng này là nhà thơ Vương Trọng, đại tá, biên tập viên Tạp chí Văn Nghệ Quân đội của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông phát biểu trong hội thảo thơ về điều ấy từ năm 1994, nhưng phải đến năm 2000, sau khi dự Ngày Thơ Quảng Ninh lần thứ XIII, ông mới viết bài đăng báo Nhân Dân chủ nhật (số 17 ngày 23-4-2003, trang 10) và đề nghị lấy Ngày Thơ Quảng Ninh 29-3, ngày vua Lê Thánh Tông đề thơ trên núi Truyền Đăng (1468) làm Ngày Thơ Việt Nam. ý kiến của nhà thơ Vương Trọng được nhiều người ủng hộ. Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam lấy ngày Bác Hồ viết bài thơ Nguyên tiêu, rằm tháng giêng năm 1948 làm Ngày Thơ Việt Nam, bắt đầu từ năm 2003, sau Ngày Thơ Quảng Ninh tròn 15 năm. Và như thế, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và các tầng lớp nhân dân Quảng Ninh đã sáng lập Ngày Thơ Quảng Ninh, thì đồng thời cũng tham gia vào việc sáng lập Ngày Thơ Việt Nam cùng với Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam.
Bây giờ, Ngày Thơ Quảng Ninh đã được “nhân rộng ra cả nước” (lời nhà thơ Hữu Thỉnh) và đến nay là đã 22 năm tổ chức thành công ở Quảng Ninh. Tác dụng rất tích cực của nó là đã tác động trực tiếp vào tâm hồn con người về những giá trị của thơ ca, về Tổ quốc, dân tộc và chủ nghĩa xã hội, động viên mọi người phấn khởi, hăng hái xây dựng cuộc sống mới, khích lệ những người sáng tác, không chỉ thơ mà cả các loại hình nghệ thuật khác, qua giao lưu, trao đổi, vươn lên tạo dựng những tác phẩm có chất lượng cao hơn...
- Có Ngày Thơ Việt Nam, lại có Ngày Thơ Quảng Ninh, việc tổ chức thực hiện liệu có bị chồng chéo, trùng lặp không?
+ Nếu người thực hiện thiếu tận tâm, ít động não, thì nội dung 2 ngày, có thể có một số hạng mục trùng lặp và chồng chéo.Thực tế như đã làm trong 7 năm qua cho thấy, mỗi ngày có một mục đích yêu cầu riêng, dẫn đến nội dung và cách tổ chức thực hiện cũng khác nhau, do đó mà làm phong phú cho nhau. Cũng tương tự như chúng ta có ngày Quốc khánh 2-9, giải phóng đất nước 30-4, vẫn có ngày giải phóng Khu mỏ 25-4, rồi ngày dành riêng cho thợ mỏ 12-11 v.v.. Những ngày đó sẽ làm phong phú thêm tâm hồn chúng ta, làm chúng ta gắn bó hơn với Đảng và cách mạng, với truyền thống đạo lý của cả dân tộc, nền tảng chính trị của chế độ ta. Cũng như ngày Giải phóng khu mỏ 25-4, ngày truyền thống công nhân mỏ 12-11, Ngày Thơ Quảng Ninh 29-3 nổi tiếng trong cả nước, đã trở thành giá trị văn hoá tinh thần của Đảng bộ và nhân dân Quảng Ninh. Giả sử, với lý do này nọ, chúng ta cứ tước bỏ dần những ngày như thế, thì hậu quả trước mắt cũng như lâu dài, sẽ không thể lường được...
- Nếu nhìn rộng ra, từ Ngày Thơ Quảng Ninh, có nên có những ngày dành riêng cho các loại hình nghệ thuật khác như sân khấu, mỹ thuật, v.v.. được không?
+ Để hình thành được một ngày như thế phải hội tụ được một số yếu tố ở những bộ môn nghệ thuật có tính phổ cập cao, có nhiều công chúng và dễ thực hiện, thậm chí dễ xã hội hoá. Tôi chỉ thấy có một bộ môn làm được một ngày như thế là âm nhạc. Trước khi về hưu, tôi đã báo cáo và được nhiều đồng chí lãnh đạo tỉnh đồng tình, lấy ngày UBND tỉnh họp báo Công bố Năm Âm nhạc Quảng Ninh 15-4 (2005) tại Khách sạn quốc tế Bảo Sơn Hà Nội, được báo chí trong nước cho là một trong các sự kiện của tháng 4 năm 2005, làm Ngày Âm nhạc Quảng Ninh; từ đó mà phục vụ cho ngày Giải phóng khu mỏ 25-4 và thống nhất đất nước 30-4. Tôi cũng đã thảo giùm tờ trình Tỉnh uỷ và UBND tỉnh cho các đồng chí kế nhiệm. Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, đã viết bài đăng báo hưởng ứng và muốn có ở Quảng Ninh rồi ở cả nước ta một ngày hội âm nhạc toàn dân, cứ đến ngày đó nơi nơi gảy đàn, ca hát… Theo tôi, làm Ngày âm nhạc còn dễ hơn, vui hơn Ngày thơ, vì âm nhạc bao giờ cũng có rất nhiều công chúng…
- Xin cảm ơn nhà thơ, một người luôn tâm huyết với sự nghiệp văn hoá văn nghệ của tỉnh nhà.
