Nằm trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới, 5-6, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long sẽ cho ứng dụng thử nghiệm sản phẩm Enretech để xử lý dầu rơi vãi tại điểm đặt máy phát điện và nước la-canh nhiễm dầu từ một số tàu công tác của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long.
Nếu ứng dụng thành công và được triển khai, đây có thể coi là bước đột phá trong xử lý ô nhiễm từ dầu thải do các phương tiện hoạt động nổi trên Vịnh Hạ Long gây ra, tác động xấu đến môi trường di sản.
Môi trường Vịnh Hạ Long đã và đang chịu nhiều tác động từ chất thải của các phương tiện nổi như thế này.
Khoảng 20 năm trước, một kỹ sư hoá học người Ốt xtrây-li-a là Ted Dickerson đã nghiên cứu và chế ra các sản phẩm Enretech dùng cho các trường hợp ứng cứu khẩn cấp đối với sự cố tràn vãi dầu và nhiên liệu. Năm 1988, ông thành lập nhà máy sản xuất và tới nay các sản phẩm Enretech nhanh chóng được sử dụng rộng rãi tại 26 nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Gọi là thử nghiệm bởi đây là lần đầu tiên Enretech được ứng dụng tại Vịnh Hạ Long. Trước đó, năm 1998, sản phẩm Enretech đã được Cục Môi trường, Bộ Khoa học - Công nghệ (nay là Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho phép sử dụng tại Việt Nam, và nó đã được sử dụng thành công xử lý cát nhiễm dầu tại bãi biển Vũng Tàu (2001) và hiện đang được nhiều doanh nghiệp kinh doanh các sản phẩm xăng dầu ở phía Nam ứng dụng. Theo giới thiệu của Công ty TNHH SQS (Hà Nội) - nhà phân phối sản phẩm Enretech tại Việt Nam trong buổi làm việc với Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, ngày 12-5-2008 thì đặc tính ưu việt của sản phẩm Enretech là hấp thụ nhanh hydrocarbon ở mọi dạng, kết bao tốt; không nhả lại môi trường các chất độc hại; phân huỷ sinh học 100%; không độc hại đối với con người, động thực vật và môi trường; sản phẩm cuối cùng là nguồn phân bón hữu dụng cho đất; an toàn và đơn giản trong sử dụng và bảo quản.
Căn cứ vào đặc điểm thực trạng địa hình, các tác nhân gây nguy cơ ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long từ dầu, Công ty SQS giới thiệu 2 sản phẩm Enretech là: Premium Floor Sweep và Enretech Cellusorb. Đối với sản phẩm Premium Floor Sweep, (có dạng bột), cách xử lý đơn giản là rắc đều chất này lên điểm vãi dầu để Premium Floor Sweep thấm hết dầu, sau đó quét thu gom lại mang đi tiêu huỷ. Đối với sản phẩm Enretech Cellusorb được sản xuất từ xơ bông và cellolose tự nhiên, có ba cách ứng dụng: Cách thứ nhất là thả xơ bông Cellusorb ở dạng gối thấm xuống khoang nước đáy tàu. Các gối xơ bông này sẽ thấm và hút váng dầu (không hút nước), kể cả nhũ tương; cách thứ hai là bơm nước đáy tàu qua các lớp Cellusorb tác dụng như tấm lọc váng dầu và nhũ tương trước khi thải ra môi trường và cách thứ ba là đặt các gối thấm Cellusorb quây tròn xung quanh đầu hút của bơm hút nước đáy tàu. Khi bơm hoạt động, nước sẽ bị hút qua lớp lọc và dầu sẽ bị giữ lại mà không bị thải ra môi trường. Theo tính toán của nhà sản xuất Cellusorb có thể loại bỏ 95-98% lượng dầu nhiễm trong nước đáy tàu, bằng các cách xử lý đơn giản như trên.
Theo kế hoạch, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long sẽ thử nghiệm sản phẩm Premium Floor Sweep tại nơi đặt máy phát điện ở hang Đầu Gỗ, Thiên Cung và thí điểm xử lý cát nhiễm dầu tại Bến Đoan; thử nghiệm sản phẩm Enretech Cellusorb trên 3 tàu công tác của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long là Thiên Cung 1, Ngọc Lan và QN 1698. Yêu cầu kết quả thử nghiệm là loại bỏ được dầu trên mặt nền cứng (đối với sản phẩm Premium Floor Sweep) và nước la-canh sau khi được lọc thải ra biển (đối với sản phẩm Enretech Cellusorb) phải đạt tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5945: 1945 (nước thải công nghiệp- tiêu chuẩn thải) tức có hàm lượng dầu 0 - 1mg/1.
Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Công ty TNHH SQS cho biết: Giá 1 kg sản phẩm Enretech Cellusorb là 6 USD (bao gồm cả VAT), tức xấp xỉ 100.000 đồng VN, tuy nhiên 1 kg Cellusorb sẽ hút được khoảng 11-18 kg dầu, thao tác vừa đơn giản mà hiệu quả kinh tế rất cao so với các giải pháp thu gom khác. Đặc biệt, Cellusorb rất thích cho xử lý ô nhiễm dầu tại các khu vực khó tiếp cận như rừng ngập mặn, đầm nuôi thuỷ sản và các dải đá ngầm như ở Vịnh Hạ Long.
Hiện nay, hàng ngày trên Vịnh Hạ Long có hàng trăm tàu thuyền lớn nhỏ đang hoạt động kinh doanh du lịch, vận tải, đánh bắt hải sản... Tuy chưa có nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về số lượng dầu thải ra Vịnh từ các loại phương tiện này, nhưng có thể thấy tác động của nó là rất xấu đến môi trường nước biển, đến đa dạng sinh học của Vịnh Hạ Long. Theo một cán bộ Phòng Nghiệp vụ- Nghiên cứu, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long- đơn vị chủ trì thử nghiệm thì sau khi kết quả thử nghiệm thành công, Ban sẽ có báo cáo, đề xuất với UBND tỉnh có hướng chỉ đạo triển khai ứng dụng các sản phẩm Enretech để xử lý nước nhiễm dầu từ các phương tiện nổi hoạt động trên Vịnh Hạ Long.
