Trải hết lòng mình với một người lạ mặt như tôi đối với những cô gái “đi khách” không phải là dễ, song tôi đã may mắn được nghe câu chuyện, những tâm sự chân thành của các cô nhờ một lần được đi cùng với Nhóm Nhân viên tiếp cận cộng đồng thuộc “Chương trình sống đẹp” của Dự án PSI thuộc Tổ chức Dịch vụ dân số Quốc tế mà Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS của tỉnh đang quản lý, thực hiện.
Nhân viên Trung tâm Y tế TP Hạ Long chuẩn bị dụng cụ đi khám bệnh cho đối tượng nhân viên nhà hàng trên địa bàn. Trong vai một tuyên truyền viên, tôi cùng với chị ĐTN - một thành viên của Nhóm Nhân viên tiếp cận cộng đồng đã tiếp xúc với 2 cô gái hành nghề đi khách. Đây là 2 trong các đối tượng gái mại dâm mà nhóm chị N có nhiệm vụ quản lý, tuyên truyền. Chị N đã tiếp xúc với các cô nhiều lần, nên khi nghe chị giới thiệu về tôi, các cô khá cởi mở. TT - 1 trong 2 cô gái đó, năm nay 25 tuổi, quê ở Hải Dương, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, 5 năm trước cùng một số chị ra Quảng Ninh tìm việc. Học hành mới hết cấp 2, xin việc gì cũng khó, những ngày đầu T làm phục vụ ở nhà nghỉ, thu nhập chỉ đủ sống. Để có thêm tiền gửi về cho gia đình, T đã “đi khách”, giờ chuyện ấy trở nên bình thường. VTM cũng vậy, hơn TT 2 tuổi, đã có 7 năm trong nghề. M đã từng đi làm ở nhiều nhà nghỉ, nhà hàng khác nhau. T. bảo: “Đi làm nghề này chủ yếu đi đêm, sáng ngủ bù, nên ít có thời gian xem ti vi, nghe đài, đọc báo. Trước đây mới hành nghề ít khi sử dụng bao cao su, nhưng rồi khi các chị trong Nhóm Nhân viên tiếp cận cộng đồng tìm đến, bọn em mới biết thời gian qua mình quá chủ quan với bệnh tật, nhất là HIV. Giờ thì “ngon” rồi, lúc nào trong túi cũng thủ sẵn chục chiếc bao cao su”. Chị N tiếp lời: “Để thay đổi được nhận thức của các cô ấy như bây giờ không phải là dễ, các thành viên nhóm đồng đẳng phải đi lại tuyên truyền liên tục, bất kể giờ nào”. Chị N là 1 trong 12 thành viên của 3 nhóm tiếp cận cộng đồng thuộc “Chương trình sống đẹp” của Dự án PSI được triển khai, thực hiện trên địa bàn tỉnh từ tháng 3-2009. Các nhóm này có nhiệm vụ giám sát tên, địa chỉ, đặc điểm, cung đường, những quán mới; tiếp cận các quán, gái tiếp viên, nhà hàng, gái hành nghề mại dâm... để tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS; cung cấp các vật phẩm của dự án như: Bao cao su nam, bao cao su nữ, chất bôi trơn, tờ rơi tuyên truyền; thuyết phục chị em cho thông tin cá nhân để ghi mã nhận dạng... Để công tác tuyên truyền đạt hiệu quả, các nhóm thường xuyên lập kế hoạch theo tuần với các chủ đề khác nhau; trao đổi thông tin về thuận lợi, khó khăn, kinh nghiệm của nhóm để cùng bàn bạc giải quyết vướng mắc. Để tiếp cận được gái nhà hàng, gái mại dâm... đã khó, tuyên truyền sao cho họ nghe mình lại càng khó hơn. Chị N cho biết: “Gặp những hôm thời tiết nóng nực, nhiều cô ế khách, thấy chúng tôi đến tỏ thái độ cáu gắt, bực tức. Chúng tôi phải mềm mỏng lắm mới thuyết phục được họ. Có hôm đang tuyên truyền, vừa bắt đầu thì có khách gọi, các cô ấy bỏ đi luôn”. Những người hành nghề “đi khách” thường hay thay đổi chỗ trọ, thay đổi nhà hàng, nhà nghỉ nên rất khó quản lý. Có một số nhà nghỉ, nhà hàng không muốn để nhóm tiếp cận vào gặp gỡ chị em... Nhưng rồi sự kiên trì của các thành viên nhóm tiếp cận cộng đồng đã được đền đáp, các cô gái đã thoải mái, cởi mở trong trao đổi thông tin, đồng ý sử dụng bao cao su do “Chương trình sống đẹp” phát. Từ khi triển khai chương trình đến hết tháng 10-2009, các nhóm đã tiếp cận được 5.212 lượt người, trong đó 4.906 lượt là chị em ở nhà hàng và 306 lượt là “chị em đường phố”. Trong số đó, các nhóm đã vận động 88 người đi tư vấn xét nghiệm tự nguyện. Chỉ trong vòng 8 tháng, “Chương trình sống đẹp” đã phát 32.640 bao cao su nam, nữ; 17.927 tuýp bôi trơn. Mặc dù mới triển khai được 9 tháng, song “Chương trình sống đẹp” đã phát huy hiệu quả cao trong việc tuyên truyền trực tiếp, dẫn đến thay đổi hành vi ở nhóm đối tượng có nguy cơ lây nhiễm HIV cao nhưng khó tiếp cận trên địa bàn tỉnh. Kết quả này có sự góp phần không nhỏ của những thành viên Nhóm Nhân viên tiếp cận cộng đồng.
