Một ngày cận kề Tết Trung thu, chúng tôi đến đảo Hà Loan, một thôn của xã Cộng Hoà, TX Cẩm Phả. Thật may mắn, đúng vào ngày con nước lên, vì vậy chúng tôi sang Hà Loan không đến nỗi vất vả lắm. Ông Lý lái đò có thâm niên 15 năm làm nghề ở bến đò nhỏ này, dẫn chúng tôi lội qua những điểm nước cạn để leo lên chiếc thuyền nan đã chờ sẵn.
Đôi tay gầy guộc của ông lại thành thục khua mái chèo đẩy chiếc thuyền nan rời bến. Ông Lý kể: “Tôi bắt đầu làm nghề lái đò ở bến đò nhỏ này từ khi đảo Hà Loan được đón những vị khách đầu tiên. Từ đó, tôi trở thành người lái đò thường xuyên đưa đón các cô giáo từ bên bờ này sang Hà Loan để dạy chữ cho bọn trẻ”. Không giống như những hòn đảo khác mà chúng tôi đã đến, đảo Hà Loan chỉ cách đất liền 2 km. Những ngày nước cạn, muốn sang đảo chỉ phải xắn quần, lội bộ 45 phút theo những con lạch nhỏ. Vì thế, vào những ngày đó, người làm nghề chèo đò như ông Lý thường “thất nghiệp”.
Mất hơn 30 phút tròng trành giữa biển nước mênh mông, chúng tôi đặt chân lên đảo. Đảo rợp một màu xanh của cây rừng, lúa và hoa màu; không gian thật và yên bình. Chị Phú - người dẫn đường nói: “ở đảo này chỉ có khoảng 50 hộ dân sinh sống. Đi biển và làm ruộng là kế sinh nhai của họ. Trẻ em học đến cấp II thì đều vào ở nhờ nhà người thân trong đất liền để học tiếp. Giờ này, các hộ dân hầu hết đi biển, bọn trẻ đi học. Vì vậy trong thôn vắng vẻ vậy đấy. Phương tiện đi lại trên đảo của người dân là đôi chân, chưa có nhà nào có xe máy, xe đạp”. Men theo những bờ ruộng nhỏ, chúng tôi đến lớp học của bọn trẻ. Đó là một dãy 3 phòng học nằm trơ trọi trên một gò đất cao. Lớp vôi bên ngoài đã tróc, cánh cửa chính, cửa sổ đều xộc xệch và xiêu vẹo. Lớp học ở đây không giống ở đất liền. Lớp học đầu tiên chúng tôi ghé thăm là lớp ghép 1 và 2 chỉ với 9 học sinh (là lớp học có đông số học sinh nhất ở đây), trong đó có 2 học sinh độ tuổi lớp 1 (6 tuổi), 2 học sinh độ tuổi lớp 2 (7 tuổi), còn lại 5 học sinh 5 tuổi ngồi “học nhờ” để sang năm vào học lớp 1. Lớp học bên cạnh là lớp 3 có 4 học sinh. Lớp học cuối cùng là lớp ghép 4 và 5 cũng chỉ có 7 học sinh (1 học sinh lớp 4 và 6 học sinh lớp 5).
Nếu như những ngày này ở TP Hạ Long hay ở TX Cẩm Phả, Trung thu đã rất rộn ràng; học sinh các lớp đều được các anh, chị phụ trách, các thầy cô giáo hướng dẫn làm đèn ông sao, chuẩn bị bày mâm phá cỗ đêm trăng rằm… Vậy mà ở đây thì hoàn toàn ngược lại, các em chỉ biết, đến giờ thì vào lớp, hết tiết thì ra chơi. Khi chúng tôi hỏi về Trung thu, về rước đèn… các em đều ngơ ngác “không biết”. “Trung thu cháu không có đèn ông sao, bố mẹ cháu chỉ mua 2 chiếc bánh Trung thu về cả nhà ăn thôi”- Cậu bé Triệu Quang Trường, học sinh lớp 2A4 nói: -“Cháu rất thích được đi rước đèn, múa hát như các bạn nhỏ ở trên ti vi”. Qua tìm hiểu, được biết, Trung thu ở đây năm nào cũng buồn vậy. Hoạ hoằn lắm mới có năm các bậc phụ huynh góp tiền, tự tổ chức Trung thu cho trẻ. Nhưng vì do phụ huynh tự tổ chức nên chẳng có năm nào các em được hướng dẫn làm đèn ông sao, đi rước đèn, xem múa lân hay thi bày mâm… “Năm nào nhà trường cũng tổ chức Trung thu cho học sinh. Nhưng chỉ có thể tổ chức được ở trường chính”- Cô giáo Nguyễn Thị Ngợi, Hiệu phó Trường PTCS Cộng Hoà cho biết: - “Học sinh ở các điểm trường lẻ được nhà trường chuyển quà của các cơ quan, đơn vị đến chia cho các em mang về nhà. Thôn Hà Loan, do điều kiện đi lại đặc biệt khó khăn nên có muốn tổ chức Trung thu cho các em cũng đành chịu”.
Rời đảo Hà Loan trong chúng tôi ai cũng thấy vương vấn và áy náy vì ước mơ của cậu bé Trường. Chỉ vì điều kiện đi lại khó khăn mà trẻ em ở Hà Loan phải chịu thiệt thòi hơn những bạn nhỏ khác. Chúng tôi ước, giá như có một con đường nối liền Hà Loan với đất liền, giá như cấp chính quyền, các đoàn thể ở thôn, xã và các bậc phụ huynh quan tâm hơn đến ước mơ của những đứa trẻ, thì có lẽ sự thiệt thòi của trẻ em ở đây sẽ được bù đắp.
