Tâm thế chuẩn bị chờ đón ngày mới đã được người dân trên huyện đảo Vân Đồn chuẩn bị từ cách đây nhiều năm, khi mà ý tưởng đầu tiên về thành lập Khu kinh tế Vân Đồn mới manh nha. Và lần lượt những quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận về mặt pháp lý cho sự ra đời của Khu Kinh tế Vân Đồn - Khu kinh tế đầu tiên của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ bước đầu đã thoả mãn mong mỏi của người dân huyện đảo.
Khu du lịch Bãi Dài (Vân Đồn).
Ảnh: Trọng Khang
Bức tranh tổng thể
Mặc dù trong giai đoạn nền kinh tế gặp khó khăn, nhưng số lượng nhà đầu tư đến tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư vào Quảng Ninh vẫn không hề giảm. Hầu hết các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến Quảng Ninh năm 2009 đều quan tâm đến việc tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư vào Vân Đồn. Thế mới thấy sức hút mạnh mẽ của khu kinh tế Vân Đồn, của vùng đất hội tụ đầy đủ các yếu tố cho phát triển khu kinh tế, nhất là lĩnh vực du lịch mang đẳng cấp quốc tế. Nói vậy bởi đây là địa bàn vàng để đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ, vui chơi, giải trí. Vân Đồn có trên 600 hòn đảo lớn nhỏ được hợp thành bởi 2 quần đảo lớn là Cái Bầu và Vân Hải. Nơi đây có Vịnh Bái Tử Long nằm kề sát Vịnh Hạ Long với các đảo đá, hang động, bãi tắm đẹp nổi tiếng như Sơn Hào, Ngọc Vừng, Quan Lạn, Minh Châu. Một huyện đảo còn nguyên vẹn vẻ đẹp hoang sơ, không bị ảnh hưởng bởi bụi khói công nghiệp rất thích hợp với du lịch nghỉ dưỡng. Người dân trên đảo mang đậm nét văn hoá đặc sắc vùng biển. Đây cũng chính là vùng đất cư trú của người Việt cổ. Những dấu tích của vùng đất có bề dày truyền thống văn hoá vẫn còn rất phong phú tại các đảo Cống Đông, Cống Tây, Hải Vân, Quan Lạn và di tích thương cảng Vân Đồn, khu di tích lưu niệm Bác Hồ... Điều đặc biệt là ở Vân Đồn vẫn còn lưu giữ được các lễ hội mang đậm nét đặc sắc của người dân miền biển. Với những lợi thế này chắc chắn Vân Đồn sẽ trở thành điểm du lịch văn hoá hấp dẫn.
Xét về địa thế có lẽ không khu kinh tế nào trên cả nước lại được xác định vị trí quan trọng như Vân Đồn. Bởi đây là vùng đất nằm trên trục chính của tuyến 2 hành lang một vành đai kinh tế hợp tác với Trung Quốc và được xác định là tiền đồn vững chắc của cả miền Bắc trên con đường tiến ra biển lớn. Những thế mạnh này tạo cho Vân Đồn nhiều cơ hội nhận được sự ủng hộ đầu tư của các Bộ, ngành Trung ương. Do đó, định hướng phát triển của Khu Kinh tế Vân Đồn là ''trở thành trung tâm thương mại, tài chính, du lịch hàng đầu Việt Nam!”. Các mục tiêu cụ thể được đặt ra để thực hiện đó là: thiết lập và phát triển Vân Đồn trở thành điểm đến du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao và khu vui chơi giải trí cao cấp; xây dựng sân bay quốc tế hiện đại phục vụ sự phát triển của Quảng Ninh và các tỉnh phía Bắc. Thiết lập một cảng biển hiện đại phục vụ chủ yếu cho du lịch và dịch vụ. Phát triển Vân Đồn trở thành trung tâm ngân hàng và tài chính quốc tế. Xây dựng đô thị biển vườn đẹp và hiện đại; thiết lập định hướng lâu dài hướng tới sự bền vững; củng cố an ninh và bình ổn trong khu vực; thúc đẩy sự phát triển kinh tế của vùng Đông Bắc nói chung cũng như tỉnh Quảng Ninh nói riêng... Theo quy hoạch chung đã được các bộ, ngành trung ương cơ bản nhất trí thông qua thì trên đảo Cái Bầu xây dựng sân bay quốc tế, khu kinh doanh trung tâm, khu nghỉ dưỡng phức hợp, cảng thương mại; có đảo công viên quốc gia. Các đảo Bản Sen và Trà Bản xây dựng nhà ở, làm du lịch sinh thái. Đảo Thắng Lợi làm khu nghỉ dưỡng, cảng cầu cá kết hợp du lịch sinh thái. Đảo Cảnh Cước là khu di tích lịch sử, bảo tồn rùa biển. Đảo Ngọc Vừng phát triển khu nghỉ dưỡng...
Với mục đích khai thác bãi biển đẹp tại các đảo trên Khu kinh tế nên mạng lưới giao thông được thiết kế liên hoàn giữa các khu chức năng trên đảo. Đối với đảo Cái Bầu xây dựng mới 2 cầu chính gồm cầu Vân Tiên nối sang khu vực Mũi Chùa (Tiên Yên) và cầu Đoàn Kết nối sang khu vực Mông Dương (Cẩm Phả). Ngoài ra, theo quy hoạch này còn có hệ thống đường sắt từ tuyến Lạng Sơn - Tiên Yên qua đảo Cái Bầu dọc theo hành lang tuyến đường vòng đảo và kết nối với đường sắt đi Hạ Long. Có tuyến cáp treo từ đảo Cái Bầu ra đảo Trà Ngọ kết hợp xây dựng các công viên chủ đề ở cả 2 đảo để khai thác hiệu quả hơn tuyến cáp treo này...
Những nét vẽ đầu tiên
Có lẽ nhà đầu tư hăng hái nhất, kiên trì nhất từ những ngày đầu phác thảo ý tưởng thành lập Khu Kinh tế Vân Đồn là Công ty Rockingham Asset Manager (Hoa Kỳ). Đây là Công ty nước ngoài đầu tiên liên doanh với một nhà đầu tư trong nước đặt dự án xây dựng khu du lịch nghỉ dưỡng Ao Tiên với quy mô, cách thức thực hiện đón đầu cho sự ra đời của Khu Kinh tế. Công ty này đang thực hiện dự án Sân bay Quốc tế Vân Đồn. Sau khi khảo sát nghiên cứu, được sự định hướng của các cơ quan chuyên môn về địa điểm đầu tư xây dựng sân bay, nhà đầu tư này đang hoàn chỉnh các thủ tục để trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sân bay được xác định là một trong những hạng mục đầu tiên khởi động của Khu kinh tế Vân Đồn. Bởi sau khi được đầu tư xây dựng sân bay sẽ là cửa ngõ ra Vịnh Hạ Long; khu vực phi thuế quan và sân bay có thể thu hút những ngành công nghiệp sạch có giá trị gia tăng cao. Có sân bay, có các dự án khác, chắc chắn Vân Đồn là điểm đến hấp dẫn không chỉ đối với khách du lịch mà còn đối với các nhà đầu tư đến từ Trung Quốc, Đông Nam á, Ấn Độ, Nhật Bản, Nga và vùng Trung Đông.
Để tạo thế và lực cho Vân Đồn sớm cất cánh năm 2010, Chính phủ đã đồng ý ứng trước cho Quảng Ninh 85 tỷ đồng để thực hiện dự án đầu tư xây dựng các khu tái định cư của Khu kinh tế; 10 tỷ đồng cho xây dựng công trình hệ thống thoát nước tại trung tâm thị trấn Cái Rồng. Tuyến đường 4B kéo dài qua Khu Kinh tế đang được xúc tiến để khởi động vào trong năm 2010. Dự án xây dựng cầu Vân Tiên đã tìm được nguồn kinh phí đầu tư từ nguồn vốn ODA, đã được đưa vào danh sách ngắn các dự án sử dụng nguồn vốn này để sớm được Chính phủ Nhật Bản bố trí vốn.
Bước ban đầu thực hiện cho một Khu Kinh tế lớn đã “xuôi chèo mát mái”. Chắc chắn sự hiện hữu của một Khu Kinh tế tiền đồn vững chắc nơi vùng Đông Bắc Tổ quốc không còn xa.
