Hà Lan - Italia: 3-0. Sau 1/4 thế kỷ, người Italia mới hứng chịu thất bại nặng nề đến thế. Cả nước Ý sốc. Donadoni bàng hoàng.
Niềm tin của đội bóng bước lên đỉnh cao thế giới chỉ mới 2 năm về trước bị đánh cắp. Dư luận chủ yếu tập trung chỉ trích Donadoni kém tài hay nỗi nhớ Cannavaro. Nhưng sự thực, mấy ngày sau, họ vẫn không thể hiểu điều gì đã xảy ra.
Hà Lan - Pháp: 4-1. Cuối cùng, người Italia đã hiểu. Nhưng đến lượt nước Pháp rơi vào tình trạng sốc. Domenech mất ngủ. Gallas tưởng chừng khóc trên sân, Thuram thì bị chỉ trích vì sự già nua. Dù đã chứng kiến thất bại tan tác của Italia, kẻ đã thắng họ ở CK World Cup 2006, người Pháp vẫn không muốn hiểu thất bại đậm nhất của họ trong vòng 50 năm đến từ đâu. Chỉ có 1 người Pháp nhìn ra vấn đề. Đó là thủ môn Gregory Coupet: "Hà Lan có mọi thứ để giành chiến thắng. Họ vừa là tập thể mạnh, vừa sở hữu nhiều cá nhân kiệt xuất".
Trước thềm giải, Hà Lan bị đánh giá rất thấp. Khả năng VĐ của họ chỉ ngang bằng với Czech, với tỷ lệ 12/1 (đặt 1 ăn 12), xếp thứ 6. Bây giờ, họ và Tây Ban Nha là 2 ƯCV hàng đầu, cùng có tỷ lệ 7/2. Chỉ trong vòng vài ngày, mọi thứ dường như đảo lộn. Phải chăng Hà Lan bất ngờ lột xác và 2 chiến thắng "không tưởng" trước Italia và Pháp tựa như những khoảnh khắc xuất thần? Câu trả lời: Không hề!
Hành trình im lặng
Nếu như 2 thập kỷ về trước, người Hà Lan tôn thờ "van Basten - tiền đạo" bao nhiêu thì suốt 4 năm qua, họ chỉ trích "van Basten - cầu thủ" bấy nhiêu. Đơn giản vì trong suốt 4 năm qua, Hà Lan của van Basten đã chơi thứ bóng đá quá nặng về thủ và bị quy về tội đi ngược lại truyền thống. Ở khía cạnh này, quan điểm của người Hà Lan rất giống người Brazil. Khi đội bóng của van Basten bị loại khỏi World Cup bởi Bồ Đào Nha trong trận đấu bạo lực, người Hà Lan chỉ trích ông là kẻ nhút nhát vì không sử dụng van Nistelrooy ngay từ đầu mà tin dùng Kuyt.
Phản ứng của van Basten? Ông im lặng. Ông tránh đối diện với báo giới và người hâm mộ bất cứ khi nào có thể.
Người đưa van Basten lên chiếc ghế HLV ĐT Hà Lan chính là Johan Cruyff. Họ từng là bạn rất thân của nhau. Nhưng khi van Basten nhận lời dẫn dắt Ajax (chính thức vào ngày 1/7 tới đây), mâu thuẫn giữa họ bùng phát, xoay quanh vấn đề chiến lược phát triển đội bóng (Cruyff là cố vấn đặc biệt của Ajax).
Từ sau đấy, Cruyff liên tục chỉ trích van Basten. Nào là van Basten quá cẩn trọng. Ngay cả trận thắng Italia 3-0, Cruyff vẫn có thể chê bai van Basten: "Xem Bồ Đào Nha đá vẫn sướng mắt hơn nhiều. Không như chúng ta, khi dẫn bàn, họ vẫn cầm bóng nhiều, kiểm soát trận đấu một cách chủ động". Ở Hà Lan, những lời nhận định, đánh giá của "Thánh Johan" được xem là tuyên ngôn.
Phản ứng của van Basten? Ông im lặng. Chỉ có 1 lần duy nhất, ông thừa nhận quan hệ với Cruyff "có trục trặc nhưng hy vọng sẽ hàn gắn sau EURO 2008".
Không phải HLV nào cũng có thể đứng vững khi bị đẩy vào cơn bão chỉ trích khủng khiếp như thế. Nhưng van Basten (có cảm giác) mặc kệ tất, vẫn đi theo con đường của riêng ông.
Sự khẳng định
Van Basten chưa bao giờ có ý định quay lưng với bóng đá tấn công, với truyền thống Hà Lan. Bởi vì, huyền thoại về ông được sinh ra từ đó. Nhưng tư tưởng xây dựng đội bóng chơi thiên về tấn công trên nền tảng hàng thủ yếu kém chẳng khác nào dựng lâu đài trên cát. Đẹp đấy, lộng lẫy đấy, tráng lệ đấy nhưng dễ dàng sụp đổ. Hà Lan nhiều lần trả giá vì tình trạng lệch lạc ấy. Đó là lý do suốt 4 năm qua, van Basten rất chú trọng gia cố hàng thủ.
Và khi chứng kiến hàng thủ Hà Lan chỉ thủng 1 bàn trong 2 trận gặp Italia và Pháp, chúng ta mới thấy được công lao của van Basten. Những van Bronckhorst, Boulahrouz, Ooijer, Mathijsen... hoặc hết thời, hoặc không khẳng định được mình ở cấp CLB. Nhưng khi đứng bên cạnh nhau, họ tạo thành một hàng thủ cực kỳ vững chắc.
Đúng như lời của Coupet, Hà Lan hiện tại là đội rất mạnh về tính tập thể. Một câu hỏi: ai là người tạo ra tập thể ấy? Chính là van Basten. Những con người giành chiến thắng lịch sử trước Italia và Pháp là do van Basten phát hiện, dẫn dắt, xây dựng, không phải một sớm một chiều, mà từ 4 năm qua. Không có cuộc cách mạng nào được trải bằng hoa hồng.
Để xây dựng một Hà Lan trẻ trung và giàu cảm xúc như hiện tại, van Basten không ngần ngại gạt thẳng tay những ngôi sao như Makaay, van Bommel, Zenden, Davids, Seedorf. Thậm chí, van Nistelrooy từng một lần trở thành là nạn nhân.
Hà Lan thường thi đấu kém bản lĩnh trước các đội bóng lớn. Bây giờ, họ đã hạ gục Italia lẫn Pháp. Người Hà Lan chỉ trích đội bóng của van Basten khô khan. Tính đến thời điểm này, không đội bóng nào thi đấu giàu cảm xúc như Hà Lan của Basten. Cruyff chê bai đoàn quân của van Basten không biết cầm bóng. Sau khi dẫn Pháp 1-0, Hà Lan kiểm soát hoàn toàn trận đấu bằng những đường chuyền chính xác ở cự ly ngắn và trung bình. Van Basten từng bị chỉ trích là nhút nhát.
Nhưng sau hiệp 1 trận gặp Pháp, ở thế dẫn đối phương 1 bàn, van Basten bất ngờ rút ra 1 tiền vệ trụ (Engelaar), tung bộ đôi van Persie - Robben vào sân để tăng cường sức mạnh tấn công. Thực ra, chiêu bài tăng cường hàng công nhằm giảm sức ép ở phía dưới không phải là chiến thuật mới lạ. Nhưng không phải ai cũng liều lĩnh như van Basten. Kết cục: đó là quyết định đúng đắn. Sự xuất hiện của van Persie và Robben đã tạo ra sự khác biệt.
Johan Cruyff đã có mặt trên khán đài ở trận thắng Pháp. Chứng kiến Hà Lan của van Basten như thế, ông đã nghĩ gì? Có lẽ, Cruyff đang nhớ về kỷ niệm xưa. Nhưng năm 70 thế kỷ trước, Hà Lan của ông, dưới sự dẫn dắt của Rinus Michels, đã chơi thứ bóng đá như thế - bóng đá tấn công tổng lực...
