Di tích lịch sử, văn hoá và danh thắng đền Hang Son (xã Phương Nam) là 1 trong 2 di tích cấp tỉnh của thị xã Uông Bí. Tương truyền đền thờ chàng trai họ Phạm, sau này được suy tôn là Bát Hải Đại Vương, vì muốn cứu dân thoát khỏi hạn hán nên đã phạm luật và phải chết, biến thành khúc gỗ trôi dạt vào cửa động Hang Son.
Đền rất linh thiêng, theo thần tích năm 1288, sau khi Trần Hưng Đạo đánh thắng quân Nguyên Mông đã về đền khao quân và làm lễ tạ ơn, cắt máu ăn thề, kết nghĩa huynh đệ với thần Bát Hải Đại Vương. Tháng 9-1329 vua Trần Hiến Tông trong một lần du ngoạn cảnh đền đã cho khắc bức đại tự “Bão Phúc Nham”, tức động đẹp trong hang núi có nhiều sự tốt lành. Đền còn bia đá khắc năm Giáp Tuất, niên hiệu Sùng Khang năm thứ 7 (1572) và bia Bảo Đại thứ 9 (1934) cho thấy Hang Son đã từng được xây dựng rất khang trang, có toà tượng Phật, bộ cửa điện, câu đối đẹp, chuông to...
Di tích Hang Son đã được đầu tư mở rộng khang trang.
Thế nhưng trải qua thời gian, đền Hang Son đã không còn giữ được cảnh sắc như xưa. Cách đây 5 năm, khuôn viên di tích nhỏ hẹp, chỉ bó gọn trong vách hang ẩm ướt và thiếu ánh sáng. Những ngày rằm, ngày lễ nhân dân phải chen chân nhau vào thắp hương. Hệ thống tượng, đồ thờ cũng đơn giản và bài trí tạm bợ. Nhận thấy nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân đối với đền Hang Son ngày càng lớn (hàng năm có đến vài chục ngàn người đến tham quan thắng cảnh, chỉ tính 9 tháng đầu năm 2009 đã có 3 vạn khách, bằng cả năm 2008), thời gian gần đây thị xã Uông Bí đã quan tâm đầu tư chỉnh trang, tu sửa di tích, kêu gọi nhân dân thập phương công đức sắm sửa đồ thờ cúng. Năm 2008 bằng nguồn kinh phí nhà nước và nhân dân cùng làm, thị xã Uông Bí đã mở rộng và hoàn thiện hệ thống bảng biển chỉ dẫn, khuôn viên, sân khấu, nhà làm việc của tổ quản lý di tích, đường đi, mặt bằng sân với mức đầu tư gần 500 triệu đồng. Mới đây một số người con của xã Phương Nam đã công đức gần 300 triệu đồng để làm nền, dựng bệ thờ. Nhờ vậy di tích Hang Son đã khang trang, sạch đẹp, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng và tham quan thắng cảnh của nhân dân. Theo anh Lê Minh Tuấn, cán bộ phụ trách quản lý di tích Hang Son, trong thời gian tới, khi 2 tuyến đường đang thi công được hoàn thiện (là tuyến đường bê tông từ chợ Lầm (Hồng Thái Tây, Đông Triều) rẽ xuống và tuyến đường từ cầu Đá Bạc, theo đường đê Phương Nam vào) thì lượng khách đến với di tích Hang Son sẽ tăng vọt, nhất là lượng khách đến từ các tỉnh, thành lân cận. Cùng với cơ sở hạ tầng này, Hang Son sẽ có điều kiện kết hợp với khu du lịch Hồ Yên Trung và di tích Bạch Đằng tạo nên tua du lịch sinh thái, tâm linh hấp dẫn...
Giống như Hang Son, trong 5 năm gần đây di tích cấp tỉnh chùa Ba Vàng (phường Quang Trung) cũng được chính quyền địa phương, nhà chùa và nhân dân đầu tư tôn tạo. Từ một ngôi chùa phế tích, chỉ còn lại một số ít hiện vật không nguyên vẹn như cây hương đá, 2 bia đá, một số chân bia, tảng kê chân cột thời Lê... chùa chính, nhà Mẫu, miếu Sơn Thần và giếng nước cổ chỉ là những công trình chắp vá, thiếu tính thẩm mỹ, kiến trúc và kết cấu không bền vững, đến nay chùa Ba Vàng đã bước đầu trang bị được những đồ nội thất, đồ thờ quý... Hệ thống đường giao thông đã được bê tông hoá, mặt đường rộng, nối dài đến đường nội thị. Ngày 5-12 vừa qua, nhờ công đức của nhân dân, nhà chùa đã cho đúc chuông lớn có trọng lượng trên 3 tấn. Đại Đức Thích Trúc Thái Minh, trụ trì chùa, phấn khởi cho biết: Quy hoạch chùa Ba Vàng vừa được các cơ quan chức năng phê duyệt, theo đó chùa sẽ có đầy đủ hệ thống chính điện, hậu cung, tam bảo... nhà mẫu, nhà ni, nhà tăng, khu thiền, khu học Phật.
Ba Vàng và Hang Son chỉ là hai trường hợp tiêu biểu trong số nhiều điểm di tích trên địa bàn thị xã Uông Bí được quan tâm đầu tư tôn tạo trong thời gian qua. Có thể thấy những năm gần đây hệ thống các di tích trên địa bàn thị xã Uông Bí đã được quan tâm đầu tư xứng tầm. Nhiều điểm di tích thuộc khu di tích Lịch sử và Danh thắng Yên Tử, như chùa Bí Thượng, Suối Tắm, Cầm Thực, chùa Lân, Giải Oan, Hoa Yên, Vân Tiêu, chùa Đồng... có tổng vốn đầu tư lớn, lên đến vài trăm tỷ đồng từ nguồn vốn của Trung ương, tỉnh, các tổ chức, cá nhân trong cả nước. Các di tích còn lại do UBND thị xã trực tiếp quản lý, bao gồm di tích cấp quốc gia đình Đền Công (xã Điền Công) thuộc cụm di tích lịch sử và chiến thắng Bạch Đằng, 2 di tích cấp tỉnh Hang Son và chùa Ba Vàng và 36 di tích khác chưa được xếp hạng cũng được đầu tư đến gần 20 tỷ đồng. Điều đáng biểu dương là thị xã Uông Bí đã huy động xã hội hoá hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản tương đối hiệu quả. Trong những năm qua các doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn đã đóng góp hàng chục tỷ đồng trùng tu, tôn tạo di tích chỉ tính theo kênh các cơ quan chức năng của thị xã huy động, cũng đến 6,7 tỷ đồng. Nhờ đó nhiều đường giao thông vào đình, chùa, nhiều cơ sở thờ tự đã được nâng cấp, bổ sung cơ sở vật chất. Một số di tích chưa có sư trụ trì đã được nhân dân tình nguyện trông coi, bảo vệ, bởi vậy nhiều năm qua Uông Bí đã không xảy ra hiện tượng mất cắp cổ vật...
