Đầu năm mới, nói chuyện ung thư thật không vui, nhưng theo các chuyên gia sức khỏe, ung thư gan lại không quá đáng sợ nếu biết cách phòng ngừa và phát hiện sớm.
Số liệu mới nhất cho thấy dù bị ung thư phổi “qua mặt”, nhưng ung thư gan (UTG) vẫn xếp nhì trong số những bệnh ung thư thường gặp ở nam giới và xếp thứ tư ở nữ giới tại PHCM.
80% người xơ gan chuyển thành UTG
TS-BS Bùi Hữu Hoàng, chuyên khoa tiêu hóa-gan mật Bệnh viện (BV) Đại học Y Dược TPHCM, kể từng gặp nhiều người nam bề ngoài hoàn toàn khỏe mạnh, nặng 70-80 kg, đến khám vì mệt mỏi, ăn khó tiêu. Sau khi được làm một số xét nghiệm và phát hiện bị UTG, những người này vẫn không tin sự thật và còn... cãi lại bác sĩ cho rằng mình không bệnh! Tương tự, có trường hợp UTG phát hiện rất tình cờ, nhân một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ ở nơi làm việc, lúc này khối u đã to 7-8 cm nhưng bệnh nhân vẫn... ăn uống bình thường!
TS Hoàng cho biết khi bị UTG giai đoạn đầu, bệnh nhân thường không có triệu chứng gì. Nếu có, đó chỉ là những triệu chứng mơ hồ như ăn không ngon, khó tiêu, hơi mệt, nặng ở dưới bờ sườn phải. Khi triệu chứng rõ ràng như trướng bụng, vàng da, sụt cân, suy sụp, dưới bờ sườn phải nổi gồ lên một khối u cứng thì bệnh đã quá nặng và hầu như không thể chữa trị được.
Vì sao bị UTG? Theo phân loại yếu tố nguy cơ gây ung thư của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2006, viêm gan siêu vi B và C có mối liên hệ khăng khít với UTG. Trong số những người nhiễm siêu vi viêm gan B có 10%-15% chuyển sang viêm gan mạn tính. Có 25% người viêm gan mạn tính chuyển thành xơ gan và trong số những người xơ gan có 80% tiến triển thành UTG. Diễn tiến từ viêm gan mạn đến UTG kéo dài từ 10-20 năm, do đó những người bị UTG thường ở độ tuổi 30-40.
Phát hiện sớm UTG, chuyện không quá khó
Hiện nay, phẫu thuật vẫn là biện pháp chính để điều trị UTG. Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Đoàn Hữu Nam, BV Ung Bướu TPHCM, hơn 90% trường hợp UTG đến BV trong giai đoạn quá muộn, không thể phẫu thuật được. Ngược lại, nếu UTG phát hiện sớm, khi khối u nhỏ hơn 3 cm, khả năng điều trị khỏi hoàn toàn là rất cao, có người sau phẫu thuật sống đến hơn 20 năm hoàn toàn bình thường. Ngoài phẫu thuật, các phương pháp thuyên tắc hóa-dầu qua động mạch (TOCE) và chích cồn nguyên chất vào trong khối u cũng mang lại hiệu quả, tuy nhiên cũng đòi hỏi đó phải là khối u nhỏ.
Có thể phát hiện UTG giai đoạn sớm được không? Bác sĩ Đoàn Hữu Nam cho rằng hoàn toàn có thể. Theo ông, những người có nguy cơ cao bị UTG (nhiễm siêu vi viêm gan B, C trong quá khứ, xơ gan do rượu) cần đi làm siêu âm bụng và xét nghiệm máu tìm kháng nguyên đặc hiệu AFP (protein do tế bào UTG tiết ra) 6 tháng một lần. Khi siêu âm phát hiện có khối u trong gan và AFP > 400 ng/ml thì gần như chắc chắn nghĩ đến UTG, còn nếu AFP chỉ < 200 ng/ml cần phải làm thêm một số xét nghiệm khác để xác định. Với biện pháp đơn giản này, các chuyên gia sức khỏe khẳng định có thể phát hiện sớm UTG trong 70% trường hợp, như thế việc điều trị khỏi hẳn hoàn toàn trong tầm tay. Tại TPHCM hiện nay, siêu âm bụng và xét nghiệm AFP trong máu hết sức phổ biến, chi phí không cao, vì thế đối tượng có nguy cơ không nên chần chừ thực hiện các biện pháp này.
Về phòng ngừa, theo BS Nam, qua một nghiên cứu ở BV Ung Bướu, ông và đồng nghiệp nhận thấy 83% bệnh nhân UTG đã từng nhiễm siêu vi viêm gan B, do đó nếu chích ngừa viêm gan siêu vi B sẽ gần như ngừa được UTG. Để bảo đảm hiệu quả của chủng ngừa, cần chích đủ liều và đúng thời hạn. Thông thường người ta hay quên tiêm nhắc lại mũi thứ 3, nếu trễ quá 3-4 tháng, nên hỏi ý kiến bác sĩ.
